Hieronder een chronologie van Arda, de wereld uit de werken van J.R.R. Tolkien. Midden-aarde is een onderdeel van Arda.
Voor het ontstaan van Arda Eru Ilúvatar maakt de Tijdloze Zalen en de Ainur. De ainur maken de Ainulindalë, de Muziek van de ainur, die tot een visioen van Arda leidt. Melkor probeert dit thema naar eigen hand te zetten. Ilúvatar schept Eä met het Geheime Vuur binnenin. Vele ainur betreden Eä.
Gebeurtenissen in Arda De data voor de schepping van de Zon zijn in Valiaanse Jaren die veel langer zijn dan zonnejaren. Soms is de exacte datum van een gebeurtenis onduidelijk.
Valiaanse Jaren Begin der Tijden 1 - Na lange tijd aan allerlei scheppingen gewerkt te hebben in de zalen van Eä, betreden de valar Arda. Eerste Oorlog: Melkor opent met zijn dienaren de aanval op de valar om de perfectie van Arda te verhinderen. 1500 - Tulkas daalt af naar Arda, als laatste vala die dit doet. Melkor vlucht voor hem weg van Arda. De valar beginnen Arda opnieuw naar hun zin te vormen.
Jaren van de Lampen 1900 - De valar zetten de Twee Lampen, Illuin en Ormal op om licht te brengen in Arda. De valar ronden hun ordening af. In een groot meer in het hart van het continent Endor (Midden-aarde) maken ze het eiland Almaren om op te wonen. De Lente van Arda: de wouden groeien en vele diersoorten ontwaken. 3400 - Bruiloft van Tulkas en Nessa. Melkor keert heimelijk terug en bouwt Utumno in het noorden. Melkor begint de landen en dieren van Arda te corrumperen, waardoor ze in monsterlijke schepsels veranderen. Hierop beginnen de valar zijn fort te zoeken. 3450 - Einde van de Lente van Arda: Melkor vernietigt de Twee Lampen en Almaren. De valar gaan in Aman wonen en werpen daarom de Pélori op, een bergketen om hun land te beschermen. Yavanna creëert de Twee Bomen van Valinor, Telperion en Laurelin.
Jaren van de Bomen Aulë maakt uit ongeduld de dwergen, maar mag hen van Ilúvatar niet eerder doen ontwaken dan de Kinderen van Ilúvatar. Yavanna zal dan, om de bomen te beschermen, de enten doen ontwaken. 4500 - De valar beraadslagen omdat met name Yavanna en Oromë zich ernstig zorgen maken over Midden-aarde, waar de Kinderen van Ilúvatar mogelijk zullen ontwaken. Varda schept nieuwe sterren en heldere sterrenbeelden zoals Menelmacar. 4550 - Varda voltooid haar werk van de Grote Sterren, met de Sikkel van de Valar in het noorden als uitdaging voor Melkor.
De Eerste Era Nadat de Grote Sterren aan de hemel geplaatst zijn begint de Eerste Era van de Kinderen van Ilúvatar, maar nog wel in Valiaanse jaren.
4550 - De elfen ontwaken bij het meer van Cuiviénen. Ontwaken van de dwergen, bestaande uit zeven stamvaders en zes vrouwen. Alleen Durin heeft geen vrouw. De enten ontwaken ook. De maia Melian vertrekt naar Midden-aarde. 4580 - Melkor ontdekt de elfen en neemt er heimelijk een aantal gevangen. Melkor begint met het fokken van orks (waarschijnlijk door het martelen en corrumperen van elfen) en trollen. Durin de Onsterfelijke neemt zijn intrek in Khazad-dûm. 4585 - Oromë ontdekt de elfen. 4586 - Oromë keert terug in Valinor en vertelt de andere valar van de gevaren voor de elfen, waarna hij terstond teruggaat naar Cuiviénen. 4590 - De valar beginnen een oorlog tegen Melkor om de elfen te beschermen. 4592 - De valar belegeren Utumno. Melian vestigt zich in Nan Elmoth om te zorgen voor alles wat leeft in Beleriand. 4599 - Melkor wordt gevangengenomen en Utumno wordt verwoest. Sauron verbergt zich in Angband en blijft orks en trollen fokken. 4600 - Melkor wordt voor drie era's opgesloten in de Zalen van Mandos. 4601 - De valar nodigen de elfen uit in Aman te komen wonen. 4602 - Oromë brengt drie afgezanten van de elfen naar Aman: Ingwë van de Vanyar, Finwë van de Noldor en Elwë van de Teleri. 4604 - De afgezanten keren terug naar de elfen en overtuigen velen van hen mee te gaan naar Aman. 4605 - De elfen beginnen de Grote Reis. De achterblijvers worden de Avari genoemd. 4615 - De elfen bereiken een grote rivier die later de Anduin zal heten. Een groep Teleri verlaat de mars van de elfen bij de Anduin en wordt later de Nandor genoemd. De elfen beginnen de enten hun taal te leren. 