thumb|260px|Het Peper- of Geertruitsgasthuis Gasthuis is het Groningse equivalent van wat in andere steden veelal met hofje of convent wordt aangeduid. Het begrip gasthuis bestond al in de Middeleeuwen.
In de Middeleeuwen ging het in eerste instantie om huizen waar zieken (pestlijders), armen en pelgrims werden opgevangen. Het oudste gasthuis in Groningen, het Pelstergasthuis, stond aan de rand van de stad, waarschijnlijk gesticht als pelgrimsoord. Van het Pepergasthuis is bekend dat het is gesticht als verblijf voor pelgrims. Het Armhuiszitten Convent is de eerste poging van het stadsbestuur om enige orde aan te brengen in de voorzieningen voor de armlastige stadjers. Het convent beheerde niet alleen enkele gasthuizen, maar was ook verantwoordelijk voor de voedseluitdeling voor de stille armen in de stad.
Vanaf 1600 krijgen de gasthuizen meer en meer de functie van bejaardentehuizen. De oudste gasthuizen waren kerkelijke stichtingen, later werden ze ook door welgestelde burgers gesticht. Door de bouw van moderne bejaardentehuizen zijn de meeste bejaarden vertrokken en veel hofjes vervallen geraakt. Na een grootscheepse restauratie in de jaren tachtig van de twintigste eeuw is een aantal gasthuizen nu tot rijksmonument verklaard.
Begijnhoven, hofjes waar begijnen een gemeenschap vormden, zijn er wel geweest in Groningen, maar hiervan is vrijwel niets bewaard gebleven. Op de plaats waar nu het Academiegebouw staat hebben tot de reductie van Groningen twee begijnhoven gestaan: het Vrouwe Menoldaconvent en het Vrouwe Sywenconvent. Van latere datum is het Olde Convent dat deels is bewaard gebleven in het Rode Weeshuis.
Nog bestaande gasthuizen Onderstaande lijst is een alfabetische opsomming van de 32 nog overgebleven gasthuizen in de stad Groningen. De meeste gasthuizen hebben hun oorspronkelijke functie als opvangadres verloren, maar enkelen zijn nog in gebruik als gasthuis:
NaamJaarAdres Opmerking Afbeelding naamloos hofje(Hofje Ceramstraat)1937Ceramstraat 17 - 53 Hofje van 24 woningen voor ouden van dagen naamloos hofje(Hofje Tellegenstraat)1933Tellegenstraat 7 - 59 Hofje van 27 woningen voor ouden van dagen, architect Siebe Jan Bouma120pxAaffien Olthofsgasthuis1767Kattenhage 4-10 Ook wel bekend als Vrouw Wilsoorgasthuis 120px Aduardergasthuis 1604 Munnekeholm 3 Gesticht door de laatste abt van het klooster van Aduard 120px Anna Varvers Convent1632 Nieuwe Kijk in 't Jatstraat 12 120px Armhuiszitten Convent 1437 A-Kerkstraat 22 Ook wel bekend als Lamme Huiningegasthuis 120px Beth Zekenim 1899 Schoolholm 26 Corneliagasthuis1854 Hardewikerstraat 39 Ook wel bekend als Tellegengasthuis 120px Doopsgezind Gasthuis 1872Nieuwe Boteringestraat 47 120px Gasthuis Groningen 1990 Eendrachtskade NZ 19 hospice, opgezet door Humanitas Groningen 120px Gasthuis voor de werkende stand 1850/1935 Oosterweg 90 120px Gerarda Gockingahuis 1870 Grote Rozenstraat 72-84 120px Hesselinkstichting 1893 Nieuwe Boteringestraat 47 Gesticht als voorziening voor armlastige doopsgezinden aan de Meeuwerderweg, in 1893 verplaatst naar Doopsgezind gasthuis waar een nieuwe vleugel werd gebouwd 120pxJacob en Annagasthuis1495Gasthuisstraatje 2 Bijnaam: Lekkerbeetjesgasthuis 120pxJan Luitjensgasthuis1591/1932Noorderbinnensingel 82-87 Ook wel bekend als Jannes Baroldigasthuis 120pxJuffer Margarethagasthuis1858Haddingestraat 19-21 120pxJuffer Tette Alberdagasthuis1666Nieuwe Kerkhof 22 120pxLatteringe Gasthuis1857Visserstraat 13 120pxMaria Elisabeth Linhoff Stichting1944Oude Kijk in 't Jatstraat 61 120pxMepschen- of Sint Annengasthuis1479Oude Kijk in 't Jatstraat 4 120pxMiddengasthuis1873Kleine Rozenstraat 8-62 120pxMiddengasthuis1895Grote Leliestraat 53-113 120pxPieternellagasthuis1878Grote Leliestraat 34 120pxRemonstrants Gasthuis1892Noorderbinnensingel 23-49 120pxRustoord1922Korreweg 158 120pxSint Anthonygasthuis1517Rademarkt 29 120pxPepergasthuis1405Peperstraat 22 Ook wel bekend als Geertruidsgasthuis (officiële naam) 120pxSint Martinusgasthuis1880Grote Leliestraat 23 120pxTer Schouw-Van Sanenstichting1929Moesstraat 46 120pxTypografengasthuis1903Petrus Campersingel 37-117 120pxUbbenagasthuis1521/1923Korreweg 158 120pxWeldadige Stichting Ketelaar-Bos1939Gasthuisstraatje 1 120pxWytzes- of Schoonbeeksgasthuis1701/1911Visserstraat 52-54 120pxZeylsgasthuis1668Visserstraat 50 120px
Verdwenen gasthuizen Het Sint Jurgensgasthuis, gesticht in 1422 als voorziening voor leprozen in Helpman, opgeheven in 1599. Het Riddersgasthuis, gesticht in 1594, in 1621 opgegaan in het Armhuiszitten Convent. Het Scheuningsgasthuis aan de Prinsenstraat gesticht in 1625, laatste bewoner verhuisde in 1953 naar het Remonstrants Gasthuis, gesloopt voor uitbreiding Nieuwsblad van het Noorden. Het Vrouw Fransensgasthuis aan de Battengang, gesticht in 1675, werd in 1969 afgebroken en opnieuw opgebouwd in het openluchtmuseum Het Hogeland in Warffum.
Externe links Gasthuizen
Categorie:Hofje gasthuizen in Groningen