Yves Camille Désiré Leterme (Wervik, 6 oktober 1960) is een voormalig Belgisch politicus. Hij was onder meer Vlaams minister-president en premier van België. Hij was lang boegbeeld van de CD&V en boegbeeld van het toenmalige kartel CD&V/N-VA.
Levensloop Jeugd Hij werd geboren in Wervik, op de grens tussen Frankrijk en België als zoon van een Franstalige vader en een Vlaamse moeder. Hij bracht zijn jeugd door in het nabijgelegen dorp Zillebeke, een deelgemeente van Ieper.
Leterme volgde tussen 1973 en 1979 Latijn-Griekse humaniora aan het Sint-Vincentiuscollege in Ieper. Vervolgens studeerde hij eerst aan de KULAK, waar hij in 1981 het diploma behaalde van kandidaat in de rechten. In 1983 studeerde hij verder aan de toenmalige Rijksuniversiteit Gent (nu Universiteit Gent), waar hij twee diploma's behaalde, in 1983 dat van kandidaat in de politieke wetenschappen en in 1984 dat van licentiaat in de rechten. In hetzelfde jaar behaalde hij in Nice het diploma aan het Internationaal Studiecentrum voor het Federalisme. Ten slotte behaalde hij aan de RUG in 1985 het diploma van licentiaat in de bestuurswetenschappen (Master Bestuurskunde en Publiek management).
Politieke loopbaan In 1983 werd Leterme gekozen tot voorzitter van de CVP-jongeren van Ieper. Daarna was hij in 1985 parlementair medewerker van toenmalig CVP-volksvertegenwoordiger en stadsgenoot Paul Breyne en kort daarop politiek medewerker van Paul Deprez, Vlaams gemeenschapsminister van Externe Betrekkingen, een functie die hij uitoefende van 1986 tot 1987.
Leterme werd vervolgens van 1987 tot 1989 auditeur bij het Rekenhof en bleef actief in de politiek als nationaal ondervoorzitter van de CVP-jongeren. Ten slotte werd hij in 1988 afdelingsvoorzitter van de Ieperse CVP, wat hij bleef tot in 1991. In februari 1989 werd hij adjunct-nationaal-secretaris in het nationaal CVP-secretariaat in de Tweekerkenstraat in Brussel. In december 1991 werd hij tot nationaal CVP-secretaris gekozen en bleef dit tot in december 1992.
Vervolgens werd hij van 1992 tot 1997 administrator bij het Europees Parlement, terwijl hij tegelijkertijd in de plaatselijke politiek van Ieper actief bleef. In januari 1995 werd hij schepen in Ieper, wat hij bleef tot in januari 2001. Hierbij was hij bevoegd voor Huisvesting en Ruimtelijke Ordening.
Op 4 juni 1997 volgde hij Paul Breyne op als lid van de Kamer van volksvertegenwoordigers, toen die laatste aangesteld werd als West-Vlaams provinciegouverneur. Leterme werd op 13 juni 1999 rechtstreeks gekozen als CVP-volksvertegenwoordiger in het Federaal Parlement. Op 11 januari 2001 werd hij gekozen tot voorzitter van de Kamerfractie van de CD&V. (De CVP had zich in 2001 geprofileerd onder de nieuwe naam CD&V.) Hij bleef dat tot mei 2003. Bij de daaropvolgende verkiezingen werd hij opnieuw gekozen tot federaal volksvertegenwoordiger en bleef dit tot aan zijn ontslag op 5 juni 2004.
Op 27 juni 2003 werd hij gekozen tot voorzitter van CD&V, nadat zijn voorganger, Stefaan De Clerck, was opgestapt na de teleurstellende uitslag bij de federale verkiezingen van 18 mei 2003. Hij profileerde CD&V als een "positief alternatief" en vatte zijn programma samen onder de noemer "u verdient meer respect". Hij bleef voorzitter tot 20 juli 2004.
