Joseph Conrad (Berdytsjiv, 3 december 1857 – Bishopsbourne, 3 augustus 1924) was een Pools-Engelse roman- en prozaschrijver. Hij werd geboren als Józef Teodor Konrad Korzeniowski in Berdytsjiv, Russisch Keizerrijk - tegenwoordig Oekraïne. Zijn romans gaan veelal over het gevaarlijke leven op zee en over exotische plaatsen. Conrad geldt als één der grootste romanschrijvers uit de Engelstalige literatuur.
Levensloop Conrad werd in 1857 geboren in het toen Russische Berdytsjiv (tegenwoordig in Oekraïne) en groeide op in een verarmde, Poolse, adellijke en patriottistische familie. Zijn vader, Apollo Korzeniowski, schreef politiek getinte toneelstukken en vertaalde werken van auteurs als Charles Dickens, Victor Hugo en Shakespeare vanuit het Engels en Frans.
thumb|left|160px|Conrad, 1916, door Alvin Langdon Coburn In 1861 werd Josephs vader verbannen naar Vologda en de kleine Joseph en zijn moeder gingen mee. Vanwege de slechte gezondheid van moeder en het extreme klimaat in Vologda kreeg het gezin in 1865 toestemming om naar Tsjernihiv te verhuizen, waar moeder Ewelina Korzeniowska enkele weken later alsnog overleed aan de gevolgen van tuberculose. Vier jaar later overleed ook vader Korzeniowski, zodat Joseph op elfjarige leeftijd als wees achterbleef. Zijn oom Tadeusz Bobrowski nam de opvoeding voor zijn rekening, totdat de jonge Conrad op zestienjarige leeftijd verhuisde naar Marseille, waar hij aanmonsterde op een schip en zeeman werd.
Conrad beleefde een aantal avontuurlijke reizen, die hem later zouden inspireren tot verhalen als The Arrow of Gold en Nostromo. In 1878 monsterde Conrad voor het eerst aan op een Brits schip voor een reis naar Constantinopel en daarna terug naar het Engelse Lowestoft. Hij liet Frankrijk achter zich, na een mislukte zelfmoordpoging in Marseille.Bibliomania: Joseph Conrad, bezocht 5 september 2008. Gearchiveerd op 4 juni 2023.
Conrad maakte vele reizen naar alle uithoeken van de wereld. Zijn jongensdroom om naar Afrika te reizen kwam uit. Met de steun van zijn invloedrijke 'tante' Marguerite Poradowska werd hij door S.A.B.-voorzitter Albert Thys aangenomen als vervanger van de vermoorde scheepskapitein Freiesleben.A.M. Delathuy, De Kongostaat van Leopold II. Het verloren paradijs, 1876-1900, 1988, p. 158-179 Op de Roi des Belges en de Florida voer hij ver landinwaarts op de Kongo, door de toenmalige Kongo-Vrijstaat. Indrukken en ervaringen van deze reis zijn terug te vinden in zijn latere werk (An Outpost of Progress en vooral Heart of Darkness). Geschokt hoe de koloniale mogendheden zich gedroegen tegenover de lokale bevolking, besloot Conrad na één reis ontslag te nemen.
Amper een maand na zijn eerste aankomst in Engeland monsterde Conrad aan voor diverse reizen op Britse koopvaardijschepen. Hij maakte zich de Engelse taal eigen via contacten met de andere opvarenden aan boord van de schepen. Ook verdiepte hij zich verder in de scheepvaart, waardoor hij in 1886 zijn papieren kreeg voor gezagvoerder koopvaardij en daarnaast verwierf hij ook de Britse nationaliteit. Op 37-jarige leeftijd, in 1895, vestigde hij zich blijvend in Londen.Dekkers, p. 104
In maart 1896 trouwde Conrad met de Engelse Jessie George. Het paar kreeg twee zonen, John en Borys.Informatie over Joseph Conrad op internet, bezocht 5 september 2008 Eveneens in 1896 werkte Conrad enige tijd in Bretagne op Enez-Veur, een schiereiland ten noorden van Lannion. Op het eiland is een straat naar hem vernoemd: Rue Joseph Conrad.
thumb|links|Bust of Joseph Conrad in Celebrity Alley in Kielce (Poland) Auteur Conrad publiceerde zijn eerste roman waaraan hij vijf jaar had gewerkt, Allmayer's Folly, in 1895, maar hiermee had hij weinig succes. De meeste bekendheid heeft hij verworven met de novelle Heart of Darkness (1899, in 1902 als boek uitgegeven), waarin hij zijn eigen ervaringen als kapitein in Kongo-Vrijstaat heeft verwerkt.Dekker, p. 104 In Heart of Darkness wordt de tocht over de rivier met een stoomschip uitvoerig beschreven en dient de reis naar het binnenland ook als metafoor voor een reis naar het innerlijke van de menselijke geest.
