Aalter is een gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, in de regio Meetjesland. De gemeente telt ruim 29.000 inwoners, die AalternaarsVRT Taal. Gearchiveerd op 14 november 2021. worden genoemd.
Geschiedenis alt=|miniatuur|Industriezone Lakeland. Archeologische vondsten uit de voorbije decennia tonen aan dat er op het grondgebied Aalter reeds bewoning was tijdens de prehistorie.Vroege geschiedenis van het Meetjesland Er werden een aantal stenen artefacten gevonden op een aantal paleontologische sites. Ze dateren mogelijk van 3000 tot 2000 voor het begin van onze jaartelling. Archeologen vonden ook de restanten van een bronzen bijl, die volgens onderzoek tussen 1200 en 1000 v.Chr. moet vervaardigd zijn. In 2026 werden twee grafcirkels uit de bronstijd blootgelegd.VRT
De naam Aalter dook, door de schenking van een deel van de Villa Haleftra (het landgoed Haleft(e)ra) door graaf Diederik van West-Friesland aan de Sint-Pietersabdij van Gent, voor het eerst op in het jaar 974. Deze naam is mogelijk afgeleid van het Germaanse halahdrja, wat jeneverbessenstruik betekent.Plaatsnamen verklaard. Gearchiveerd op 20 oktober 2021. Villa Haleftra zou zich op de huidige markt hebben bevonden, vlak naast de huidige kerk. Het landgoed werd omringd door velden (campis), akkers (agris), meersen (pratis), weiden en bossen. In 840 en in 1112 komt de naam Haltra voor.Luc Stockman, Historische geografische ontwikkeling van de Villa Haleftra, Aalter, 1968, blz. 8.
In de middeleeuwen en later (periode van ca. 1000 tot 1800) bestond de bestuurlijke organisatie uit heerlijkheden die zich vaak over een aantal parochies uitstrekten. De belangrijkste heerlijkheid, het Land van de Woestijne, was het grafelijk domein rond het Woestijnegoed. Ze strekte zich uit over het grondgebied Aalter en Knesselare met een aantal enclaves in Bellem. In de jaren 1560 verspreidde de geuzin Catharina van Boetzelaer er het calvinisme, tot ze moest vluchten.
Aalter speelde een belangrijke rol in de Gentse Opstand tegen de graaf van Vlaanderen. In 1379 versloegen de Witte Kaproenen op het Aalterse grondgebied de Brugse kanaalgravers. Het graven van de Brugse Vaart van 1613 tot 1623 in het stroomgebied van de Durme, was een zeer belangrijke ontwikkeling voor de plaats. Langs het kanaal werden heel wat vestingen gebouwd, ter verdediging tegen de Nederlanders. Er werd ook een overzetdienst ingevoerd, die eind juni 2008 werd stopgezet.Laatste overzet na 380 jaren trouwe dienst De overzet was de enige langs het kanaal. In 1187 lag in Oostmolen een watermolen. Daar moesten de bewoners van Aalter hun graan laten malen. Voordat het kanaal werd gegraven in de bedding van de Zuidleie en de Durme, lagen er drie bruggen over de riviertjes: de Geetbrug, de Woestijnebrug over de Zuidleie en de Oostmolenbrug over de Hoge Kale. Toen de Brugse Vaart uiteindelijk werd gegraven, moesten die bruggen wijken. Vanaf 1617 werden de noord- en zuidkant per overzetboot verbonden. De eerste brug in Aalter dateert van 1775.
De eerste spoorlijn werd in 1838 aangelegd, waardoor Aalter nu ook door de spoorweg met de grotere steden (Gent, Brugge, Deinze, ...) was verbonden. Op 12 augustus van dat jaar werd het station geopend.
Overal was de hoofdactiviteit de landbouw en zorgde de huisnijverheid voor een extra inkomen. Deze gelijklopende geschiedenis hield pas omstreeks 1962 op met de aanleg van een industrieterrein van meer dan 125 hectare. De eerste echte fabriek stond nochtans in Bellem. Vanaf ongeveer 1800 verschafte de manufactuur tijdens de bloeiperiode werk aan 500 personen.
