(Leopold) Jan Antonín Tomáš Koželuh (ook: Leopold Anton Ko(t)zeluch of ook: Koziluch, Koziluh, Koscheluch, Goscheloch) (Velvary bij Praag, Bohemen, 26 juni 1747 – Wenen, 7 mei 1818) was een Boheems componist, muziekpedagoog en pianist. Hij is een neef van de componist Jan Evangelista Antonín Koželuh. De pianiste Katharina Koželuh (1785-1858) was zijn dochter.
Levensloop miniatuur|Geboortehuis van de componist Jan Antonín Koželuh was de zoon van de schoenmaker Antonín Bartholomäus Koželuh. Zijn eerste muzieklessen kreeg hij in Velvary van Antonín Kubík, latere van zijn neef Jan Evangelista Antonín Koželuh en František Xaver Dušek. Hij ging naar het gymnasium te Praag en begon later met een studie rechten. Na enkele semesters brak hij zijn studie af en concentreerde hij zich uitsluitend op de muziek. Om verwisselingen met zijn neef te voorkomen, veranderde hij in 1774 zijn naam en heette hij voortaan Leopold (Antonín) Koželuh.
In 1771 debuteerde hij met een ballet aan het Nationaal Theater in Praag. Hierop volgden rond 25 werken voor dit ensemble in de volgende zeven jaren. In 1778 vertrok hij naar Wenen en werd vermoedelijk voor korte tijd een leerling van Johann Georg Albrechtsberger. Al spoedig werd Koželuh een gevierd pianist. Als opvolger van Georg Christoph Wagenseil werd hij aan het keizerlijke hof de leraar van aartshertogin Maria Elisabeth, de dochter van keizerin Maria Theresia van Oostenrijk.
Na het overlijden van Wolfgang Amadeus Mozart werd hij bij Frans I van Oostenrijk in 1792 kamer-kapelmeester en hofcomponist. Bijzondere leerlingen, zoals de blinde pianiste Maria Theresia Paradis, gaf hij thuis privélessen.
Overtuigd van de ideeën van de vrijmetselaars werd hij in Wenen lid van de loges Zum Palmbaum en Zu den drei Adlern.
Al bij zijn leven werd hij in heel Europa gewaardeerd. In het "Wiener Jahrbuch" van 1796 is te lezen: Kozeluh ist im ganzen musikalischen Europa rühmlich bekannt. Zijn symfonieën werden door Joseph Haydn in Londen meerdere malen uitgevoerd. In zijn beste werken zijn al kenmerken van de muzikale taal van Ludwig van Beethoven en Franz Schubert te horen.
Werken Als componist schreef hij rond de 400 werken, waaronder rond 30 symfonieën, 22 concerten voor piano, 2 concerten voor klarinet, 24 sonates voor piano en viool, 63 trio's met piano, 2 oratoria, negen cantates en verschillende kerkmuziekcomposities. Verder schreef hij 6 opera's en 6 balletten, maar die zijn met uitzondering van één opera spoorloos verdwenen.
Composities Werken voor orkest Symfonieën Symfonie in D groot No. I Adagio. Allegro Poco adagio Menuetto (Vivace) Presto con fuoco Symfonie in F groot No. II Allegro molto Poco adagio Menuetto (Allegretto) Presto Symfonie in g klein No. III Symfonie in A groot "À la Française" Nr. 10 Allegro di molto Poco Adagio ma piu Andante Menuetto - Trio Presto Symfonie in Bes groot "L'Irresoluto" Nr. 11 Symfonie in C groot Nr. 6 Symfonie in D groot "Périodique" Nr. 3 Symfonie in F groot Nr. 4 Symfonie in g klein Nr. 5 Sinfonia concertante in Es groot, voor mandoline, trompet, contrabas, piano en orkest Sinfonia concertante in C groot, voor fluit, hobo, fagot, cello, klavecimbel en orkest
Concerten voor instrumenten en orkest Concert in C groot, voor fagot en orkest Concert in g klein, voor fagot en strijkorkest Concert in Bes groot, voor piano vierhandig en orkest Concert nr. 1 in F groot, voor piano en orkest Concert nr. 2 in D groot, voor piano en orkest Concert nr. 3, voor piano en orkest Concert nr. 4 in A groot, voor piano en orkest Concert nr. 5 in Es groot, voor piano en orkest Concert nr. 1 in Es groot, voor klarinet en orkest Concert nr. 2 in Es groot, voor klarinet en orkest