4625 - De Vanyar en Noldor bereiken Beleriand. 4628 - Na een moeizame reis door de wouden van Eriador bereiken de Teleri Beleriand. 4630 - Elwë ontmoet Melian en raakt in trance. 4632 - Ulmo weigert langer te wachten tot Elwë gevonden is en neemt de Vanyar en de Noldor mee over zee, op het eiland Tol Eressëa. De Teleri blijven achter, op zoek naar hun heer. 4633 - De Vanyar en de Noldor gaan wonen in Tirion vlak bij Valimar. 4640 - Ingwë en vele andere Vanyar trekken verder naar Valimar om dichter bij Manwë te gaan wonen. 4642 - Yavanna geeft de Witte Boom, Galathilion, aan de Noldor. 4649 - Ulmo keert terug naar Midden-aarde om de Teleri op te halen. Velen blijven echter achter omdat Elwë nog altijd verdwenen is, en worden de Sindar. Een andere groep blijft op verzoek van Ossë en zij worden de elfen van de Falas, onder bevel van Círdan. 4651 - Tol Eressëa wordt vastgeklonken in de baai van Eldamar. De Teleri blijven er wonen en nemen Elwës broer Olwë als hun koning. 4652 - Elwë ontwaakt en wordt koning van de Sindar. Als Thingol Grijsmantel zetelt hij in Doriath. Finwë huwt Míriel. 4661 - De Teleri van Tol Eressëa leren de kunst van de scheepsbouw waarna ze naar het vasteland van Aman varen en daar de stad Alqualondë bouwen. Tol Eressëa is verlaten. 4665 - De laatste Vanyar verlaten Tirion en trekken naar Valimar. 4679 - Geboorte van Fëanor en dood van Míriel. Rúmil vindt het schrift uit. Dwergen nemen hun intrek in Nogrod en Belegost. Finwë huwt Indis; hun eerste dochter Findis wordt geboren. 4690 - Geboorte van Fingolfin. 4700 - Geboorte van Lúthien. circa 4690-4730 - Geboorte van Irimë. De elfen van de Falas sluiten een alliantie met de Sindar. 4730 - Geboorte van Finarfin. 4750 - De dwergen van Nogrod en Belegost beginnen handel te drijven met de elfen van Beleriand. Fëanor creëert de Tengwar. 4780 - Finarfin en Eärwen huwen. 4850 - Een groep Nandor onder leiding van Denethor trekken over de Ered Luin en worden de Laiquendi van Ossiriand. 4862 - Geboorte van Galadriel. 4900 - Melkor wordt vrijgelaten en veinst spijt. Heimelijk begint hij de Noldor te corrumperen. 4950 - Fëanor heeft de Silmarillen gesmeed. 4990 - Fëanor, opgestookt door Melkor, begint wapens te dragen. Wanneer hij het zwaard dreigt op te nemen tegen Fingolfin wordt hij uit Tirion verbannen. Zijn vader volgt hem naar Formenos en velen met hen. 4992 - Melkor verschijnt aan de poorten van Formenos maar wordt door Fëanor woedend weggestuurd. Melkor ontsnapt aan de valar en begint samen te werken met Ungoliant. 4995 - Om de gemoederen te sussen nodigt Manwë Fëanor uit op een festijn in Valimar. Melkor en Ungoliant vernietigen samen echter de Bomen en plunderen Formenos. Finwë wordt daarbij gedood en de Silmarillen geroofd. Fëanor noemt Melkor voor het eerst Morgoth en zweert met zijn zonen en Fingolfin een eed om de Silmarillen met geweld terug te nemen. Veel Noldor vertrekken uit Valinor. Bij Alqualondë begaan zij de Eerste Broedermoord door veel Teleri te doden om hun schepen in handen te krijgen. 4996 - De Vloek van Mandos: de Noldor die vertrokken worden verbannen uit Aman, en rondom Aman worden de Betoverde Eilanden opgeworpen, en de Pelóri worden verhoogd. 4997 - Na door zijn balrogs gered te zijn van Ungoliant keert Morgoth terug naar Angband en zet de Silmarillen in zijn kroon. De Eerste Slag van Beleriand wordt gevochten. Denethor sneuvelt en de Falas wordt belegerd. De Noldor komen aan bij Helcaraxë. Fëanor en verraadt zijn broers door bij aankomst op de kust van Midden-aarde de schepen te verbranden. Fingolfin trekt met de zijnen via het ijs van Helcaraxë naar Midden-aarde. Finarfin keert terug naar Valinor. Morgoth valt Fëanor aan in de Dagor-nuin-Giliath (Slag onder de Sterren). Fëanor wordt door Balrogs gedood. De valar scheppen de zon en de maan uit een laatste vrucht van Laurelin en een laatste bloem van Telperion. 5000 - Fingolfin en de zijnen bereiken Midden-aarde. De Zon komt voor het eerst op.
