De Viviparidae zijn een familie van zoetwaterkieuwslakken die met ruim 60 soorten over de hele wereld, met uitzondering van Zuid-Amerika, voorkomen. Viviparidae zijn ovovivipaar: het moederdier houdt de eieren bij zich tot de jonge dieren uit het ei komen.

Typegenus Viviparus Montfort, 1810 is het typegenus van deze familie.

Schelpkenmerken De schelp is meestal conisch van vorm, hoger dan breed en regelmatig gewonden. De windingen zijn doorgaans bol, soms met kielen die glad maar ook geknobbeld kunnen zijn. Bij veel soorten is de kiel op de periferie geprononceerd. Vaak is de mondopening ovaal tot vrijwel rond. De mondrand is scherp, niet verdikt en niet omgeslagen. De schelp heeft een navel die echter geheel bedekt kan zijn.

In hoogte variëren de meeste soorten tussen ongeveer 1 en 6 cm.

Hoewel de dieren van gescheiden geslacht zijn (zie onder) is nog niet aangetoond dat dit zich uit in geslachtelijke dimorfie van de schelp zoals van andere slakkensoorten (bijvoorbeeld Lithoglyphus naticoides) bekend is.

Moerasslakken hebben een (meestal dun) hoornachtig operculum dat concentrisch is opgebouwd.

Voortplanting De dieren zijn van gescheiden geslacht. Zoals de Latijnse naam aangeeft, zijn deze dieren levendbarend. Er is echter geen sprake van echt levendbarend maar van zgn eierlevendbarend (ovovivipaar).

Habitat en levenswijze De meeste soorten leven in zoet zuurstofrijk water, er zijn er ook die zwak brak water verdragen.

Geologische historie Voorouders van de moerasslakken komen met zekerheid sinds het Juratijdperk voor, de modernere soorten zijn zich sinds het Krijttijdperk beginnen te ontwikkelen.

Voorkomen Wereldwijd verspreid met uitzondering van Zuid-Amerika.

Voorkomen in Noordwest-Europa In Noordwest-Europa komen twee levende soorten voor: de Spitse moerasslak (Viviparus contectus) en de Stompe moerasslak (Viviparus viviparus). Daarnaast zijn van deze regio uit het Cenozoïcum (vooral uit het Kwartair) enkele fossiele soorten bekend.

Taxonomie De familie kent de volgende indeling:Subfamilies volgens Soortenlijst is niet compleet Onderfamilie Viviparinae Gray, 1847 Geslacht Angulyagra Rao, 1931Handbook on Indian Fresh water Molluscs. 11 pp.; Geraadpleegd 30 juni 2013. Angulyagra microchaetophora (Annandale) Angulyagra oxytropis (Benson) Geslacht Taia Annandale, 1918 Taia crassicallosa Annandale & Rao Geslacht Viviparus Montfort, 1810 - typegeslacht Viviparus acerosus (Bourguignat, 1862) Viviparus ater (De Cristofori & Jan, 1832) Viviparus contectus (Spitse moerasslak) (Millet, 1813) Viviparus diluvianus (Kunth, 1865) Viviparus georgianus (Lea, 1834)WoRMS (2012). Viviparus georgianus (Lea, 1834). Geraadpleegd via: World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=397203 Viviparus glacialis (Wood, 1872) Viviparus mamillatus (Kuster, 1852) Viviparus teschi (T. Meijer, 1990) Viviparus viviparus (Stompe moerasslak) (Linnaeus, 1758) Geslacht Tulotoma Haldeman, 1840 (1 soort)) Tulotoma magnifica (Conrad, 1834)Conrad T. A. (1834). New fresh water shells of the United States : with coloured illustrations, and a monograph of the genus Anculotus of Say: also a synopsis of the American Naiades. Philadelphia. Page 48-49. Plate 8, figure 4. Onderfamilie Bellamyinae Rohrbach, 1937 Geslacht Apameaus Sivan, Heller & van Damme, 2006Sivan N., Heller J. & van Damme D. (November 2006) "Fossil Viviparidae (Mollusca: Gastropoda) of the Levant" Journal of Conchology 39 (2): 207-220. abstract Dit Pliocene-Pleistocene geslacht bevat slechts één soort Apameaus apameae Sivan, Heller & van Damme, 2006 Geslacht Bellamya Jousseame, 1886 - typegeslacht van de onderfamilie Bellamya bengalensis (Lamarck, 1822) Bellamya crassispiralis (Annandale) Bellamya crassa (Benson) Bellamya dissimilis (Mueller) Bellamya hilmandensis (Kobelt, 1909); (2012) The freshwater snails (Gastropoda) of Iran, with descriptions of two new genera and eight new species ZooKeys, 219: 11-61. Bellamya micron (Annandale) Geslacht Cipangopaludina Hannibal, 1912 Cipangopaludina chinensis Cipangopaludina japonica Cipangopaludina lecythis (Benson) Onderfamilie Lioplacinae Gill, 1863 Geslacht Lioplax Troschel, 1856