Werken voor harmonieorkest Cassation in Es groot, voor 2 klarinetten, 2 hoorns en fagot Harmonie in F groot, voor 2 hobo's, 2 klarinetten, 2 hoorns, 2 fagotten en bas Oktet Concertant - Parthia in Bes groot, voor hobo solo, fluit, hobo, 2 klarinetten, 2 hoorns, 2 fagotten en bas Allegro moderato Menuetto Adagio Presto retirade Oktet - Parthia in F groot, voor 2 hobo's, 2 klarinetten, 2 hoorns, 2 fagotten en bas Parthia "a la camera" in c klein, voor 2 hobo's, 2 klarinetten, 2 hoorns, 2 fagotten en bas Parthia "A La Camera" in Bes groot, voor 2 hobo's, 2 klarinetten, 2 hoorns, 2 fagotten en bas Partita č. 22, voor 2 fluiten, 2 klarinetten, 2 hoorns en 2 fagotten Partita č. 23, voor 2 fluiten, 2 klarinetten, 2 trompetten en 2 hoorns Sextet No. 3 in Es groot, voor 2 klarinetten, 2 hoorns, 2 fagotten en bas Symfonie No. 3 in Es groot, voor 2 fluiten, 2 hobo's, 2 klarinetten, 2 hoorns, 2 fagotten en bas Largo - Allegro Romance Menuetto Rondeau. Allegro Theresia Fanfare, voor natuur-hoorns
Missen, oratoria en gewijde muziek 1787: Moisè in Egitto (Moses in Egypte), oratiorium voor 4 solisten, gemengd koor en orkest gebaseerd op het boek "Exodus" uit het Oude Testament Missa pastoralis in D groot, voor 4 solisten, gemengd koor en orkest La Giuditta, oratorium
Muziektheater Opera's Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1780 Mazet (Le Muzet) 2 aktes 1780 of 1786, Wenen, Theater am Kärntnertor Louis Anseaume naar Jean de La Fontaine 1789 Debora e Sisara 2 aktes Lente 1789, Wenen, Burgtheater Carlo Sernicola 1792 Gustav Wasa 3 aktes 1795 Didone abbandonata 3 aktes 1795, Wenen, Burgtheater Pietro Metastasio 1789 Télémaque dans l'île de Calypso (Telemach auf der Insel der Kalypso) 2 aktes 1789, Praag J. Dauberval 1799 Judith und Holofernes 2 aktes Herfst 1799, Wenen, Burgtheater naar Pietro Metastasio
Balletten Voltooid intitelaktespremièrelibrettochoreografie 1782 La ritrovata figlia di Ottone II. 5 aktes 24 februari 1794, Wenen A. Muzzarelli 1798 La tempesta di Telemacco 1799 Die Maskerade oder Harlekins verschmitzte Streiche F. Clerico La morte di Ottone II. imperatore Ballo zur Krönung Leopolds II. 1791
Liederen 1798: Schottische liederen, voor bariton en piano Ye banks and braes o' bonnie Doon Nay gentle dames True hearted was he, the sad swain of Yarrow Wilt thou be my dearie? The gloomy night is gath'ring fast Ye banks, and braes, and streams around On a bank of flowers O poortith cauld and restless love Whar hae ye been a'day Now spring has clad the grove in green I've seen the smiling O were I on Parnassus' hill When merry hearts were gay Adieu ye streams that smoothly glide Tho' e'er sae fair Duncan Gray came here to woo O love will venture in Turn again, thou fair Eliza Gone is my heart, forever gone I saw ye Bonie Lesley
Kamermuziek 1781: Trio in D groot, voor piano, viool en cello, op. 3 nr. 1 1781: Trio in F groot, voor piano, viool en cello, op. 3 nr. 2 1781: Trio in Es groot, voor piano, viool en cello, op. 3 nr. 3 1781: Trio in C groot, voor piano, viool en cello, op. 6 nr. 1 1781: Trio in G groot, voor piano, viool en cello, op. 6 nr. 2 1781: Trio in Bes groot, voor piano, viool en cello, op. 6 nr. 3 1786: Trio in C groot, voor piano, viool en cello, op. 21 nr. 1 1786: Trio in A groot, voor piano, viool en cello, op. 21 nr. 2 1786: Trio in Es groot, voor piano, viool en cello, op. 21 nr. 3 1787: Trio