Leonardus Josephus Maria (Leo) Herberghs (Heerlen, 21 juli 1924 - aldaar, 10 mei 2019) was een Nederlandse dichter en schrijver.
Achtergrond Hij was zoon van Maria Cornelia Henriette Vangangelt en bureaubeambte Petrus Jospehus Maria Herberghs.Archieven.nl met Geboorteregister Heerlen 1924 akte 932 Hijzelf was in 1957 getrouwd met Cis Janssen.
Herberghs staakte toen hij zestien was met zijn gymnasiumopleiding aan het Bernardinuscollege (hij zou de studie in de jaren vijftig pas voltooien); hij ging Nederlands studeren aan de Katholieke Leergangen. Hij wilde er meer over poëzie te weten komen, maar dat viel in zijn ogen tegen. Hij ging vervolgens aan het werk bij het Schaduwregister (inventarisatie oorlogsschade tijdens de oorlog). Dat werk kon hij vanwege tuberculose niet volhouden, tussen 1944 en 1951 bracht hij door in Sanatorium Hornerheide. Die periode van stilte vulde hij met lezen en het samenstellen van zijn debuut Refugium, uitgebracht in 1946. Na de periode in het sanatorium ging hij aan te werk bij de Zuid-Limburger in Kerkrade. Daarin publiceerde hij over plaatselijk nieuws vermengd met poëzie, een overstap naar het Limburgs Dagblad (versie Kerkrade) bracht hem geen succes op journalistiek gebied. Hij verschoof naar beschouwende rubrieken over Limburgers en hun dagelijkse beslommeringen; hij reisde daarvoor door de hele provincie met zijn vrouw Cis als chauffeur. In de jaren zeventig was hij enkele jaren (hoofd)redacteur van huis-aan-huisblad De Uitkijk. Hij noemde zichzelf daarbij stukjesschrijver of landschapsbeschrijver; hij stopte er rond 1986 mee.
Dichten Herbergh begon al op jonge leeftijd (lagere school) met dichten, hetgeen hij zijn hele leven zou voortzetten. Hij bouwde aan een uitgebreid oeuvre van dichtbundels, kinderboeken en beschouwend proza. Hij leefde teruggetrokken en zocht nauwelijks de publiciteit, wat zijn marginale positie in het Nederlandse literaire landschap kan verklaren.
De dichter Leo Herberghs heeft vooral bekendheid verworven met zijn 'latere werk'. Het uit lange gedichten bestaande vierluik Avond (1989), Ochtend (1990), Middag (1992) en Nacht (1993) bezorgde hem veel nieuwe lezers. Herberghs is bekend - en geliefd - in met name Zuid-Nederland en Vlaams België. Critici prijzen hem vaak als dichter van het kleine, 'een notulist van het veronachtzaamde'.
Herberghs was enige tijd penningmeester van de Zuidelijke Afdeling van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.
Poëzie van hem is vertaald in het Frans, Duits en Spaans. Een aantal van zijn gedichten verscheen als bibliofiele uitgave. Zeven verzen uit Heilig Weer zijn op muziek gezet door de componist John W. M. Slangen, als zeven liederen voor zangstem en piano. Zijn langere gedicht Herfst in Mechelen werd in 2009 verfilmd in het kader van een multimedia-productie.
In 1998 verzorgden Yolanda Bloemen, Wiel Kusters en Ben van Melick een uitgebreide bloemlezing van meer dan veertig jaren uit Herberghs' poëzie onder de titel Portret van een landschap. Gedichten 1953-1997.
Herberghs vertaalde onder andere Twee Heren en ander proza van Kurt Schwitters. In 2001 verscheen Dutch grey / Hollands Grijs, zijn vertaling van gedichten van de New Yorkse avantgarde-architect en kunstenaar John (Quentin) Hejduk.
Leo Herberghs werkte mee aan een groot aantal literaire tijdschriften, waaronder Roeping, Raam, Kentering, De Gids en De Revisor. Van 1955 tot 1975 was hij mederedacteur van Nieuwe Stemmen. Gedichten van zijn hand verschenen in tal van bladen, boeken en andere uitgaven. Én bloemlezingen: van Erts (Amsterdam 1955, redactie Bert Voeten) tot De Wasknijper (2005).