Hoewel Conrad pas op latere leeftijd de Engelse taal leerde en het eigenlijk zijn derde moedertaal was, na Pools en Frans, wordt hij door literatuurcritici geroemd om zijn taalgebruik.Boekbespreking over Joseph Conrad. Gearchiveerd op 17 oktober 2012. Hij schreef in de hoogtijdagen van het Brits Imperium en trok zijn voordeel uit zijn ervaringen bij de Franse en later de Britse Koopvaardij. Hij schreef verhalen en romans die zich veelal op zee of aan de kust afspeelden en die de beproevingen van de menselijke geest weergaven, opgelegd door de eisen van plicht en eer. Thema's als beschaving, moraliteit en ook eenzaamheid komen verschillende malen terug en Conrad gebruikt eigen ervaringen, ook zijn jeugd als banneling, als bron. Bekende werken van hem zijn het verfilmde Lord Jim en het reeds genoemde Heart of Darkness.
Conrad was een meesterlijk proza-stylist, die een duidelijk niet-Engels dramatisch gevoel bracht in de Engelse literatuur. Hoewel sommige van zijn werken naar het romantische neigen, wordt hij gezien als een voorloper van de modernistische literatuur. Zijn verhalende stijl en de anti-heroïsche personages beïnvloedden veel auteurs na hem. Conrads literaire werk oefende een diepgaande invloed uit op de modernistische beweging en op een lange lijst van schrijvers, waaronder T.S. Eliot, Graham Greene, Virginia Woolf, Thomas Mann, André Gide, Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald en William Faulkner.
Een aantal films is gebaseerd op Conrads boeken: Victory, Lord Jim, The Secret Agent, An Outcast of the Islands, L'avventuriero, The Shadow Line, The Duel, Heart of Darkness, Apocalypse Now, Nostromo en Almayer's Folly.
Romans en novellen thumb|Anchor-shaped Conrad monument in Gdynia, on Poland's Baltic Seacoast thumb|links|A plaque in the Sydney Writers Walk series at Circular Quay Almayer's Folly. A story of an eastern river (1895) (Digitale versie). Vert. door Felix van Zijll als: Orang Blanda. Liefde en noodlot op Borneo. Baarn, De Nederlandsche Uitgeverij, 1941. Later verschenen o.d.t.: Almayerʹs dwaasheid An Outcast of the Islands (1896) (Digitale versie) The Nigger of the Narcissus (1897) (Digitale versie). Vert. door W.J.A. Roldanus Jr. als: De neger van de Narcissus. 's-Gravenhage, Leopold, 1925 Heart of Darkness (1899) (Digitale versie). Vert. door W.L. Leclercq als: Jeugd en Het hart der duisternis. Amsterdam, Elsevier, 1924. Vert. van: Youth (1898) en The heart of darkness Een voorpost van de beschaving = An outpost of progress. Vert. door Auke Leistra. Groningen, BoekWerk, 1990 . Tekst in het Nederlands en Engels Heart of darkness (1899). Vert. door S. Westerdijk als: Hart der duisternis. Utrecht, Het Spectrum, 1978 Lord Jim. A tale (1900) (Digitale versie). Herdruk 2009 Nederlandse vertaling onder titel Toean [=Lord] Jim door S. Westerdijk bij Uitg. Mij. The Reader's Digest B.V. Amsterdam-Brussel, samen met Typhoon, deel 111 in de serie 's Werelds Meest Geliefde Boeken). Oersetting troch Geart fan der Mear as: It geheim fan Lord Jim. Ljouwert, Elikser Uitgeverij, 2017 The Inheritors. An extravagant story by Joseph Conrad and Ford M. Hueffer (1901) (Digitale versie) Typhoon and Other Stories (1903) (Digitale versie) (Eerdere vertaling verschenen bij Uitgeverij IJzer; 2009 herdruk Ned. vertaling van Typhoon van W. Leclercq bij Uitg. Mij. The Reader's Digest B.V. Amsterdam-Brussel, herdruk samen met Lord Jim onder titel Toean Jim) Romance. A novel by Joseph Conrad and Ford Madox Hueffer (1903) (Digitale versie). Vert. door Caspar Hendriks als: Het kapersnest. Roman. Tilburg, Het Nederlandsche Boekhuis, 1927 Nostromo (1904) (Digitale versie). Vert. door Jan Pieter van der Sterre als: Nostromo. Een verhaal over een