thumb|thumbtime=0:35|Boekman spreekt (geluidsfilm, WK dammen 1935) Emanuel ("Manus") Boekman (Amsterdam, 15 augustus 1889 - aldaar, 15 mei 1940) was een Nederlands politicus, demograaf, statisticus, schrijver en typograaf. Hij staat vooral bekend als bestuurder en wethouder van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) en voorvechter van kunstbeleid door de overheid.

Biografie Boekman kwam uit een geslacht van Amsterdamse joodse boekhandelaren (antiquariaat en nieuwe boeken) en was de oudste zoon van Maurits Boekman (1862-1942), aanvankelijk diamantslijper en Heintje Peereboom (1863-1940). Zijn broer Hans Boekman werd voetbalscheidsrechter en filmproducent.

Op zijn twaalfde begon hij als letterzetter. Al jong had hij belangstelling voor politiek, en met achttien jaar werd hij voorzitter van zijn vakbond, de Typografen Jongelingen Vereeniging. Hij was aanvankelijk een volgeling van Ferdinand Domela Nieuwenhuis. In zijn vrije tijd studeerde hij hard, waardoor hij zijn positie van typograaf en later vertaler Engels-Nederlands bij drukkerij Binger gedag kon zeggen. Hij behaalde onder meer de middelbare akte staathuishoudkunde.

In 1911 werd Boekman chef de bureau bij de Haveninspectie, en in 1916 chef van de afdeling Wiskunde en Statistiek bij de Rijksverzekeringsbank. Gedurende de vijftien jaar dat hij die functie bekleedde publiceerde hij vele artikelen over allerlei onderwerpen, variërend van statistiek en economie tot werkloosheid en alcoholmisbruik. Vanaf 1921 tot zijn dood in 1940 was hij voor de SDAP lid van de gemeenteraad van Amsterdam. In 1931 werd hij wethouder van onderwijs en kunstzaken tot 1933, en opnieuw vanaf 1935. In 1938 feliciteerde Boekman als lid van het bestuur van de SDAP het vorstenhuis met de geboorte van Beatrix op de VARA-radio, wat hem op een berisping van het SDAP-congres kwam te staan.L. de Jong - Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog 1939-1945 Deel 1 Voorspel pag. 605

Op 6 juni 1939 promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam bij de sociograaf prof. H.N. ter Veen op het proefschrift Overheid en kunst in Nederland. Na een overzicht van de verhouding tussen overheid en kunst in de 19e en 20e eeuw, beschreef hij een toekomstig cultuurbeleid voor Rijk en gemeenten dat onder meer kunstverbreiding onder het volk en opdrachten voor kunstwerken bij nieuwbouw inhield. Bij de inval van de Duitsers in mei 1940 stond Boekman aanvankelijk op het standpunt dat gezagsdragers niet moesten vluchten. Later was het te laat om via IJmuiden weg te komen naar Groot-Brittannië. Op 15 mei 1940, de dag van de Nederlandse capitulatie voor de Nazi-Duitse overmacht, maakte hij met zijn vrouw en met het bevriende gezin van de socialistische econoom prof. Bob van Gelderen een eind aan zijn leven.

In 1963 werd in Amsterdam de naar hem vernoemde Boekmanstichting opgericht, op initiatief van de Federatie van Kunstenaarsverenigingen. De Boekmanstichting is een onafhankelijk kenniscentrum voor kunst, cultuur en beleid. Boekmans proefschrift wordt nog steeds relevant geacht voor het kunst- en cultuurbeleid van de overheid.Cas Smithuijsen: Waarom Halina Reijn Avignon bereist, niet Stadskanaal, Boekman 100(2014), 96-102

PublicatiesJansen, Tony en Rogier, Jan: Kunstbeleid in Amsterdam, 1920-1940: Dr. E. Boekman en de socialistische gemeentepolitiek, Nijmegen, SUN, 1983. Onder meer, ook onder pseudoniem J. Smid of Smit: (J.Smid) Winstdeeling, Het Weekblad, 17-4-1914 De socialistische arbeiderstaal, Amsterdam, 1917 vertaling met S. de Wolff: Karl Johann Kautsky: De dictatuur van het proletariaat, Amsterdam, Emmering, 1919 De eerste periode der Nederl. arbeidswetgeving, Amsterdam, Ontwikkeling, 1919. met Jan van den Tempel: De sociale verzekering in Nederland: beknopt overzicht, Amsterdam, Ontwikkeling, De verspreiding der joden over Nederland, Amsterdam, 1926 De bevolking van Amsterdam in 1795, [Groningen], met F. M. Wibaut: Uit het werk van Dr. F.M. Wibaut, Amsterdam, Arbeiderspers, 1934 met B. Montagnon e.a.: Neo-socialisme?: orde, gezag, natie, Amsterdam: Querido, 1934 De verspreiding der Joden over Nederland 1830-1930, [Groningen], De S.D.A.P. roept U!, Amsterdam, Secretariaat S.D.A.P., Demografie van de joden in Nederland, Amsterdam, M. Hertzberger, 1936 met Johan Willem Albarda, Piet Schumacher, Koos Vorrink en H. B. Wiardi Beckman: Een kwart eeuw parlementaire werkzaamheid in dienst van de bevrijding der Nederlandse arbeidersklasse: een beeld van de groei der Nederlandse volksgemeenschap, Amsterdam, Arbeiderspers, 1938

Externe link Boekmanstichting

Bronnen

Categorie:Wethouder van Amsterdam Categorie:Politicus voor de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij Categorie:Gemeenteraadslid van Amsterdam Categorie:Nederlands sociograaf