250px|thumb|Wol geverfd met natuurlijke kleurstoffen Een natuurlijke kleurstof is een kleurstof afkomstig uit planten, paddenstoelen of dieren. Ze kunnen gebruikt worden voor het verven van wol, textiel, haar en voedsel.
Enkele natuurlijke plantaardige kleurstoffen voor voedsel zijn: + Plantaardige kleurstoffen voor voedsel Naam E-nummer Opmerking Amarant E123 rode kleurstof gewonnen uit de plantensoorten van het geslacht Amarant Anatto E160b rode tot rood-bruine kleurstof gewonnen uit de orleaanboom Anthocyaan E163 paarsrode kleurstof Astaxanthine E161j roze kleurstof uit zalm, garnaal, kreeft, krab, flamingoveren Betanine E162 rode kleurstof gewonnen uit de rode biet Capsanthine E160c rode kleurstof gewonnen uit de rode paprika Caroteen E160a oranje kleurstof gewonnen uit de peen en zoete aardappel Citranaxanthine E161i oranje kleurstof gewonnen uit onder andere maïs en saffraankrokus Curcumine E100 gele kleurstof Flavoxanthine E161a gele kleurstof gewonnen uit onder andere de boterbloem Luteïne E161b gele kleurstof Lycopeen E160d helderrode kleurstof zit in watermeloen, tomaat, rozenbottel Violaxanthine E161 oranje kleurstof die voorkomt in viooltjes Zeaxanthine E161h oranje kleurstof
Andere kleurstoffen, die wel toegestaan zijn als levensmiddelenkleurstof, maar geen E-nummer hebben, zijn: Saffraan: een oranjerode kleurstof gewonnen uit de saffraankrokus Saffloer (goedkope versie of imitatie van saffraan): een gele en rode kleurstof gewonnen uit de bloemen van de saffloer Deze kleurstoffen hebben geen E-nummer omdat het natuurlijke producten zijn, waarbij de kleurafgifte slechts een onderdeel is van de werking van deze producten.
Enkele natuurlijke plantaardige kleurstoffen voor textiel zijn: Alizarine: een rode kleurstof gewonnen uit meekrap Indigo: een blauwe kleur gewonnen uit onder andere plantensoorten van het geslacht Indigofera en wede Luteoline: een gele kleurstof gewonnen uit planten van de Resedafamilie Saffraan: een oranjerode kleurstof gewonnen uit de saffraankrokus
Enkele natuurlijke plantaardige kleurstoffen voor overige toepassing zijn: Henna: een rode kleurstof voor het verven van nagels, handpalmen en haar gewonnen uit de hennastruik
Enkele natuurlijke dierlijke kleurstoffen zijn: Purper gewonnen uit de purperslak Canthaxantine vroeger gewonnen uit veren van flamingo's en kreeften. Nu uit cantharellen gewonnen of gesynthetiseerd uit bètacaroteen.
Een natuurlijke kleurstof uit een insect is: Karmijn (E120) gewonnen uit de cochenilleluis
Historiek Mensen gebruiken natuurlijke kleurstoffen al sinds de pre-historie. Twee van de oudste verftechnieken zijn weken en logen. Bij weken worden planten op een warme plaats in vloeistof (water of urine) gezet. Door de gisting wordt de buitenkant van de plantencel vernietigd, kan de kleurstof zich losmaken uit de cel en komt de kleur zo in de warme vloeistof. Afhankelijk van de plant en het weer varieerde dit proces van weken tot maanden. Bij de loogmethode wordt er niet gekookt. Uit verschillende periodes is er gekleurd textiel bewaard gebleven. Zo heeft men in Egypte textiel teruggevonden dat dateert uit de tijd vóór 2500 v. Chr.
Zie ook Lijst van E-nummers van kleurstoffen
Categorie:Kleurstof