kustplaats. Utrecht, IJzer, 2001 The Mirror of the Sea (1906) (Digitale versie). Vert. dooro Lisette Graswinckel als: De zee, een spiegel. Herinneringen en impressies, Amsterdam, Van Oorschot, 2017 . Oersetting troch Geart fan der Mear as: Sulver en minsken. Ljouwert, Elikser uitgeverij, 2019 The Secret Agent (1907) (Digitale versie). Vert. door Dolf Koning als: De geheime agent. Bussum, Agathon, 1979 Under Western Eyes (1911) (Digitale versie) A Personal Record (1912) (Digitale versie) Chance. A tale in two parts (1913) (Digitale versie). Vert. door J. de Gruyter als: "Chance". Amsterdam, Elsevier, 1923. In 1927 uitgegeven o.d.t.: Geluk Victory (1915) (Digitale versie, 1921). Vert. door M. Blijstra-van der Meulen als: Overwinning. Roman. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1947. Oersetting troch Geart fan der Mear as: De oerwinning. Ljouwert, Elikser Uitgeverij, 2020 The Shadow Line (1917) (Digitale versie) thumb|links|Joseph Conrad Sketch for The Arrow of Gold about 1919 The Arrow of Gold. A story between two notes (1919) (Digitale versie) The Rescue. A romance of the shallows (1920) (Digitale versie) The Nature of a Crime by Joseph Conrad and Ford Madox Ford (M.F. Heuffer) (1923) (Digitale versie) The Rover (1923) (Digitale versie) Amy Forster; The end of the tether; The secret sharer; The brute; The black mate. Vert. door C. Buddingh' als: Mensen en de zee. Utrecht, Uitgeverij Het Spectrum, 1953. Bevat: Amy Forster; Het einde van de reis; De bruut; De geheime deelgenoot; De zwarte stuurman Verhalenbundels Tales of Unrest (1898) (Digitale versie) Youth, a Narrative and Two Other Stories (1902) (Digitale versie, 1920). Vert. door Willem Kurstjens als: Youth = jeugd. Venlo, Shinz, 2020 A Set of Six (1908) (Digitale versie) Twixt Land and Sea (1912) (Digitale versie) Tales of Hearsay (1925) (Digitale versie)
Literatuur Frederick R. Karl and Laurence Davies (ed.). The collected letters of Joseph Conrad. Cambridge, Cambridge University Press, 1983-2008 Vol. 1: 1861-1897, 1983 Vol. 2: 1898-1902, 1986 Vol. 3: 1903-1907, 1988 Vol. 4: 1908-1911, 1990 Vol. 5: 1912-1916, 1996 Vol. 6: 1917-1919, ed. by Laurence Davies, Frederick R. Karl and Owen Knowles, 2002 Vol. 7: 1920-1922, ed. by Laurence Davies and J.H. Stape, 2005 Vol. 8: 1923-1924, ed. by Laurence Davies and Gene M. Moore, 2008 Vol. 9: Uncollected letters, 1892-1923, corrigenda, volumes 1-7 and consolidated indexes, volumes 1-9, ed. by Laurence Davies ... et al., 2007 Jetty de Vries. The nigger of the 'Narcissus. Niebert, Phoenix Press, 1988. . Ook verschenen als proefschrift Groningen, samen met: Heart of darkness van Jetty Verleun-van de Vriesenaerde. 1988 The Cambridge edition of the works of Joseph Conrad. Cambridge, Cambridge University Press, 1990-2004 The secret agent. A simple tale, 1990 Almayer's folly. A story of an eastern rive, 1994 Notes on life and letters, 2004 John Stape. The several lives of Joseph Conrad. London, Heinemann, 2007 . Vert. door Maaike Bijnsdorp en Lucie Schaap als: De vele levens van Joseph Conrad. Een biografie. Amsterdam, Atlas, 2008 Allan H. Simmons. Joseph Conrad in context. Cambridge, Cambridge University Press, 2009 Ludwig Schnauder. Free will and determinism in Joseph Conrad's major novels. Amsterdam, Rodopi, 2009 John G. Peters. A historical guide to Joseph Conrad. Oxford, Oxford University Press, 2010 Richard Niland. Conrad and history. Oxford, Oxford University Press, 2010 Werner Senn. Conrad's narrative voice. Stylistic aspects of his fiction. Leiden, Brill Rodopi, 2017 John G. Peters. Conrad's drama. Contemporary reviews and observations. Leiden, Brill Rodopi, 2019 Florence Clemens. Conrad's Malaysian fiction''. Leiden, Brill, 2022
Historische relevantie