Een quark-gluonplasma, afgekort tot QGP, is een fase van materie die vermoedelijk bij een extreem hoge temperatuur en dichtheid ontstaat. Men vermoedt dat deze omstandigheden in de eerste 20 tot 30 microseconden na de oerknal voorkwamen.
Het bestaan van het quark-gluonplasma wordt op grond van de kwantumchromodynamica aangenomen. Deze theorie beschrijft de natuurkunde van hadronen, hoe zij uit quarks en gluonen zijn opgebouwd en door de sterke kernkracht bij elkaar worden gehouden. De gluonen binden de quarks aan elkaar en zouden de oorzaak zijn van het feit dat er bij normale omstandigheden geen vrije quarks worden waargenomen. Deze eigenschap staat bekend als confinement. Quarks komen ofwel met drie quarks of met drie antiquarks in een deeltje voor, dat zijn de baryonen, ofwel als quark-antiquarkpaar in een meson. Een hadron is of een baryon of een meson. Alleen bij extreme omstandigheden, zoals botsingen van elementaire deeltjes bij hoge energieën, voorspelt de kwantumchromodynamica dat quarks en gluonen niet in hadronen zijn gebonden en vrij kunnen voorkomen.
Experimenten aan het CERN in Genève met het Super Proton Synchotron, poogden reeds in de jaren 1980 en 1990 om QGP te produceren, maar deze eerste experimenten waren maar gedeeltelijk succesvol.
Websites Nikhef. Quark-gluon plasma.
Categorie:Aggregatietoestand Categorie:Deeltje Categorie:Kwantummechanica