Lioplax cyclostomaformis Lioplax pilsbryi Lioplax subcarinata Lioplax sulculosa Lioplax talquinensis Geslacht Campeloma Rafinesque, 1819

Campeloma brevispirum F. C. Baker, 1928 Campeloma crassulum Rafinesque, 1819 Campeloma decampi (W. G. Binney, 1865) Campeloma decisum (Say, 1817) Campeloma exile (Anthony, 1860) Campeloma floridense Call, 1886 Campeloma geniculum (Conrad, 1834) Campeloma gibbum (Currier, 1867) Campeloma leptum Mattox, 1940 Campeloma lewisi Walker, 1915 Campeloma limum (Anthony, 1860) Campeloma milesi (I. Lea, 1863) Campeloma parthenum Vail, 1979 Campeloma regulare (I. Lea, 1841) Campeloma rufum (Haldeman, 1841) Campeloma subsolidum Anthony Campeloma tannum Mattox, 1940 Onderfamilie niet bekend Geslacht Albianopalin Hamilton-Bruce, Smith & Gowlett-Holmes, 2002Hamilton-Bruce R. J., Smith B. J. & Gowlett-Holmes K. L. (2002). "Descriptions of a new genus and two new species of viviparid snails (Mollusca: Gastropoda: Viviparidae) from the Early Cretaceous (middle-late Albian) Griman Creek Formation of Lightning Ridge, northern New South Wales". Records of the South Australian Museum 35': 193–203. PDF Geslacht Anulotaia Brandt, 1968 Geslacht Centrapala Cotton, 1935Kear B. P., Hamilton-Bruce R. J., Smith B. J. & Gowlett-Holmes K. L. (2003). "Reassessment of Australia's oldest freshwater snail, Viviparus (?) albascopularis Etheridge, 1902 (Mollusca : Gastropoda : Viviparidae), from the Lower Cretaceous (Aptian, Wallumbilla Formation) of White Cliffs, New South Wales". Molluscan Research 23 (2): 149-158. , PDF. Geslacht Filopaludina Habe, 1964 Geslacht Heterogen Annandale, 1921 - met één soort Heterogen longispira (E. A. Smith, 1886) Geslacht Idiopoma Pilsbry, 1901 Geslacht Larina Adams, 1851 Geslacht Margarya Nevill, 1877 Geslacht Mekongia Crosse & Fischer, 1876 Geslacht Neothauma E. A. Smith, 1880 - met één soort Neothauma tanganyicense E. A. Smith, 1880Brown D. S. (1994). Freshwater Snails of Africa and their Medical Importance. Taylor & Francis. . Geslacht Notopala Cotton, 1935River Snail (Notopala sublineata). accessed 26 September 2010 Geslacht Rivularia Huede, 1890 Geslacht Siamopaludina Brandt, 1968 Geslacht Sinotaia Haas, 1939 Geslacht Trochotaia Brandt, 1974

Indeling in onderfamilies volgens WoRMS Bellamyinae Rohrbach, 1937 Lioplacinae Gill, 1863 Viviparinae Gray, 1847

Afbeeldingen

Zie ook Lijst van Mollusca

Externe links

NCBI Taxonomy Browser: Viviparidae Systema naturae 2000 (classification) - Taxon: Viviparidae ITIS: Viviparidae