Eigen werk van de 'stille' dichter is ook opgenomen in de canon van Gerrit Komrij, de anthologie NEDERLANDSE POËZIE van de 19de t/m de 21ste eeuw (Amsterdam 1996/2004, 13e-14e verm. dr.).
In november 2010 is Leo Herberghs in Maastricht door het provinciebestuur benoemd tot Limburger van Verdienste, een eer die onder anderen ook de voetballer Mark van Bommel ten deel is gevallen. Herberghs werd door de commissaris van de Koningin ('gouverneur') Léon Frissen geprezen als "de stille dichter, wars van drukte".
Hij overleed in 2019 op 94-jarige leeftijd in zijn geboorteplaats.De wandelende dichter vond inspiratie in de natuur. Gearchiveerd op 14 mei 2019. Hij werd gecremeerd.
Beknopte bibliografie (poëzie) Refugium (1946) Monologus sub astra (1950) Met aarden vingers (1955) Wonen op aarde (1962) Lessen in landschap (1968) Huisboek voor de landman (1972) De heerlijkheid en de windlust (1975) Heilig weer (1978) Gerucht (1981) Weggelegde gedichten (1984) De adem van de Maas, Hoek van Holland-Langres, reisnotities (1986) Maanmuzikanten (1989) Straat- en windgedichten (1992) De wereld van her - Pepijnse gedichten (1994) Geheim vlak (1997) Portret van een landschap. Gedichten 1953-1997 (1998) Etmaal, seizoenen, omzwervingen (1999) Daarmee wordt gezwegen - gevolgd door De afdaling van de regen (2001) Weggang (2002) Mijzelf achterna (2006) Dit (2009) Hij, de langzaamste van allen (2011) De bolle ogen van februari & Hölderlins einde (2012) De randen van de wereld (2014)
Secundaire literatuur Van voor het begin - Twaalf auteurs over de poëzie van Leo Herberghs (1999, Landgraafse cahiers 6, uitg. Herik)
In 2017 verscheen bij Uitgeverij Plantage Dat het er is, een bibliografie van het werk van Leo Herberghs, samengesteld door Jef Schaeps en Sanne Thomas. Wiel Kusters: 'Levensbericht Leo Herberghs'. In: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 2023-2024, p. 81-87
Leo Herberghs Poëzieprijs De Stichting Dichter in Beeld reikte enige tijd de Leo Herberghs Poëzieprijs uit, een geldbedrag plus een afbeelding van een gedicht van de prijswinnaar - aangebracht op een poëtische boomstam en geplaatst in het Limburgs landschap langs een wandelroute te Voerendaal. De uitdeling van de prijs vond gedurende vijf jaar plaats in cultureel centrum het Schunck* Glaspaleis in Heerlen, waarvoor een schenking werd verkregen van Leo en Cis Herberghs. Prijswinnaars waren Kreek Daey Ouwens (2014), Emma Crebolder (2015), Maria Barnas (2016), Ben Zwaal (2017) en Frans Budé (2018).
Na Herberghs’ overlijden ging de prijs in reprise. Stichting Dichter in Beeld reikte wederom vijf prijzen uit aan dichters met een affiniteit voor zijn werk. Ditmaal kwam hun speciaal geschreven gedicht op een stalen zuiltje dat geplaatst werd langs het Spoorpad in de Lage Fronten te Maastricht. Ook een in memoriam van Wiel Kusters en een gedicht van Herberghs zelf gingen deel uitmaken van die korte poëzieroute. De winnaars waren ditmaal: Maarten van der Graaff (2020), Lucas Rijneveld (2021), Radna Fabias (2022), Maud Vanhauwaert (2023) en Paul Hermans (2024).
Externe links
Leo Herberghs – Primaire bibliografie Leo Herberghs - Interview met 'vergeten dichter' Maastricht International Poetry Nights Gedicht op Meander klassieken
Referenties
Categorie:Nederlands dichter