thumb|Foto bij het ingaan van de IJtunnel thumb|De Dam tot Damloop 2007 op de Prins Hendrikkade in Amsterdam. De Dam tot Damloop is een jaarlijks terugkerende hardloopwedstrijd op de een na laatste zondag van september, georganiseerd door Le Champion. Het parcours is 10 mijl (16,1 km) lang en loopt van de Prins Hendrikkade in Amsterdam naar de Peperstraat in Zaandam. Het evenement had van 2013 t/m 2019 de status IAAF Silver Label Road Race.Calender with IAAF Label Roadraces of 2015 (IAAF.org)
De eerste editie van dit evenement was in 1985. Aanvankelijk werd gestart op de Dam, maar tegenwoordig is het startpunt op de Prins Hendrikkade. In Zaandam was het eindpunt ook bij de Dam, maar tegenwoordig op de Burcht in het centrum van de stad.
Geschiedenis thumb|left|Tijdens de Dam tot Damrace steken burgemeester Franken van Zaandam en radio-reporter Dick van Rijn als kikvorsmannen het Noordzeekanaal over.
Op 27 augustus 1959 werd de allereerste Dam tot Damrace gehouden. Het evenement was een initiatief van de gemeentebesturen van Amsterdam en Zaandam als een ludieke protestactie tegen de gebrekkige verbinding tussen Amsterdam en Zaandam. Zij wilden zo druk uitoefenen op de rijksoverheid om de Coentunnel snel te realiseren. De deelnemers moesten een parcours van de Amsterdamse Dam naar de Zaanse Dam afleggen, waarbij alle mogelijke voer- en vaartuigen geoorloofd waren. Aan de race deden vele prominenten mee, zoals de zangeres Teddy Scholten, dichter Simon Vinkenoog en tekenaar Opland. De jonge radioverslaggever Kees Buurman liet zich per motor en helikopter vervoeren en verzorgde de hele dag meeslepende radioreportages. Winnaar werd de 32-jarige Wout Bruynzeel met een tijd van 10.25. Hij maakte gebruik van de speedboot van de Duitse miljonair Herbert Dinkheller uit Essen.
Cees Lansbergen van Le Champion bedacht in 1981 een hardloopwedstrijd tussen de Dam van Amsterdam en de Dam van Zaandam. Het kostte een aantal jaren om alle instanties en de gemeentes op één lijn te krijgen, maar in de zomer van 1985 kreeg de organisatie van de Gemeente Amsterdam eenmalig goedkeuring. Om de verkeersstromen door Amsterdam zo kort mogelijk te hinderen werd er zo dicht mogelijk op de IJtunnel gestart.
Op 3 november 1985 werd voor het eerst de Dam tot Damloop als trimloop gehouden. Aan deze loop deden 4300 mensen mee, waarbij Jan Sebille als winnaar uit de bus kwam. Langs het parcours stonden tienduizenden mensen om de lopers aan te moedigen. Le Champion organiseerde de eerste trimloop vlekkeloos, waardoor het weinig moeite kostte om voor de volgende jaren ook toestemming te krijgen. Inmiddels is het evenement uitgegroeid tot het grootste hardloopevenement van Nederland.
Sinds 1986 staat er voor zowel mannen als vrouwen ook een wedstrijdloop op het programma. Bij de mannen werd de eerste editie gewonnen door Fernando Mamede uit Portugal in 45.15 en bij de vrouwen door de Nederlandse Carla Beurskens. In 1988 werd voor de eerste maal de businessloop gehouden.
Het parcoursrecord van 44.27 werd in 2011 door Leonard Patrick Komon gelopen.
In 1998 en 1999 deden er skaters mee aan de Dam tot Damloop. Door een ongeluk in de IJtunnel in 1999, waar uiteindelijk een traumahelikopter aan te pas moest komen, moesten lopers twee uur wachten in het startvak. Er raakten 44 skaters gewond, van wie zeven in het ziekenhuis terechtkwamen. Dit was de laatste editie waarbij in totaal 3900 skeelers meededen.
Sinds 2003 kent het evenement ook een Dam tot Dam-wandeltocht.
