thumb|260px| Aankomst van een Nederlands schip op 1 augustus 1827. Van links naar rechts: Chitose, de zus van Sonogi O-Taki, die op het eiland samenwoonde met Heinrich Bürger, assistent en later opvolger van Von Siebold; Bürger kijkt door de telescoop; naast hem in het witte pak Von Siebold; Orson, vaak de Javaanse bediende genoemd maar feitelijk een slaaf van Von Siebold; helemaal rechts Sonogi O-Taki met haar dochter Kusumoto Ine op haar rug. Prent van Keiga Kawahara Heinrich Bürger (ook: Heinrich Burger) (Hamelen, 29 februari 1804Nationaal Archief, Archief Ministerie van Koloniën 1814-1849 (toegang 2.10.01), inv.nr. 940., 7 november 1804Ibidem; M.J. van Steenis - Kruseman: "Heinrich Bürger (?1806 - 1858), explorer in Japan and Sumatra", in Blumea jg. 11 (1962) nr. 2, 495-505. of 20 januari 1806Hauptstaatsarchiv Hannover, Hann. 83 b Nr. 49, 'Familienbuch' joodse gemeente Hamelen. – Indramajoe (Java) 25 maart 1858) was een van geboorte Duits natuuronderzoeker in Nederlandse overheidsdienst. Hij was tevens ondernemer. Hij hield zich onder andere bezig met de bestudering van de Japanse fauna en flora.
Achtergrond Bürgers exacte geboortedatum is niet bekend. Hij zelf gaf 29 februari op, de schrikkeldatum. Het meest in de bronnen voorkomende jaartal is 1806; het lijkt er op dat Heinrich zijn geboortedatum twee jaar eerder heeft geplaatst om ouder te kunnen lijken. Bürger was joods; zijn vader, Samuel (Schmuel) Salomon Bürger, was lakenkoopman en “Schutzjude”. Hij ging in 1817 failliet en overleed in 1821.
Opleiding Aan de universiteit van Göttingen studeert Heinrich rond 1821-1822 wiskunde en astronomie. Hoewel hij de doctorstitel zelf soms wel gebruikte, is nergens een bewijs gevonden van een universitaire promotie. In 1824 vertrekt Bürger naar Batavia (Nederlands-Indië), waar hij de opleiding tot apotheker volgt. Op 14 januari 1825 verkrijgt hij de hoedanigheid van apotheker 3e klasse.
Dejima Op 14 juni 1825 wordt Heinrich Bürger door gouverneur-generaal Van der Capellen aangesteld als assistent van Philipp Franz von Siebold op het eiland Dejima (voor de kust van Nagasaki, Japan) voor het "natuurlijk onderzoek" aldaar. Op 1 juli vertrekt hij naar Japan. Op Dejima doet Bürger onderzoek op scheikundig, natuurkundig en biologisch terrein, en geeft hij daarin les aan Japanners. Daarnaast heeft hij de leiding over de farmacie en helpt hij bij Siebolds poliklinische bezoeken aan patiënten buiten Dejima. In 1828 wordt Bürger tot opvolger van Von Siebold benoemd voor de scheikundige, natuurkundige en biologische werkzaamheden.
Hij verzamelt in de volgende jaren planten en dieren, waaronder 650 vissen. Veel van dat materiaal is later door Coenraad Jacob Temminck en Hermann Schlegel gebruikt in de publicatie Fauna Japonica. Door Bürger verzonden planten zijn terechtgekomen in de botanische tuinen van universiteitssteden als Leiden, Groningen, München, Parijs, Londen, Florence en St. Louis. Ook Naturalis Biodiversity Center in Leiden heeft een grote Bürger-collectie.
Bürger was aanwezig bij de hofreis van 1826/1827 die hij met onder meer Von Siebold en opperhoofd De Sturler aflegde. In deze periode woonde Bürger op Dejima samen met Tsune Kusumoto (Chitose of Jitose), de zuster van Taki Kusumoto (Sonogi O-Taki) die daar met Von Siebold samenwoonde. Rond 1828 werd uit Bürgers relatie een zoon geboren die de naam Asakichi kreeg. Tsune overleed in 1831, Asakichi in 1835.
Padang In 1832 of 1833 (de bronnen spreken elkaar hierover tegen) wordt Bürger 'toegevoegd' aan de Commissie tot het natuurhistorisch onderzoek in Oost-Indië. In die hoedanigheid bezoekt hij tussen juni en december 1833 Sumatra. In die periode ontwerpt hij een weg van de Padangse Benedenlanden naar de binnenlanden; de weg door de Anaikloof, die tegenwoordig door zijn natuurschoon een toeristische attractie is. De aanleg van deze weg levert hem de Orde van de Nederlandse Leeuw op. In 1833 trouwt Bürger te Padang met Anna Cornelia van Daalen. In 1834 is hij weer op Dejima, maar zijn echtgenote blijft in Batavia.
