thumb|Gerrit Paape
Gerrit Paape (Delft, 4 februari 1752 – Den Haag, 7 december 1803) was een Nederlandse plateelschilder, dichter, journalist, romanschrijver, rechter, columnist en aan het einde van zijn carrière ambtenaar op het ministerie van Nationale Opvoeding.
Levensloop Paape kwam ter wereld in een arm gezin met veel kinderen. Omdat hij goed kon tekenen, leverde zijn vader hem in 1765 af bij een plaatselijke aardewerkfabriek, waar hij het ambacht van plateelschilder leerde. In 1779 werd hij ontslagen. In Delft was hij inmiddels opgenomen in een kring van dichters, liefhebbers en notabelen. In 1781 kreeg hij een baantje als bediende bij de Kamer van Charitate, de plaatselijke instelling van armenzorg. Allengs won Paape in de Delftse politiek aan gezag en zeggenschap. In 1782 sloot hij zich aan bij de Patriotten. Op 12 januari 1784 werd het exercitiegenootschap in Delft opgericht.
In 1785 begon hij als journalist van de plaatselijke Hollandsche Historische Courant (1733-1788), sinds 1775 in handen van Wybo Fijnje. De krant werd tot de radicaalste dagbladen van het land gerekend. Fijnje moest zich diverse malen komen verantwoorden, vooral voor artikelen die geschreven waren door zijn vriend en mederedacteur. Paape schreef pamfletten en gedichten en wierp zich op als theoreticus van de patriotten en als historicus van de genootschappen. Hij behandelde in zijn eerste en enige deel de geschiedenis van het genootschap in Dordrecht, Delft en Almelo. Op 21 augustus 1787 vond in Delft een omwenteling plaats in de vroedschap: diverse regenten werden afgezet. Gerrit Paape legde er in zijn verslag de nadruk op dat de tegenpartij beschaamd en verstomd was door de orde en rust waarin zich het gehele gebeuren had afgespeeld.
Eind september 1787 vluchtte Paape naar Amsterdam en twee weken later met pruik en hoed via Antwerpen en Brussel naar Duinkerken. Op 3 april 1789 werden hij en Wybo Fynje wegens majesteitsschennis voor eeuwig de toegang tot vier gewesten ontzegd: Holland, Zeeland, Friesland en Utrecht. Herman Willem Daendels benoemde Paape in Sint-Omaars als zijn secretaris. Onder Pichegru kwamen de beide mannen op 21 september 1794 in 's-Hertogenbosch terecht. Het beleg van de stad zou drie weken duren. Daendels plannen tot eigenmachtig optreden in de Bommelerwaard, in zijn opdracht door Paape naar de krant verstuurd, verschrikte de Fransen.
Na de omwenteling Na baantjes in Delft, Dordrecht en Den Haag werd hem in september 1796 een eervolle betrekking in Leeuwarden aangeboden. Daar werd hij benoemd in de Raad van Justitie, maar zonder enige juridische kwalificatie. Paape hervatte zijn journalistieke werk bij de radicale Friesche Courant om de burgers met het revolutionaire ideeëngoed vertrouwd te maken, gewoonlijk onder pseudoniem. Het Kollumer oproer veroorzaakte grote tegenstellingen in Friesland, zodat Daendels te hulp werd geroepen. Paape, anti-orangist in hart en nieren, gooide zijn onafhankelijkheid te grabbel door vooruit te lopen op gerechtelijke procedures en uitspraken. Paape werd geroyeerd en vertrok hij in mei 1797 naar Den Haag. Er deugde niets meer van de Bataafse Revolutie.
Paape schreef Vrolijke Caracterschetsen en De Knorrepot en de Menschenvriend, een scherp en briljant portret van zijn voormalige collega-rechter in Leeuwarden, de radicale Abraham Staal, die mogelijk al in 1787 een niet te veronachtzamen rol speelde. In 1798 is hij benoemd als ambtenaar op het ministerie van Nationale Opvoeding. Ten tijde van de Staatsgreep hernieuwde hij zijn contact met Pieter Vreede. In zijn laatste levensjaren werd Paape getroffen door ziekten, die hem tot het bed veroordeelden. Hij overleed op 51-jarige leeftijd in Den Haag aan waterzucht.