in G groot, voor piano, viool en cello, op. 23 nr. 1 1787: Trio in c klein, voor piano, viool en cello, op. 23 nr. 2 1787: Trio in F groot, voor piano, viool en cello, op. 23 nr. 3 1788: Trio in Bes groot, voor piano, viool en cello, op. 27 nr. 1 1788: Trio in A groot, voor piano, viool en cello, op. 27 nr. 2 1788: Trio in g klein, voor piano, viool en cello, op. 27 nr. 3 1789: Trio in Es groot, voor piano, viool en cello, op. 28 nr. 1 1789: Trio in D groot, voor piano, viool en cello, op. 28 nr. 2 1789: Trio in e klein, voor piano, viool en cello, op. 28 nr. 3 1790: Trio, voor piano, viool (of: fluit) en cello, op. 34 nr. 1 1790: Trio in G groot, voor piano, viool (of: fluit) en cello, op. 34 nr. 2 1790: Trio, voor piano, viool (of: fluit) en cello, op. 34 nr. 3 1792: Trio in C groot, voor piano, viool en cello, op. 36 1793: Trio in G groot, voor piano, viool en cello 1793: Trio in Es groot, voor piano, viool en cello 1793: Trio in C groot, voor piano, viool en cello 1799: Trio in F groot, voor piano, viool en cello, op. 44 nr. 1 1799: Trio in G groot, voor piano, viool en cello, op. 44 nr. 2 1799: Trio in D groot, voor piano, viool en cello, op. 44 nr. 3 1799: Trio in G groot, voor piano, viool en cello, op. 46 nr. 1 1799: Trio in Bes groot, voor piano, viool en cello, op. 46 nr. 2 1799: Trio in F groot, voor piano, viool en cello, op. 46 nr. 3 24 Fanfár, voor drie hoorns Fanfare, voor vier hoorns Serenade in D groot, voor fluit, hoorn, viool, altviool en cello, op. 11 nr. 1 Serenade in Es groot, voor fluit, hoorn, viool, altviool en cello, op. 11 nr. 2 Sonata in g klein, voor piano, viool en cello, op. 12 nr. 3 Sonata, voor piano, op. 15 nr. 1 Sonata, voor piano, op. 20 nr. 3 Sonata, voor piano, Op. 26 nr. 3 Sonate in D groot, voor piano Sonate concertante in Es groot, voor klarinet Sonaten für Hammerklavier, (in Bes groot, in C groot en As groot), op. 30 nr. 1-3 Sonate in F groot, voor piano, op 35 nr. 1 Sonate, voor piano, op. 38 nr. 3 Stopp-Steh-Wild-in-Sicht-Fanfare, voor vier hoorns 4 Strijkkwartetten Trio in Es groot, voor piano, viool en cello Trio in A groot, voor piano, viool en cello Triosonate in D groot, voor piano, fluit en cello, op. 41 nr. 2 Wachtel Fanfare, voor vier hoorns
Werken voor orgel Pastorale in G groot, voor orgel Sonata la Chasse, op. 13 nr. 2
Werken voor piano Pět sonát
Werken voor gitaar Andantino, voor gitaar Pastorale, voor gitaar
Bibliografie Hans Klotz: Über die Orgelkunst der Gotik, der Renaissance und des Barock, 2. Ausgabe, Bärenreiter, 1975. 427 p., C. Flamm-Harten: Leopold Kozeluch, 1968. Milan Poštolka: Leopold Kozeluh - zivot a dílo, University of Michigan/Praag, Státní Hudební Vydavatelství, 1964. - 387 p. Paul Henry Lang: Jan Antonin Kozeluh: Concerto for Bassoon; Antonin Fils: Concerto for Flute. in: Musica Antiqua Bohemica: Vol. 5, The Musical Quarterly, Vol. 47, No. 3 (Jul., 1961), pp. 425-431 Robert Sondheimer: Die Theorie der Sinfonie und die Beurteilung einzelner Sinfoniekomponisten bei den Musikschriftstellern des 18. Jahrhunderts. Leipzig, Breitkopf & Härtel, 1925. Lukáš M. Vytlačil: From Velvary, Bohemia, to the court in Vienna. The life of the imperial Kapellmeister Leopold Koželuh and a new complete edition of his keyboard sonatas. Czech Music Quarterly 16/2, Praha, 2016, pp. 7-11. (on-line)
Externe link Biografie (gearchiveerd)
Categorie:Boheems componist Categorie:18e-eeuws componist Categorie:19e-eeuws componist Categorie:Tsjechisch componist Categorie:Tsjechisch muziekpedagoog Categorie:Klassiek componist