Bedrijfsleven Per 1 juli 1835 wordt Bürger op zijn verzoek ontheven van zijn taken in Japan. Hij maakt in 1840-1842 met zijn gezin een uitgebreide reis door West-Europa. Terug op Java ontvangt Bürger in 1842 zijn pensionering als lid van de Natuurkundige Commissie. Op 30 juni 1843 wordt hij eervol ontslagen uit 's lands dienst. Heinrich begeeft zich in landelijke ondernemingen, waaronder de levering van rijst en olie op Banka, de Nederlandsch-Indische Zee-Assurantie Maatschappij, de Maatschappij tot Bevordering van Mijnontginningen in Nederlandsch-Indië, die op Borneo actief is, en is mede-eigenaar van suikerfabriek Redjosari te Magetan (Madioen, Java). Verder is Bürger tussen 1850 en 1853 bestuurslid van Sociëteit "De Harmonie" te Batavia. In 1855 verkrijgt Bürger de Nederlandse nationaliteit.[ https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788380:mpeg21:p001 Wet van 18den December 1855, houdende naturalisatie van Heinrich Burger] Ned. Staatscourant, 30 december 1855
Vernoemingen Hoewel Bürger wel voorkomt als auteur in de IPNI heeft hij geen nieuwe planten beschreven. Hij is echter vaak geëerd door de bewerkers van zijn collecties: zij hebben een groot aantal door hem verzamelde nieuwe soorten naar hem vernoemd. Deze soorten zijn te herkennen aan het epitheton buergerianum of buergeri(i), zoals:
“burgerianum” (Aceraceae) Acer buergerianum Miq.Ann. Mus. Bot. Lugduno-Batavi ii. 88. (IK) (Eriocaulaceae) Eriocaulon buergerianum Körn.Ann. Mus. Bot. Lugduno-Batavi iii. 163. (IK) (Polypodiaceae) Lepidomicrosorium buergerianum (Miq.) Ching & K.H.ShingFl. Jiangxi 1: 322 (1993). 1993 (IF)
“burgeri”; 44 soorten, zoals: (Aizoaceae) Trichodiadema burgeri L.BolusJ. S. African Bot. xxix. 17 (1963). (IK) (Anthericaceae) Anthericum burgeri Cufod.Bull. Jard. Bot. Natl. Belg. 41(3, Suppl.): 1530, nom. nov., without replaced synonym ref. 1971 ; [Enum. Pl. Aethiop. Spermat.] (IK) (Araceae) Anthurium burgeri Croat & R.A.BakerBrenesia 16(Supl.): 30. 1979 (IK) (Asclepiadaceae) Ceropegia burgeri M.G.GilbertNordic J. Bot. 22(2): 208 (2002 publ. 2003). (IK) (Asteraceae) Ageratina burgeri R.M.King & H.Rob.Phytologia 24: 85. 1972 (GCI) (Bromeliaceae) Werauhia burgeri (L.B.Sm.) J.R.GrantPhytologia 78: 121. 1995 [26 juli 1995] (GCI) (Ericaceae) Azalea burgeri Miq.Ann. Mus. Bot. Lugduno-Batavi i. 34. (IK) (Euphorbiaceae) Euphorbia burgeri M.G.GilbertCollect. Bot. (Barcelona) 21: 70. 1992 (IK) (Lauraceae) Caryodaphnopsis burgeri N.Zamora & PovedaAnn. Missouri Bot. Gard. 75(3): 1160. 1988 [19 oktober 1988] (IK) (Loranthaceae) Struthanthus burgeri Job KuijtProc. Kon. Ned. Akad. Wetensch. C 93(2): 121. 1990 (IK) (Myrsinaceae) Ardisia burgeri LundellWrightia 7(1): 23. 1981. (IK) (Orchidaceae) Pelexia burgeri Schltr.Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 35: 34. 1925 (IK) (Rubiaceae) Psychotria burgeri C.M.TaylorNovon 5(2): 204. 1995. (IK) (Simaroubaceae) Kirkia burgeri subsp. somalensis StannardKew Bull. 35(4): 836. 1981. (IK) (Viscaceae) Phoradendron burgeri Job KuijtSyst. Bot. Monogr. 66: 134. 2003
Referenties
Bronnen M. Boeseman: Revision of the fishes collected by Burger and Von Siebold in Japan, in: Zoologische Mededelingen, deel 28, 1947, pagina 1-242 PDF C.H.J.M. Fransen, L.B. Holthuis, J.P.H.M. Adema (1997)Type-catalogue of the Decapod Crustacea in the collections of the Nationaal Natuurhistorisch Museum, with appendices of pre-1900 collectors and material Zoologische Verhandelingen Vol. 311 p. 218-219 PDF P.M. Kernkamp, Heinrich Bürger (Hamelen 1804/1806 - Indramajoe 1858) en zijn Duitse en Nederlands-Indische familie, in: De Nederlandsche Leeuw, jaargang 132 (2015) 108-132. PDF J. Mac Lean, Natural science in Japan from 1828-1849, in: Janus LXII (1975), p. 51-78. M.J. van Steenis - Kruseman: Heinrich Bürger (?1806 - 1858), explorer in Japan and Sumatra, in: Blumea, jaargang 11, nummer 2, 1962 M. Uéno: A Japanese portrait of Heinrich Bürger. in: Zoologische Mededelingen deel 49, 1975, p. 91-93 PDF
Categorie:Duits natuuronderzoeker Categorie:Duits botanicus Categorie:Duits zoöloog Categorie:Ondernemer in Nederlands-Indië