In 1918 werd het bovenste deel van de torenspits van de Sint-Corneliuskerk gedynamiteerd door Duitse troepen. Deze verwoesting bracht ook veel schade toe aan het dak. De kerk was 15 jaar daarvoor herbouwd en sterk uitgebreid. De verwoesting uit de Eerste Wereldoorlog werd hersteld van 1921 tot 1923, naar de neogotische plannen van architect Camille Goethals uit 1902. De oudste delen van de kerk (nu volledig nieuw) gaan terug tot de 12de of 13de eeuw.
In de jaren 30 begon de bouw aan de autosnelweg E5 tussen Brussel en Oostende, waarbij ook een afrit in Aalter werd aangelegd.
Tweede Wereldoorlog De gemeente werd op 23 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd op 8 september 1944 door soldaten van de Poolse 1ste Pantserdivisie. In Ter Walle werd een monument voor deze divisie van generaal Maczek opgericht. Gedurende 1569 dagen werd de bevolking niet enkel getroffen door het oorlogsgebeuren, maar ook politieke vervolgingen, wegvoeren van burgers en soldaten naar krijgsgevangenen- en concentratiekampen, honger, ziektes en ontberingen.
Naoorlogse tijd Aalter bleef tot omstreeks 1960 een agrarische plaats. Ten westen van de Markettebossen verrezen in de jaren '50 van de 20e eeuw tal van villa's. In 1962 werd een bedrijventerrein van 125 ha aangelegd tussen de Brugse Vaart en de dorpskom. Hierdoor kon ook Aalter zich met nieuwe woonwijken uitbreiden en verdween geleidelijk het landelijk karakter.
Fusies In 1977 werd het grondgebied van Aalter aanzienlijk uitgebreid in de context van de golf van fusies van Belgische gemeenten die toen over heel het land doorgevoerd werd. Bellem, Poeke en Lotenhulle zijn sindsdien deelgemeenten van Aalter.
Op 11 oktober 2017 kozen de gemeenteraden van Aalter en Knesselare officieel voor een fusie, na een principiële goedkeuring voor een vrijwillige samenvoeging eerder dat jaar. Met het decreet van 4 mei 2018 bekrachtigde Vlaanderen de fusie en op 1 januari 2019 hielden de twee gemeenten (rechtspersonen) op met bestaan. De nieuwe fusiegemeente met de naam Aalter nam alle rechten en plichten over. Knesselare en Ursel zijn sindsdien Aalterse deelgemeenten.
Geografie miniatuur|Markt van Aalter-centrum met Kiosk en Sint-Corneliuskerk. alt=|miniatuur|Kasteel van Poeke alt=|miniatuur|Het Sportpark in Aalter-centrum.
Deelgemeenten De gemeente Aalter bestaat uit zes deelgemeenten: Aalter, Bellem, Knesselare, Lotenhulle, Poeke en Ursel. Knesselare en Ursel maken deel uit van het grondgebied sinds 1 januari 2019, de anderen reeds sinds de fusie van 1 januari 1977.
De deelgemeente Aalter bevat naast de gelijknamige kern ook nog twee andere dorpen: Aalter-Brug en Maria-Aalter. Beide zijn nooit zelfstandige gemeenten geweest en zijn dus geen deelgemeente.
Tabel Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Aalter (I)-Aalter-centrum (I)-Aalter-Brug(V)-Maria-Aalter(VI) 46,6829,87 5,10 11,71 15.92412.818 1.017 2.089 341429 199 178 4400144001A0-244001A344001A1 2 Bellem (II) 12,29 2.195 179 44001B 3 Lotenhulle (III) 17,60 2.819 160 44001C 4 Poeke (IV) 5,82 537 92 44001D 5 Knesselare (a) 16,67 5.501 330 44029A 6 Ursel (b) 20,79 2.809 135 44029B
420px|Plan d'Aalter
Aangrenzende deelgemeenten De gemeente Aalter grenst aan volgende deelgemeenten (zie ook de bovenstaande kaart):
c. Zomergem (Lievegem) d. Hansbeke (Deinze) e. Nevele (Deinze) f. Poesele (Deinze) g. Meigem (Deinze) h. Vinkt (Deinze) i. Kanegem (Tielt) j. Ruiselede (Wingene) k. Beernem l. Sint-Joris (Beernem)
Bezienswaardigheden
De laatgotische Sint-Corneliuskerk Het Kasteel Nobelstede uit de 16de eeuw. De Warandemolen, een windmolenrestant.
