Een enallage (ook hypallage genoemd) is in de letterkunde een stijlfiguur, waarbij een woord – in de meeste gevallen een bijvoeglijk naamwoord – grammaticaal bij een woord in hetzelfde zinsdeel hoort waar de betekenis van dit bijvoeglijk naamwoord niet rechtstreeks betrekking op heeft. Datgene waar het bijvoeglijk naamwoord in werkelijkheid naar verwijst, staat dan vaak in dezelfde zin. In andere gevallen staat het nergens expliciet genoemd, maar dan valt het doorgaans eenvoudig af te leiden uit de context.
Voorbeelden Bij de Romeinse schrijver Vergilius staat in de vertaalde inleiding van boek I van de Aeneis: de muren van het hoge Rome, voor: "de hoge muren van Rome".
Andere voorbeelden: Zij liepen duister door de eenzame nachtVergilius, voor: "zij liepen eenzaam door de duistere nacht'" (Latijn: Ibant obscuri sola sub nocte) De blauwe wiegeling der zeeJacobus van Looy, voor: "het wiegelen van de blauwe zee" (aangezien alleen het zeewater blauw is) De bladeren vallen in de gele grachten.J.C. Bloem (het adjectief "geel" hoort hier grammaticaal bij "grachten", terwijl het over de kleur van de herfstbladeren gaat)
Versteend gebruik Het gebruik van deze stijlfiguur kan tot de versteende taal zijn gaan behoren. Een voorbeeld hiervan is de alledaagse uitdrukking een lekker kopje koffie; niet het kopje zelf is immers lekker, maar de koffie die het bevat. Andere bekende voorbeelden zijn koud buffet, luie stoel, sociale huurwoning, blote jurk, staande ovatie en domme fout.
Verwante stijlfiguren Bij zowel enallage als bij metonymie wordt gespeeld met contiguïteit (de aaneengrenzing/aanraking van eigenschappen).
Categorie:Stijlfiguur