thumb|right|Francisco Varela (1994) Francisco Javier Varela García (Santiago (Chili), 7 september 1946 - Parijs, 28 mei 2001) was een Chileens bioloog en filosoof die zich had gespecialiseerd als neurowetenschapper. Samen met zijn leermeester Humberto Maturana introduceerde hij het begrip autopoiese in de biologie.
Varela studeerde medicijnen en biologie aan de Universiteit van Chili en promoveerde in de biologie aan de Harvard-universiteit.
In de jaren 70 bekeerde hij zich tot het tibetaans boeddhisme. Vanwege de coup van generaal Augusto Pinochet week hij met zijn gezin in 1973 naar de Verenigde Staten uit. Na zeven jaar kwam hij terug in Chili, alwaar hij hoogleraar werd in de biologie.
In 1986 verhuisde hij naar Frankrijk, waar hij werkte aan de École polytechnique en de Universiteit van Parijs. Van 1988 tot aan zijn overlijden gaf hij leiding aan een onderzoeksgroep aan het Centre National de Recherche Scientifique.
In 1998 onderging Francisco Varela een levertransplantatie. Dit kon niet verhinderen dat hij in 2001 op 54-jarige leeftijd overleed aan Hepatitis C.
Familie Een van zijn vier kinderen is de actrice, model en milieuactiviste Leonor Varela.
Publicaties 1972 (met Humberto R. Maturana). De máquinas y seres vivos. Santiago, Chile: Editorial Universitaria. Engelse versie: "Autopoiesis: the organization of the living," in Maturana, H. R., and Varela, F. G., 1980. Autopoiesis and Cognition. Dordrecht, Netherlands: Reidel. 1987 (met Humberto R. Maturana). The Tree of Knowledge: The Biological Roots of Human Understanding. Boston: Shambhala, Vertaald als: De boom der kennis. Hoe wij de wereld door onze eigen waarneming creëren. Uitgeverij Contact, 1988. (met Humberto R. Maturana). Autopoiesis and Cognition: The Realization of the Living.
Externe links Evan Thompson over Francisco Varela John Brockman over Francisco Varela Randall Whitaker over Francisco Varela
Categorie:20e-eeuws filosoof Categorie:Chileens bioloog Categorie:Boeddhist Categorie:Chileens filosoof Categorie:Chileens hoogleraar Categorie:Neurowetenschapper Categorie:Systeemwetenschapper