Natuur en landschap Aalter ligt in Zandig Vlaanderen op een hoogte van ongeveer 10 meter. Aalter is rijk aan natuurschoon, zoals heide en dennenbossen, de Kraenepoel (grote vijver op grondgebied Bellem) met Markettebossen, het Ganzeveld en de bossen van Maria-Aalter (met De Vaanders). Het Hooggoedbos (67 ha) is een wandelgebied, dat doorkruist wordt door zandige wegen en dreven. Het Hooggoedbos is tevens rijk aan vogelsoorten. De groene long Drongengoed-Maldegemveld ligt in Knesselare en Ursel. Het Drongengoed is, met ongeveer 750 hectare, het grootste aaneengesloten bosgebied van Oost-Vlaanderen. In Ursel bevindt zich het Kattenbos.
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen: 1831 t/m 1970=volkstellingen, 1976 = inwonertal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 2019.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101,01994 101,21995 101,91996 102,71997 103,21998 104,61999 105,42000 106,02001 106,22002 106,62003 107,02004 106,82005 107,02006 107,72007 108,02008 109,02009 110,32010 111,52011 112,52012 113,22013 113,82014 113,82015 113,92016 114,62017 115,22018 116,02019 116,52020 117,72021 117,92022 118,32023 119,02024 120,12025 120,32026 120,4
Politiek Structuur De gemeente Aalter is het laagste niveau in de relatie tussen de overheid en haar burgers. Naargelang de aard van zijn bestuurlijke activiteiten refereert het aan volgende verschillende overheden:
Aalter Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Oost-Vlaanderen Gent Aalter BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring Oost-VlaanderenGentDeinzeAalter AalterVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Gemeentebestuur Burgemeesters Tijdspanne BurgemeesterLAROY Peter; Burgemeester van Aalter; Geschiedenis van Aalter; 14 april 2012. Gearchiveerd op 4 februari 2018. ? - 1831 Charles-Joseph de Seille 1831 - 1837 Joseph Libbrecht 1837 - 1847 Joseph Charles Soudan 1848 - 1853 Joseph Jean Snoeck 1853 - 1860 Constant Bruneel 1861 - 1866 Joseph Jean Snoeck 1867 - 1872 Petrus Livinus Claeys 1873 - 1883 Alfons Goeminne 1884 - 1893 Theodoor Diericx 1893 - 1914 Henri Soudan 1914 - 1915 Joseph Rysenaer 1916 - 1921 August Goeminne 1921 - 1932 graaf Karel De Hemricourt de Grunne 1933 - 1942 Karel Bockaert 1942 - 1944 Omer Vandekerckhove 1944 - 1952 Emiel De Pauw (UCB / CVP) 1953 - 1959 Raymond Van den broecke (CVP) 1959 - 1994 Jan De Crem (CVP) 1995 - 2025 Pieter De Crem (CVP / CD&V) 2008 - 2020 Patrick HostePatrick Hoste benoemd tot waarnemend burgemeester Aalter; Het Laatste Nieuws; 8 februari 2008. Gearchiveerd op 4 februari 2018. (waarnemend, CD&V) 2025 - heden Mathias Van de Walle (CD&V)
Legislatuur 1989 - 1994 De Volksunie kwam op onder de naam GROEP.
Legislatuur 2007 - 2012 Open Vld, GROEP en Groen trokken in kartel naar de kiezer met de kieslijst OPEN.Allen tegen het Cremlin; De Standaard; 5 september 2006. Gearchiveerd op 5 februari 2018.
Legislatuur 2013 - 2018