Begin 2004 ging hij een kartel aan met de N-VA, met de bedoeling om de christendemocratie en het Vlaams-nationalisme opnieuw dichter bij elkaar te brengen en België om te vormen tot een confederale staat met maximale bevoegdheden voor de gewesten en een afschaffing van de faciliteiten voor de Franstaligen in de Brusselse Rand. Op sociaal-economisch vlak toonde hij zich een sterk voorstander van het Rijnlands model, waarbij de overheid nauw samenwerkte met werkgeversorganisaties en vakbonden.Biografie Yves Leterme in de Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Herwig De Lannoy, 2023. Op 14 februari 2004 werd het desbetreffende akkoord getekend, het zogenaamde Valentijnskartel of Vlaams Kartel. Het kartel won de gewestelijke en Europese verkiezingen van 13 juni 2004 en was een persoonlijk succes voor Leterme. Bij de derde rechtstreekse Vlaamse verkiezingen van 13 juni 2004 werd hij verkozen in de kieskring West-Vlaanderen en stapte hij van de Kamer van volksvertegenwoordigers over naar het Vlaams Parlement. Ruim een maand later legde hij de eed af als minister-president van de Vlaamse regering en werd hij als Vlaams volksvertegenwoordiger opgevolgd door Johan Verstreken.
Vlaams minister-president Na een korte informatieronde vormde hij een nieuwe Vlaamse regering. Van 22 juli 2004 tot 26 juli 2007 was Leterme minister-president van Vlaanderen. Jo Vandeurzen volgde hem op als nieuwe voorzitter van de CD&V. Hij werd populair als minister-president met de slogan 'goed bestuur'. Op zondag 6 mei 2007 maakte hij bekend dat hij als lijsttrekker de senaatslijst van zijn partij voor de federale verkiezingen zou trekken. Op 10 juni 2007 behaalde hij als CD&V-lijsttrekker voor de Senaat een overwinning met 796.521 voorkeurstemmen.Verkiezingen 2007 - Senaat - Voorkeurstemmen - Nederlands Kiescollege; belgium.be (gearchiveerd)
Op 26 juni 2007 nam Leterme ontslag als minister-president van de Vlaamse regering ondanks vroegere beloften dat hij zijn termijn als minister-president zou uitzitten. Hij bleef senator in afwachting van de formatie van een nieuwe federale regering. Kris Peeters, die niet gekozen was tijdens de recente Vlaamse verkiezingen, volgde hem op als Vlaams minister-president.
Formateur en eerste minister
thumb|Leterme in 2007
De formatie die op de verkiezingen volgde, verliep erg moeizaam, omdat de Franstalige partijen zich een koele minnaar toonden van het verregaande confederalisme dat Leterme en het kartel CD&V/N-VA voorstonden. Nadat vicepremier Didier Reynders eerst als informateur en ex-premier Jean-Luc Dehaene daarna als koninklijk bemiddelaar het pad geëffend hadden voor Leterme, mocht hij voor de eerste maal het veld in als formateur. Op 15 juli 2007 werd Leterme door de koning tot formateur benoemd. Op 16 juli startte Leterme met zijn opdracht in de historisch beladen locatie van het Kasteel Hertoginnedal.Terugkeer naar de toekomst; De Standaard; 19 juli 2007
Op vrijdagochtend 20 juli 2007 bracht de formateur een eerste tussentijds verslag uit aan de koning en deelde mee dat hij verder werkte aan de formatienota tegen 25 juli. De kandidaat-coalitiepartijen kregen de nota bezorgd, waarna de eigenlijke regeringsonderhandelingen startten.Leterme brengt tussentijds verslag aan koning; De Standaard; 20 juli 2007
De formatiegesprekken met de verschillende partners verliepen moeizaam, mede door de haast onverzoenbare eisen van de onderhandelende partijen. Leterme bracht op vrijdag 17 augustus 2007 opnieuw verslag uit aan de koning. In een publieke verklaring wees hij op een belangrijk knelpunt tijdens de formatiegesprekken: het ontbreken van een consensus over de rol, de betekenis en de positie van de federale staat in verhouding tot de gemeenschappen en gewesten. Daarna vielen de onderhandelingen stil en ontving koning Albert II de partijvoorzitters van de onderhandelende partijen in het weekend van 18 en 19 augustus.Verklaring Leterme; De Standaard; 17 augustus 2007 (gearchiveerd)
Bij gebrek aan consensus vroeg Leterme op 23 augustus 2007 aan de koning zijn ontslag als formateur. Na de één maand durende verkennersopdracht van Herman Van Rompuy, die erin slaagde de oranje-blauwe onderhandelingen opnieuw op gang te trekken, belastte de koning op het kasteel van Ciergnon op 29 september 2007 Leterme opnieuw met het vormen van een federale regering. De CD&V-senator aanvaardde deze opdracht.Leterme opnieuw formateur; De Standaard; 29 september 2007 In deze opdracht werd hij bijgestaan door de koninklijke verkenner Van Rompuy.Leterme krijgt hulp van Van Rompuy; De Standaard; 30 september 2007 Op zaterdag 1 december, nadat hij er niet in geslaagd was een akkoord te bereiken over een ultiem onderhandelingsvoorstel over de staatshervorming, bood Leterme opnieuw zijn ontslag aan bij de koning. Albert II aanvaardde het ontslag.Belgische formateur dient ontslag in; de Volkskrant; 1 december 2007
Op 21 december 2007 werd de interim-regering Verhofstadt III beëdigd. Leterme werd hierin minister van Begroting en Institutionele Hervormingen. Als voorzitter van de Octopus-werkgroep slaagde hij er in maart 2008 in een eerste, beperkte hoofdstuk in de staatshervorming door te voeren. Vanaf de tweede helft van maart startten onder zijn leiding onderhandelingen voor de vorming van de definitieve regering Leterme I, een coalitie van CD&V, Open Vld, cdH, MR en PS. Deze regering legde de eed af op 20 maart 2008, vlak na het ontslag van premier Verhofstadt.