De wedstrijd in 2019 werd gelopen onder warme omstandigheden met een temperatuur van maximaal 27 °C. De laatste twee startgroepen (circa 4.000 deelnemers) mochten niet meer starten. Dit om het risico te voorkomen dat er een capaciteitsgebrek zou ontstaan in de medische hulpverlening aan de deelnemers.Laatste twee startgroepen niet van start uit medische voorzorg, damloop.nl
Varianten Businessloop De businessloop is een variant van de Dam tot Damloop waar personeel en relaties van bedrijven aan mee kunnen doen. In 1988 deden 59 teams mee. In 2007 was dat aantal al 2800.
4 Engelse mijl De 4 Engelse mijl is een verkorte versie van de Dam tot Damloop. Het parcours voor deze variant loopt van de Martin Luther King-weg naar de Peperstraat in Zaandam.
Mini Dam tot Damloop De Mini Dam tot Damloop zijn wedstrijden voor kinderen tussen de vier en twaalf jaar. Hierbij zijn twee afstanden: 600 meter voor kinderen van vier tot en met zeven jaar en 2200 meter voor kinderen van acht tot en met twaalf jaar.
Dam tot Dam wandeltocht De Dam tot Dam wandeltocht is een wandeltocht van 9, 18, 26 of 40 kilometer door Zaandam en Amsterdam. In 2003 was de eerste versie van dit evenement, dat elk jaar één dag voor de Dam tot Damloop wordt gehouden.
Dam tot Dam by night De Dam tot Dam by night was een van origine eenmalige loop, die werd gehouden ter ere van het 25-jarig jubileum van het evenement. Deze variant werd gelopen op de avond van 19 september 2009, één dag voor de reguliere Dam tot Damloop op 20 september 2009. Door deze extra variant konden nog eens 25.000 mensen extra meedoen aan de Dam tot Damloop. De deelnemers aan de loop droegen nagenoeg allemaal hetzelfde shirt met de opdruk '25ste Dam tot Dam'.Vanwege het succes groeide de Damloop by night uit tot een jaarlijks terugkerend evenement. De afstand bedraagt 5 Engelse Mijl (plm. 8 km) en de meeste lopers finishen na zonsondergang.
Statistiek Aantallen deelnemersLansbergen, C. en Gerritsen, M. (2009) 25 jaar Dam tot Damloop Inmerc bv NUR 489 thumb|400px|right|Aantallen deelnemende businessteams. Klik op de afbeelding voor een grotere weergave.
Jaar 10 EM 21,1 km Minilopen Skeelers 4 EM / 7 km Totaal 1985 4300 - - - - 4300 1986 7300 - 1750 - - 9000 1987 9700 - 2350 - - 12050 1988 8800 - 1700 - - 10500 1989 9700 - 2050 - - 11750 1990 9700 - 1900 - - 11600 1991 11100 - 2050 - - 13150 1992 11200 - 1700 - - 12900 1993 12100 - 2350 - - 14450 1994 12820 - 1700 - - 14520 1995 13900 - 2300 - - 16200 1996 17050 - 3100 - - 20150 1997 19450 - 3150 - - 22600 1998 19100 - 3170 1540 - 23810 1999 19500 950 3200 4350 - 28000 2000 16550 650 3050 - 700 20950 2001 20700 - 3025 - 1300 25025 2002 21500 - 3850 - 800 26150 2003 23500 - 3900 - 1100 28500 2004 27150 - 3850 - 1600 32600 2005 28450 - 3250 - 1850 33500 2006 32241 - 3397 - 3645 39283 2007 29851 - 4477 - 4399 38727 2008 30184 - 4750 - 5347 40281 2009 43622Deelnemersaantal inclusief "Dam tot Damloop by night" - ca 3500 - 3074 50196 2010 29671 - onbekend - onbekend onbekend 2011 31644 - - 2012 35011 - - 2013 36544 - - 2014 36281 - - 2015 35523 - - 9393 44916 2016 - - 2017 33293 - 3295 - 11774 48362
