Een onreglementaire zet (of onmogelijke zet) is een zet in een bordspel (schaken, dammen, go, enzovoorts) die volgens de spelregels niet is toegestaan.
Schaken In het diagram is wit aan zet. De zet 1.Txf8+ is nu onreglementair, omdat wit hiermee zichzelf schaak zet (door de zwarte loper op c5).
De speler die een onreglementaire zet doet, moet de zet terugnemen en een andere zet doen. Daarbij is de pièce touchée-regel van toepassing: zo mogelijk moet er een andere zet worden gedaan met het aangeraakte stuk. Bij de eerste onreglementaire zet krijgt de tegenstander er 2 minuten bedenktijd bij. Bij de tweede onreglementaire zet verliest de betreffende speler de partij. Dit hoeft niet dezelfde soort onreglementaire zet te zijn. Bij snelschaak en rapidschaak wordt er maar 1 minuut bedenktijd aan de tegenstander gegeven.
Het slaan van de koning van de tegenstander wordt ook als onreglementaire zet gezien, net als het zetten met twee handen. Hierbij telt zetten met de ene hand en de klok indrukken met de andere ook als onreglementair.
Een onvolledige zet is ook onreglementair. Onvolledige zetten zijn onder andere: Een onvoltooide rokade: alleen de koning twee stappen opzij zetten en de toren laten staan. Een onvoltooide promotie: een pion op de achterste rij zetten zonder er een ander stuk voor in de plaats te zetten. Heeft de speler de schaakklok al ingedrukt, dan mag de speler alleen nog een dame kiezen.
Soms wordt een onreglementaire zet pas later opgemerkt. In dat geval moet zo mogelijk de stelling voorafgaand aan de onreglementaire zet worden hersteld en wordt, in officiële partijen, door de arbiter een straf opgelegd; volgens het reglement krijgt de benadeelde partij twee minuten bedenktijd extra.
Bij rapidschaak of snelschaak geldt dat de wedstrijdleider moet ingrijpen als beide koningen schaak staan of een pion op een promotieveld staat, zonder deze te vervangen door een ander stuk. Hij wacht hierbij tot de volgende zet voltooid is, en als de situatie dan nog steeds geldt, verklaart hij de partij remise.
Dammen Net als bij schaken geldt dat onvolledige zetten onreglementair zijn, zoals: Met een schijf een enkel stuk slaan terwijl er nog meer stukken geslagen moeten worden. Een stuk slaan zonder het geslagen stuk van het bord te nemen. De tegenstander mag kiezen of hij een onreglementaire zet intact laat, of dat die moet worden teruggenomen. Zodra hij zelf heeft gezet, is een eventuele onreglementaire zet definitief.
Go Bij go is een onreglementaire zet bijvoorbeeld het direct terugslaan bij een ko. De te volgen procedure bij het vaststellen van een onreglementaire zet hangt af van de gebruikte regels: verschillende bonden hebben daarvoor verschillende regels, variërend van het herstellen van de stelling tot het direct verliezen van de partij.
Categorie:Schaakregels Categorie:Damsportterminologie Categorie:Go