Jaak Vanderheyden (Kontich, 17 juni 1929 - Antwerpen, 9 oktober 2017) was een Belgisch lyrisch-abstract schilder.
Werk
Aan het einde van de jaren vijftig en in het begin van de jaren zestig bestaat het werk van Jaak Vanderheyden uit materieschilderijen en collages. In zijn collages maakt hij abstracte composities met rafelige stroken jute. Deze werken, waarin slechts enkele aardkleuren - soms in combinatie met bladgoud - de grondtoon aangeven, brengen de somberheid en zwijgende ingekeerdheid van de materie tot uitdrukking.
Geleidelijk ziet hij af van het gebruik van readymade materialen (jute, wondhaakjes, hechtdraad) en in sommige werken neemt hij b.v. een stukje jute uit een verfvlak weg, zodat alleen nog een spoor, een suggestie van materie overblijft.
Met het verdwijnen van de materie worden vlak en kleur autonoom. Het coloriet van de schilderijen evolueert naar dat van het verweerde fresco, en de compositorische basisstructuren vertonen de tendens zichzelf op te heffen in een witte, vaal witte of grisaille achtergrond.
Aan het einde van deze 'witte' periode schildert hij enkele grisailles in wisseltechniek met aardkleurige olieverflagen die fel verdund zijn met Venetiaanse terpentijn.
De existentiële somberheid die van deze meditatieve schilderijen uitgaat, wordt gelouterd in een reeks waaraan hij rond 1980 begint, en die hij "After The Rain" noemt, naar de titel van een muzikale improvisatie van John Coltrane. In deze schilderijen ritmeert hij de ruimte van het doek met onregelmatige, zeshoekige figuren of motieven.
In recenter werk duiken deze motieven af en toe op als vervaagde reminiscentie - in de vorm van rechthoekjes - soms herleid tot een penseelstreek of -toets, soms minutieus uitgewerkt tot een abstract miniatuur. Deze schilderijen lichten eigenzinnig op door hun onverwachte compositie of verrassend speels en soms aquarellistisch coloriet, terwijl andere verstillen in een contemplatieve sfeer van serene ingetogenheid.
Onderscheidingen 1963 - Prijs van Knokke voor Schilderkunst (zilver) 1965 - werk onderscheiden in de Prijs voor Jonge Belgische Schilderkunst - Prijs van Knokke voor Schilderkunst (zilver) 1970 - Provinciale Prijs voor Schilderkunst - Antwerpen (premie) 1973 - Europaprijs voor Schilderkunst van de Stad Oostende (brons) 1974 - Ridder in de Orde van Leopold II 1978 - Accademia Italia dell'Arti, delle Lettere e delle Scienze Salsomaggiore (goud)
Tentoonstellingen Individuele Tentoonstellingen 1958 - Antwerpen, galerie Dorekens 1960 - Antwerpen, 't Pagadderke 1964 - Assenede, galerie Margaretha de Boevé 1966 - Bornem, Het Landhuis 1967 - Antwerpen, Campo - Dendermonde, Celbeton - Gent, galerie Oranje - Parijs, galerie Riquelme 1968 - Antwerpen, BP-Building 1969 - Antwerpen, Vécu 1970 - Dendermonde, Celbeton 1972 - Antwerpen, galerie Jeanne Buytaert 1975 - Antwerpen, galerie Jeanne Buytaert 1977 - Antwerpen, galerie Jeanne Buytaert - Aalst, galerie S-65 1979 - Herstal, galerie Mathijs 1980 - Aalst, galerie S-65 1981 - Antwerpen, galerie Jeanne Buytaert 1984 - Antwerpen, galerie Jeanne Buytaert 1987 - Tielt, galerie Aksent 1990 - Antwerpen, galerie Buytaert 1992 - Antwerpen, galerie Francis van Hoof 1994 - Antwerpen, galerie Buytaert 2000 - Veurne, galerie Hugo Goderis 2004 - Mechelen, galerie Pack-huys
Groepstentoonstellingen 1959 - Oostende, Kursaal 1962 - Antwerpen, galerie Brekpot 1963 - Knokke, Casino - Gent, St.-Pietersabdij 1965 - Gent, Museum voor Schone Kunsten (51ste Salon voor Schone Kunsten) - Knokke, Casino - Brussel, Museum voor Schone Kunsten (Olivetti-Prijs) 1967 - Parijs, Centre Culturel de Vauboyen 1969 - Hasselt, Provinciaal Begijnhof (Facetten) - Gent, St.-Pietersabdij - Eindhoven, Krabbedans: Actuele Vlaamse Schilderkunst 1974 - Neder-Over-Heembeek: Hedendaagse kunst in de voormalige St.-Nicolaaskerk 1975 - Antwerpen, Marcel Peeters Centrum: Jazz kijken 1977 - Antwerpen, galerie Jeanne Buytaert 1981 - Amsterdam, De Brakke Grond - Borgerhout, Districtshuis 1984 - Gent, St.-Pietersabdij: Kunstwerken verworven door de Vlaamse Gemeenschap '82-'83 1985 - Aalst, galerie S-65: 10 Bis 1990 - Oostende, galerie Dialoog 1992 - Baarle-Hertog, galerie De Verbeelding 1993 - Antwerpen, Provinciezaal: Filip Tas - kunstenaars in Antwerpen '60-'70 1994 - Brussel, galerie Synthese 1996 - Merksem, Districtshuis 1997 - Antwerpen, galerie Art Forum 1998 - Gent, administratief centrum Volvo 2002 - Mechelen, galerie Pack-huys
Beknopte Bibliografie Deknodder, R.: in : De Belgische kunstenaars uit de 19de en de 20ste eeuw De Vree, P.: in : Restant, jg. X, nr. 1, 1982, p. 53-66 in : Tendenze E Testimonianze dell' Arte Contemporanea, Accademia Italia, 1983, p. 544-545 Minne, F.: in: 10 Bis, ‘Galerij S-65 of de fascinatie voor de grondbegrippen van de kunst.'
Categorie:Belgisch kunstschilder Categorie:Collagist