Wespelaar, gelegen in Vlaams-Brabant, is een plaats en deelgemeente van Haacht. Het ligt aan de zuidelijke grens van de Brabantse Kempen, aan de vaart Leuven-Dijle en de spoorlijn Leuven-Mechelen. Wespelaar was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.

Geschiedenis Wespelaar was een hertogelijk dorp in Brabant. Aan het einde van de 13e eeuw werd er een rechte, ca. 1100 meter lange dijk aangelegd op de route tussen Leuven en Lier, over de Leibeekvallei.Bart Minnen, "De overheveling van de Brabantse veestapel van Wespelaar naar Lier (1309)", in: Eigen schoon & De Brabander, 2021, nr. 4, p. 418 De dorpelingen stonden mee in voor het onderhoud van deze Wespelaarse dijk, die vier overbrugde draineringsopeningen telde. Wellicht dankzij de verbeterde bereikbaarheid kreeg Wespelaar het veestapelprivilege voor Brabant. Lang duurde dit niet, want in 1309 verkocht hertog Jan II van Brabant het privilege aan Lier.

Op de Ferrariskaarten (1777) is Wespelaar te zien als Wespelaer. De kern telde een kleine 25 huizen en het Kasteel van Wespelaar. Verder stonden er nog een 15-tal huizen verspreid op de Neerstraat.

Tot het einde van het ancien régime was Wespelaar een heerlijkheid die juridisch onder de meierij van Kampenhout viel (in het kwartier van Brussel van het hertogdom Brabant). Na de Franse invasie werd Wespelaar als gemeente bij het kanton Haacht van het Dijledepartement ingedeeld., Ch. (an VII). Wespelaer. In Le département de la Dyle ou première partie du dictionnaire géographique et topographique des neuf départemens de la Belgique. (pp. 182-183). Bruxelles: Armand Gaborria.

De Slag van Wespelaar was een militaire confrontatie tussen het Belgische en het Duitse leger die plaatsvond van 9 tot 12 september 1914 tijdens de Duitse opmars door België tijdens de Eerste Wereldoorlog in Wespelaar. De Belgen bestookten de bevoorradingslijnen van de Duitsers en hielden hen zo weg van de slag aan de Marne. De slag van Wespelaar wordt jaarlijks herdacht met een ceremonie.

Bezienswaardigheden thumb|Sint-Luciakerk thumb|Arboretum Wespelaar Het Domein Herkenrode met het voormalige Kasteel Herkenrode Het private Kasteelpark van Wespelaar met het voormalige Kasteel Spoelberch De Sint-Hubertus-en-Sint-Luciakerk

In het domein Herkenrode bevindt zich ook het Arboretum Wespelaar, met ongeveer 2000 verschillende boom- en plantensoorten.

Elk jaar wordt er het Swing Bluesfestival georganiseerd. Hier staan internationale jazz- en blues-artiesten op het programma. Dit festival valt jaarlijks in het derde weekend van augustus.

Straten Enkele straten zijn vernoemd naar personen: De Elisabeth Willemslaan naar Elisabeth Willems (1855-1941), de oudste dochter van burgemeester en senator Edmond Willems; Elisabeth trouwde met burggraaf Adolphe de Spoelberch De Olivier de Spoelberchstraat De Adolphe de Spoelberchlaan De Albert Marnefstraat naar Albert Marnef (1784-1869); hij kreeg de brouwerij Artois geschonken van Jeanne-Marie Artois

Economie In Wespelaar is het hoofdkantoor gevestigd van Waterleau, een wereldwijd bedrijf in watertechnologie.

Mobiliteit Station Wespelaar-Tildonk ligt op wandelafstand van de dorpskern.

Onderwijs Er is een kleuterschool De Pit (tegenover de kerk) en een lagere school Klimop, ietsje verder.

Natuur en landschap Wespelaar ligt op een hoogte van 7-16 meter. De bodem is zandlemig. Ten zuiden van Wespelaar bevindt zich het Kanaal Leuven-Dijle. Tussen de dorpskom en het kanaal bevinden zich, naast enkele landgoederen, de Vijverbossen.

Demografische ontwikkeling

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Bestuur Wespelaar bleef een zelfstandige gemeente tot het in 1977 met Haacht en Tildonk fuseerde. Van 1866 tot 1895 was Edmond Willems burgemeester. Anno 1939 was graaf Guillaume-Edmond de Spoelberch, lid van de adellijke familie Spoelberch, burgemeester van Wespelaar. Anno 1965 was Julien Cloetens burgemeester. André Le Roy was burgemeester van Wespelaar van 1972 tot 1977, waarna hij burgemeester werd van de fusiegemeente Haacht.

Verenigingen Chiro Wespelaar Atletiekclub ROBA kern HERA

Nabijgelegen kernen Haacht, Haacht-Station, Tildonk, Wakkerzeel

Zie ook Kasteelpark van Wespelaar

Categorie:Plaats in Vlaams-Brabant Categorie:Haacht