Werken Paape schreef talrijke boeken en toneelstukken, veelal geromantiseerde verhalen over het vluchtelingenleven in de Zuidelijke Nederlanden en Frankrijk, gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen en feiten. Gerrit Paape redigeerde Reize door de Oostenrijkse Nederlanden. De ballingen in het kasteel te Watten figureren in zijn roman De gelukkige emigranten. Paape hield zich bezig met het vertalen van de Verklaring van de Rechten van de Mens. In 's-Hertogenbosch gaf Paape het tijdschrift De keezensociëteit uit. Vergelijkbaar met Voltaire, schreef hij in 1798 een satirische roman, Het leven en sterven van een hedendaagsch Aristocraat, waarin hij op zeer cynische wijze beschrijft hoe de oude adel ogenschijnlijk de revolutie omarmt om haar eigen hachje te redden en uiteindelijk, zonder titels en wapenschilden, nog brutaler en machtswellustiger dan voorheen wordt. Hij publiceerde naast zijn literaire werk ook over exercitiegenootschappen, bijenteelt en plateelschilders. In zijn laatste boek De onverbloemde geschiedenis zegt Paape op de eerste bladzijde niet te weten ... of hij om het Patriottismus schreien of lachen moet. De meest uitgebreide en complete biografie over Gerrit Paape is de dissertatie van Peter Altena 'Gerrit Paape (1752-1803) 'Levens en werken (2011) waarop Peter Altena aan de Radboud Universiteit Nijmegen promoveerde.
Bijbel- en zedegedichtenBijbel- en zedegedichten op Google Books (1777) De edelmoedige liefde; zedenspelDe edelmoedige liefde; zedenspel op Google Books (1777) Bijbel-, zede- en mengeldichtenBijbel-, zede- en mengeldichten op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1778) De vernederde en verheerlijkte Jezus, en andere gedichtenDe vernederde en verheerlijkte Jezus, en andere gedichten op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1778) Kinderpligten, gebeden en samenspraaken, geschikt naar de vatbaarheid der jeugd (1779, met Maria van Schie) heruitgegeven in 1999 door: Amsterdam, Stichting Neerlandistiek VU Job in vier boekenJob in vier boeken op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1779) De christen, in negen boekenDe christen, in negen boeken op Google Books (1780) Op het overlijden van mijn dochtertje, Adriana Maria Paape; gebooren den XXIII van Lentemaand, overleeden den XIII van Slagtmaand, MDCCLXXXIOp het overlijden van mijn dochtertje, Adriana Maria Paape; gebooren den XXIII van Lentemaand, overleeden den XIII van Slagtmaand, MDCCLXXXI op Google Books (1781) LijkzangenLijkzangen op Google Books (1783). Op het overlijden van mijn' vader, Roeland van Schie; overleeden den XXX van Herfstmaand, MDCCLXXXIII. In den ouderdom van ruim vijf en tagtig jaaren Vaderlandsche gedichtenVaderlandsche gedichten. No. 1 op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023.Vaderlandsche gedichten. No. 2 op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023.Vaderlandsche gedichten. No. 3 op Google Books (3 delen, 1784) Aanmoediging, aan de Delftsche schutterij; bij deszelfs vorderingen in den wapenhandelAanmoediging, aan de Delftsche schutterij; bij deszelfs vorderingen in den wapenhandel op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1784) De aristocraat en de burgerDe aristocraat en de burger op Google Books (1785) De abderiten. Een staatkundige romanDe abderiten. Een staatkundige roman. Eerste deel op DelpherDe abderiten. Een staatkundige roman. Tweede deel op Delpher (vertaling van Geschichte der Abderiten van Christoph Martin Wieland, 1786) De patriot op zyn sterfbed, of de euangelische godvrugt, gepaard met de waare vaderlandliefdeDe patriot op zyn sterfbed, of de euangelische godvrugt, gepaard met de waare vaderlandliefde op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1786) Het feest der vrijheidszoonen. Ter tweede verjaaring van het genootschap van wapenoeffening te DelftHet feest der vrijheidszoonen. Ter tweede verjaaring van het genootschap van wapenoeffening te Delft op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1786) De taal van Hollands souverain, of de vaderlandsche bededagDe taal van Hollands