Winnaars Nr Jaar Snelste man Land Tijd Snelste vrouw Land Tijd Uitslagen39e 2025 Jonathan Kipkoech Kamosong 46.09 Hellen Obiri 50.51 Uitslag38e 2024 Muktar Edris 44.51 Asayech Ayichew 51.18 Uitslag37e 2023 Mathew Kipkorir Kimeli 45.20 Agnes Keino 52.18 Uitslag36e2022Charles Langat45.14Margaret Kipkemboi50.42Uitslag35e2019Solomon Berihu45.49Evaline Chirchir50.32Uitslag34e2018Joshua Cheptegei45.15Lonah Salpeter50.44Uitslag33e2017Birhanu Legese45.36Mercyline Chelangat53.08Uitslag 32e 2016 Edwin Kiptoo 45.25 Alice Aprot 51.59 Uitslag 31e 2015 Edwin Kiptoo 45.19 Joyce Chepkirui 51.30 Uitslag 30e 2014 John Mwangangi 45.45 Linet Masai 53.09 Uitslag 29e 2013 Nguse Amlosom 45.28 Joyce Chepkirui 51.33 Uitslag 28e 2012 Leonard Patrick KomonWinnaar man-vrouwwedstrijd 44.49 Sylvia Kibet 51.42 Uitslag 27e 2011 Leonard Patrick Komon 44.27 Priscah Jepleting Cherono 51.57 Uitslag 26e 2010 John Mwangangi 45.26 Hilda Kibet 51.30 Uitslag 25e 2009 Moses Masai 45.16 Linet Masai 50.39 Uitslag 24e 2008 Sammy Kitwara 45.16 Peninah Arusei 51.22 Uitslag 23e 2007 Zersenay Tadese 45.51 Belaynesh Fikadu 52.57 Uitslag 22e 2006 Francis Kibiwott Larabal 45.27 Lornah Kiplagat 50.50 Uitslag 21e 2005 William Kipsang 46.04 Isabella Ochichi 51.08 Uitslag 20e 2004 Hendrick Ramaala 46.04 Susan Chepkemei 53.06 Uitslag 19e 2003 Francis Kibiwott Larabal 45.46 Restituta Joseph 52.17 Uitslag 18e 2002 Charles Kamathi 45.08 Lornah Kiplagat 50.54 Uitslag 17e 2001 Charles Kamathi 46.05 Susan Chepkemei 51.23 Uitslag 16e 2000 (21,1 km) Christopher Cheboiboch 1:00.49 Lornah Kiplagat 1:07.37 Uitslag 15e 1999 (21,1 km) Mohammed Mourhit 1:01.00 Tegla Loroupe 1:09.20 Uitslag 14e 1998 Brahim Lahlafi 45.24 Leah Malot 53.11 Uitslag 13e 1997 Paul Koech 44.45,6 Tegla Loroupe 51.52 Uitslag 12e 1996 Josphat Machuka 45.19 Tegla Loroupe 53.01 Uitslag 11e 1995 Paul Tergat 45.50 Hellen Kimaiyo 51.49 Uitslag 10e 1994 Charles Omwoyo 45.50 Hellen Kimaiyo 52.28 Uitslag 9e 1993 Josphat Machuka 45.22 Hellen Kimaiyo 52.59 Uitslag 8e 1992 Charles Omwoyo 46.48 Hellen Kimaiyo 52.10 Uitslag 7e 1991 Joseph Keino 46.05 Heléna Barócsi 53.54 Uitslag 6e 1990 Brahim Lahlafi 46.51 Heléna Barócsi 53.57 Uitslag 5e 1989 Dave Long 46.28 Carla Beurskens 52.59 Uitslag 4e 1988 Domingos Castro 46.55 Carla Beurskens 53.21 Uitslag 3e 1987 Vincent Rousseau 46.07 Ingrid Kristiansen 50.31 Uitslag 2e 1986 Fernando Mamede 45.14 Carla Beurskens 53.04 Uitslag 1e 1985 Jan Sebille 52.09 Eefje van Wissen 57.06 Uitslag