Jaren van de Zon De Eerste Era Hoewel er officieel geen nieuwe era begint wordt er vanaf dit moment wel een nieuwe jaartelling ingezet. Dit is waarschijnlijk omdat de zonnejaren veel korter zijn dan de Valiaanse Jaren.
1 - Met de opkomst van de Zon ontwaken de mensen in Hildórien. De Slag onder de Sterren vindt plaats. 50 - Ulmo raadt Turgon en Finrod aan een veilige stad te bouwen. 69 - Amroth Ancalimon wordt geboren. 65 - Finrod bouwt de Barad Nimras (Witte Toren) op de kaap van Falas. 75 - Dagor Aglareb: het begin van het Beleg van Angband. 75-±200 - Morgoth is in het geheim afwezig in Angband en bezoekt de mensen. Een aantal van hen dwaalt hierdoor af van het rechte pad. Anderen, waaronder de Edain, weigeren hem te volgen. ±100 - Finrod voltooit Nargothrond. Fingons volk vertrekt uit Hithlum. 126 - Voltooiing van Gondolin waarna Turgons volk er heimelijk heen trekt. 265 - Glaurung verschijnt voor het eerst, maar wordt teruggedreven in Angband. 305 - Bëor leidt het Eerste Huis van de Edain Beleriand binnen. Ze worden ontdekt door Finrod, met wie ze vriendschap sluiten en van wie ze veel leren. 341 - Haldar en Haleth worden geboren. 345 - Aredhel en Maeglin reizen naar Gondolin en worden daar gastvrij ontvangen door Amroth Ancalimon. Later vinden Eöl en Aredhel er beiden de dood. 389 - Geboorte van Hador. 443 - Geboorte van Beren Erchamion. 445 - Geboorte van Rodnor, zoon van Orodreth. Later zal hij bekendstaan als Gil-galad. 455 - Dagor Bragollach: Morgoth breekt door het Beleg van Angband heen. In een duel doodt hij Fingolfin. Húrin en Huor worden door Thorondor de adelaar naar Gondolin gebracht. 456 - Húrin, Amroth en Huor keren terug uit Gondolin. 457 - Sauron verovert Finrods wachttoren Minas Tirith; Orodreth vlucht naar Nargothrond en het fort wordt herdoopt tot Tol-in-Gaurhoth: "Eiland van de Weerwolven". 461 - Barahir en de zijnen worden door orks gedood in een hinderlaag; enkel Beren overleeft. 462 - Beren trekt naar Doriath. 463 - Geboorte van Túrin Turambar. Beren ontmoet Lúthien. 465 - Celegorm en Curufin worden uit Nargothrond verbannen. 468 - Beren en Finrod worden gevangengenomen in Tol-in-Gaurhoth. Finrod wordt gedood door een weerwolf, maar Lúthien verslaat Sauron samen met de hond Huan en redt Beren. 469 - Beren en Lúthien bemachtigen een Silmaril. Beren wordt gedood door Carcharoth, waarop Lúthien sterft van verdriet. Dankzij Mandos worden beide geliefden in een sterfelijk leven teruggebracht naar Ossiriand. 471 - Nirnaeth Arnoediad: "De Slag van Ongetelde Tranen". Huor, Amroth en Fingon sneuvelen en Húrin wordt gevangengenomen. Tuor, de zoon van Huor wordt geboren. 472 - De havens van de Falas worden belegerd en veroverd. 473 - Geboorte van Nienor en de dood van Rían. 475 - Geboorte van Dior Eluchíl, zoon van Beren en Lúthien, op Tol Galen. 494 - Gurthang wordt hersmeed door Amroth voor Túrin. Het zwaard wordt bekend als het Zwarte Zwaard van Nargothrond. 495 - Val van Nargothrond na de Slag van Tumhalen. Tuor komt naar Gondolin. 497 - Dior huwt Nimloth. 498 - Túrin doodt Glaurung, Nienor werpt zich in de rivier de Teiglin en Túrin pleegt zelfmoord. 500 - Geboorte van Eluréd en Elurín, de zonen van Dior. 501 - Húrin vrijgelaten uit Angband en brengt de schat van het verlaten Nargothrond naar Thingol. 502 - De dwergen smeden de Silmaril in Nauglamir onder leiding van Amroth maar raken slaags met Thingol. Tuor huwt Idril. circa 502 - Dood van Morwen en Húrin. 503 - Thingol wordt gedood en Doriath wordt verwoest door de dwergen; Beren, de Laiquendi en de enten vernietigen het dwergenleger. Melian keert vol treurnis terug naar Valinor. Geboorte van zowel Eärendil als Elwing. Beren en Lúthien sterven nu voor de tweede maal en de Silmaril wordt naar Doriath gebracht. 504 - Dior herbouwt Doriath.