Op 23 maart 2008 werd het regeerakkoord voorgelegd aan de Kamer en kreeg het vertrouwen. Omdat in het regeerakkoord niet gerept werd over een mogelijke toekomstige staatshervorming, stelde Leterme 15 juli in het vooruitzicht als einddatum voor een akkoord binnen de regering over een staatshervorming.
Zonder akkoord over de toedracht en concrete timing van een staatshervorming op zak te hebben, en in de afwezigheid van rugdekking vanwege zijn kartel, bood Leterme op 14 juli 2008 zijn ontslag aan bij de koning. De regering hield zich vanaf dan enkel nog bezig met de lopende zaken. Omdat de koning op 18 juli 2008 het ontslag weigerde, kon Leterme, ook zonder enige garantie op een staatshervorming, verder als premier. Als gevolg van het gebrek aan perspectief op een staatshervorming zegde kartelpartner N-VA in september 2008 haar gedoogsteun aan de regering-Leterme I op, waardoor het kartel CD&V/N-VA uiteenspatte.
Halverwege december 2008 raakte Leterme en een paar dagen later ook andere leden van zijn regering (Jo Vandeurzen en Didier Reynders) in opspraak in verband met mogelijke beïnvloeding van het gerecht bij een rechtszaak waarbij de opdelingstransacties van Fortis van 3, 5 en 6 oktober werden aangevochten. Deze transacties waren er gekomen om het faillissement van de Belgisch-Nederlandse grootbank Fortis tijdens de wereldwijde kredietcrisis te vermijden, waardoor de bank was overgenomen door de Franse financiële groep BNP Paribas. De positie van Leterme leek op 18 december onhoudbaar, nadat een brief van de voorzitter van het Hof van Cassatie aan Kamervoorzitter Herman Van Rompuy openbaar gemaakt was. Leterme bood enkele uren later aan de koning het ontslag van zijn kabinet aan nadat de 6 bladzijden lange nota van de eerste voorzitter van het Hof van Cassatie Ghislain Londers bekend werd gemaakt. Het ontslag van de regering Leterme werd dan op 22 december 2008 door de koning aanvaard en ex-vicepremier en minister van staat Herman Van Rompuy werd de nieuwe regeringsleider. Leterme zetelde vervolgens van december 2008 tot juli 2009 terug in de Senaat.
Minister van Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel Op 17 juli 2009 legde Leterme de eed af als minister van Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel, nadat zijn voorganger, Karel De Gucht, Europees commissaris geworden was.
Regering-Leterme II Op 25 november 2009 legde Leterme voor de tweede keer de eed af als eerste minister, nadat Herman Van Rompuy was benoemd tot permanente voorzitter van de Europese Raad. Samen met zijn partijgenoot Jean-Luc Dehaene probeerde hij een politiek akkoord te bereiken over de splitsing van de tweetalige kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde, dat was uitgegroeid tot een symbooldossier. Op 22 april 2010 bood Leterme het ontslag aan van de regering-Leterme II, nadat Open Vld-voorzitter Alexander De Croo bekend had gemaakt dat zijn partij uit de regering wilde stappen. Reden hiervoor was dat op de afgesproken datum geen akkoord bereikt was over het dossier BHV.Koning houdt zijn antwoord in beraad; De Standaard; 24 april 2010 Het ontslag werd door de koning aanvaard op 26 april 2010.