De associatie van struikhei en bosbes (Vaccinio-Callunetum) is een associatie uit het verbond van struikhei en kruipbrem (Calluno-Genistion). De associatie omvat dwergstruwelen die gedomineerd worden struikhei en bosbessoorten.
Naamgeving en codering Synoniemen Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r20Aa02 Natura2000-habitattypecode (EU-code): H4030
De wetenschappelijke naam Vaccinio-Callunetum is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk rode bosbes (Vaccinium vitis-idaea) en struikhei (Calluna vulgaris).
Fysiognomie thumb|Herfstaspect van de associatie De associatie van struikhei en bosbes manifesteert zich altijd in de formatie van een dwergstruweel, gekenmerkt door een groot aandeel van dwergstruiken en mossen.
Een boom- en struiklaag ontbreken. De kruidlaag is de dominante laag, waarin dwergstruiken als struikhei en bosbessen codomineren. De kruidlaag is soortenarm. Grassen zijn hierin altijd aanwezig, maar veel minder algemeen dan in de verwante associatie van struikhei en stekelbrem. Zeldzame diagnostische kruiden zijn valkruid en zevenster.
Tussen de dwergstruiken, en vooral op de iets vochtigere plaatsen, kan een goed ontwikkelde moslaag met overwegend bladmossen voorkomen.
Ecologie thumb|De moslaag van de associatie kan vrij rijk zijn aan cryptogamen, waaronder soms ook veel korstmossen. De associatie van struikhei en bosbes is kenmerkend voor goed gedraineerde gronden rond het hoogveen, zandige en rotsige plaatsen en puinkegels. In de Lage Landen komt de associatie uitsluitend voor op humuspodzol- en moderpodzolgronden, gekarakteriseerd door een dikke strooisellaag (A0-horizont). Vooral door het dikkere humusprofiel kent de associatie van struikhei en bosbes meer bosflora, wat haar differentieert van de associatie van struikhei en stekelbrem.
Vegetatiezonering In de vegetatiezonering vormt de associatie van struikhei en bosbes dikwijls contactgemeenschappen met vegetatie uit het zomereik-verbond en soms ook het verbond van naaldbossen. Meestal betreft het beuken-eikenbossen of berken-eikenbossen, waarvan de associatie een vervangingsgemeenschap is.
Biogeografie De verspreidingsgebied van de associatie van struikhei en bosbes omvat de Atlantische provincie: de kuststook van West-Europa, Groot-Brittannië en Ierland. Het is een vegetatie die zich thuis voelt in streken met een maritiem klimaat, met hoge neerslag en hoge luchtvochtigheid.
In Nederland en Vlaanderen komt deze associatie nauwelijks voor, in Wallonië is ze beperkt tot de Hoge Venen.
Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen Er zijn geen echte kensoorten, de meeste soorten in deze gemeenschap komen ook in bossen of graslanden voor. Er zijn daarentegen een reeks differentiërende soorten voor deze associatie ten opzichte van de associatie van struikhei en stekelbrem.
In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste plantentaxa van de associatie van struikhei en bosbes voor Nederland en Vlaanderen.
Kruidlaag Kentaxon Diff.soort Abundantie Triviale naam Botanische naam Opmerking Afbeelding kK struikhei Calluna vulgaris 100px dA rode bosbes Vaccinium vitus-idaea t.o.v. de associatie van struikhei en stekelbrem 100px dA blauwe bosbes Vaccinium myrtillus t.o.v. de associatie van struikhei en stekelbrem 100px dA rijsbes Vaccinium uliginosum t.o.v. de associatie van struikhei en stekelbrem 100px gewone dophei Erica tetralix 100px Z valkruid Arnica montana kensoort van de klasse van heischrale graslanden 100px Z zevenster Trientalis europaea kensoort van het beuken-eikenbos 100px Moslaag Kentaxon Diff.soort Abundantie Triviale naam Botanische naam Opmerking Afbeelding dA kussentjesmos Leucobryum glaucum t.o.v. de associatie van struikhei en stekelbrem 100px
Zie ook Droge heide (natuurdoeltype)
Struikhei en bosbes Categorie:Dwergstruweel Categorie:Heide