souverain, of de vaderlandsche bededag op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1786) De gewapende burgercorpsen en de antipatriottische geestelyken, in verscheiden brieven aan een vaderlandsch predikantDe gewapende burgercorpsen en de antipatriottische geestelyken, in verscheiden brieven aan een vaderlandsch predikant op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1786) De vryheid. ToneelspelDe vryheid. Toneelspel op Delpher (1786) Geschiedenis der gewapende burgercorpsen in NederlandGeschiedenis der gewapende burgercorpsen in Nederland. Eerste deel op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1787) Vaderlandsche blijspelenVaderlandsche blijspelen op Delpher (1787). Bevat: De vaderlander; De partyzucht; De verliefde meisjes of De couranten; De vroedschap; De uittrekking; Het oproer De zegepraal van Utrechts burgers; of De vaderlandsche held, tooneelspelDe zegepraal van Utrechts burgers; of De vaderlandsche held, tooneelspel op Delpher (toegeschreven, 1787) Grondwettige herstelling van het geluk der Nederlandsche maatschappy, volgens de wysgeerte en menschkundeGrondwettige herstelling van het geluk der Nederlandsche maatschappy, volgens de wysgeerte en menschkunde op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1787) Het patriottismusHet patriottismus op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1787) Aanmoediging aan myne medevaderlandersAanmoediging aan myne medevaderlanders op Google Books (1787) Geschiedenis van het exercitie-genootschap der stad Almeloo, in de provincie van Overyssel, in het landschap TwentheGeschiedenis van het exercitie-genootschap der stad Almeloo, in de provincie van Overyssel, in het landschap Twenthe op Google Books (1787) Geschiedenis van het gelegaliseerde genootschap van wapenoeffening, de Vryheid. Te DordrechtGeschiedenis van het gelegaliseerde genootschap van wapenoeffening, de Vryheid. Te Dordrecht op Google Books (1787) Sphrodias en Olynthia, of het vaderland en de liefde, treurspelSphrodias en Olynthia, of het vaderland en de liefde, treurspel op Delpher (1788) Agis; of de republiek Sparta, treurspelAgis; of de republiek Sparta, treurspel op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1788) En deze huuwlyken? - zyn zekerlyk niet in den hemel geslootenHuwelijks geschiedenissen der grote waereld, zijnde deze zekerlijk niet in den hemel geslooten. 1810 op Google Books (Vertaler, 1788). Oospr. titel: Und diese Ehen? waren wohl nicht im Himmel geschlossen? van Johann Friedrich Ernst Albrecht, 1786 Reize door het Aapenland (onder pseudoniem J.A. Schasz).Reize door het Aapenland. 1972 op Google Books. Gearchiveerd op 6 mei 2023. (1788) Reize door de Oostenryksche Nederlanden, enz. Gedaan door een voornaam Hollandsch vlugteling, in den jaare 1788. Behelzende veele egte bijzonderheeden, zo van Braband, als der Hollandsche vlugtelingen, derwaards uitgeweekenReize door de Oostenryksche Nederlanden, enz. Gedaan door een voornaam Hollandsch vlugteling, in den jaare 1788 op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1788-1789) De Hollandsche wijsgeer in Braband. [Iets meer dan een roman]De Hollandsche wijsgeer in Braband. Eerste deel, 1788 op DelpherDe Hollandsche wijsgeer in Braband. Tweede deel, 1788 op DelpherDe Hollandsche wijsgeer in Braband. Derde deel, 1788 op DelpherDe Hollandsche wijsgeer in Braband. Vierde deel, 1790 op Delpher (1788-1790) De vlugtende wijsgeer in Holland. (Geen roman.)De vlugtende wijsgeer in Holland. (Geen roman.) op Google Books. Gearchiveerd op 15 juli 2023. (1789) De Boggels. Blijspel'''De Boggels. Blijspel op Google Books (1789) Democritus, of De gebannen filozoof. BlijspelDemocritus, of De gebannen filozoof. Blijspel op Google Books (1789) Debora en Barak (1789) Het land der willekeurigen (onder pseudoniem J.A. Schasz) (1789) De bedaarde en vrijmoedige NederlanderDe bedaarde en vrijmoedige Nederlander. Tweede deel, met de bylagen op Google Books (vermoedelijke auteur, 1789-1790) De Hollandsche wijsgeer in Vrankrijk. [Veel meer dan een roman.]De Hollandsche wijsgeer in Vrankrijk op Delpher (1790)