Top 25 deelnemers Rang Mannen Land Tijd Vrouwen Land Tijd 1 Leonard Patrick Komon 44.27 (2011) Ingrid Kristiansen 50.31 (1987) 2 Samuel Tsegay 44.38 (2011) Evaline Chirchir 50.32 (2019) 3 Paul Koech 44.45,6 (1997) Irene Cheptai 50.35 (2019) 4 Leonard Komon 44.48 (2012) Linet Masai 50.38 (2009) 5 Muktar Edris 44.51 (2024) Margaret Kipkemboi 50.42 (2022) 6 Daniel Chebii 45.02 (2012) Lonah Salpeter 50.44 (2018) 7 Charles Kamathi 45.08 (2002) Sharon Kemboi 50.45 (2022) 8 John Mwangangi 45.13 (2011) Selamawit Dagnachew 50.48 (2019) 9 Fernando Mamede 45.14 (1986) Caroline Nyaga 50.49 (2022) 10 Charles Langat 45.14 (2022) Lornah Kiplagat 50.50 (2006) 11 Charles Kamathi 45.15 (2009) Hellen Obiri 50.51 (2025) 12 Kennedy Kimutai 45.15 (2011) Lornah Kiplagat 50.54 (2002) 13 Joshua Cheptegei 45.15 (2018) Asayech Ayichew 50.56 (2025 14 Sammy Kitwara 45.16 (2008) Isabella Ochichi 51.08 (2005) 15 Geofry Kipchumba 45.17 (2022) Susan Chepkemei 51.13 (2005) 16 Josphat Machuka 45.19 (1996) Asayech Ayichew 51.18 (2024) 17 Edwin Kiptoo 45.19 (2015) Hilda Kibet 51.21 (2009) 18 Mathew Kipkorir Kimeli 45.20 (2023) Peninah Arusei 51.22 (2008) 19 Josphat Machuka 45.22 (1993) Susan Chepkemei 51.23 (2001) 20 Ayele Abshero 45.23 (2008) Peninah Arusei 51.25 (2009) 21 Brahim Lahlafi 45.24 (1998) Gete Wami 51.30 (2005) 22 Edwin Kiptoo 45.25 (2016) Hilda Kibet 51.30 (2010) 23 Vincent Kiprotich Kibet 45.25 (2023) Joyce Chepkirui 51.30 (2015) 24 John Mwangangi 45.26 (2010) Rose Cheruiyot 51.33 (2005) 25 Francis Kibiwott Larabal 45.27 (2006)Joyce Chepkirui 51.33 (2013) Bijgewerkt tot en met 2025
Top 5 Nederlanders Rang Mannen Tijd Vrouwen Tijd 1 Marti ten Kate 46.05 (1991) Lornah Kiplagat 50.50 (2006) 2 Cor Lambregts 46.29 (1987) Hilda Kibet 51.21 (2009) 3 Tonnie Dirks 46.30 (1989) Hilda Kibet 51.30 (2010) 4 Marti ten Kate 46.34 (1987) Lornah Kiplagat 52.02 (2010) 5 Getaneh Tessema 46.35 (1996) Carla Beurskens 52.10 (1987)
Bijgewerkt tot en met 2014
Parcours Km Plaats 0 Prins Hendrikkade, Amsterdam 1 IJtunnel, Amsterdam 2 Nieuwe Leeuwarderweg, Amsterdam 3 Nieuwe Leeuwarderweg, Amsterdam 4 Buiksloterdijk, Amsterdam 5 Kamperfoelieweg, Amsterdam 6 Buiksloterdijk, Amsterdam 7 Kadoelenweg, Amsterdam 8 Appelweg, Amsterdam 9 Molenwijkpark, Amsterdam 10 Verlengde Stellingweg, Amsterdam 11 Verlengde Stellingweg, Amsterdam 12 Noorder IJ en Zeedijk, Zaandam 13 Noorder IJ en Zeedijk, Zaandam 14 Zuiddijk, Zaandam 15 Zuiddijk / Burcht, Zaandam 16 Peperstraat, Zaandam
Trivia Beau van Erven Dorens deed tweemaal zonder schoenen mee aan de Dam tot Damloop. Hij finishte met een tijd van 1 uur en 22 minuten.
Categorie:Hardloopwedstrijd over 10 mijl