Psilocybe is een geslacht van schimmels uit de familie Agrocybaceae. Het komt wereldwijd voor. Soorten zijn onder andere Psilocybe cubensis, Psilocybe mexicana en Psilocybe semilanceata, die ook in België en Nederland voorkomt en puntig kaalkopje genoemd wordt.
Een andere soort wordt Teonanacatl genoemd door de Azteken. Psilocybe cubensis is Di-shi-tjo-le-rra-ja (oftewel: "heilige mestpaddenstoel") in de taal van de Mazateken. Deze soort is bekend als paddo, psilo en magic mushroom.
Beschrijving Psilocybe-soorten worden zelden groter dan een tiental centimeter en zijn bruin tot bijna wit van kleur, de psycho-actieve exemplaren kleuren blauw bij kneuzing. De soorten zijn saprofyt en groeien op dode organismen, rottende planten, mest en dergelijke. Moleculair onderzoekMoncalvo J.M. e.a. One hundred and seventeen clades of euagarics. Molecular Phylogenetics and Evolution, 2002 (PDF) toont echter aan dat Psilocybe polyfyletisch is en dat met name de blauw-kleurende exemplaren tot een andere clade behoren dan de niet-verkleurende.
Actieve bestanddelen Enkele soorten bevatten hallucinogene stoffen, onder andere psilocybine en psilocine (vandaar de bijnaam "vlees van de goden"); beide zijn tryptaminederivaten en erg verwant met de neurotransmitter serotonine. Een bekende soort die als drug gebruikt wordt is het puntig kaalkopje (Psilocybe semilanceata).Gerhardt, E. (2008). De grote paddenstoelengids voor onderweg. Tirion, Baarn. p. 394
Toepassingen In Zuid-Amerika worden heilige paddenstoelen al sinds mensenheugenis gebruikt om in buitennormale- of niet-alledaagse bewustzijnstoestanden te geraken, maar ook in Europa zijn oude af- en uitbeeldingen gevonden die verwijzen naar de grote rol die magische paddenstoelen speelden in het leven van onze voorouders.
De etnobotanici R. Gordon Wasson en zijn echtgenote Valentina Wasson ontdekten dat bij enkele Mexicaanse Indianenvolken de oude rituelen van de heilige paddenstoel nog bestonden. Zij werden in 1955 door de sjamaan Maria Sabina als eerste westerlingen in staat gesteld zelf de werking van Psilocybe cubensis te leren kennen. Twee jaar later publiceerde R. Gordon Wasson een verslag van zijn psychedelische ervaring in Life onder de titel "Seeking the Magic Mushroom" waarop de belangstelling voor Indiaanse rituelen enorm toenam, met name in de jaren zestig. Michael Pollan: How to Change Your Mind: What the New Science of Psychedelics Teaches Us About Consciousness, Dying, Addiction, Depression, and Transcendence. Penguin Press, 2018. Talloze mensen zochten met behulp van deze paddenstoelen een geestelijke ervaring die wel als mystiek wordt omschreven.
Soorten Volgens Index Fungorum telt het geslacht 296 soorten (peildatum datum september 2023):