Robert Jay Lifton (Brooklyn (New York), 16 mei 1926 – Truro (Massachusetts), 4 september 2025) was een Amerikaanse psychiater en schrijver.
Biografie Lifton werd geboren op 16 mei 1926 in Brooklyn (New York). Op zestienjarige leeftijd ging hij studeren aan de Cornell-universiteit. Hij studeerde af aan het 'New York Medical College' in 1948.
In 1948-49 liep hij stage in het 'Jewish Hospital of Brooklyn'. Van 1949 tot 1951 was hij als psychiater verbonden aan het 'Downstate Medical Center' in Brooklyn. Vervolgens diende hij de luchtmacht tot 1953 in Massachusetts, Japan en Korea.
Hij huwde Betty Jean Lifton in 1952 en bleef met haar gehuwd tot aan haar overlijden in 2010. Ze kregen twee kinderen en vier kleinkinderen.
Lifton was onderzoeker en docent aan de 'Washington School of Psychiatry', Yale-universiteit, Harvard-universiteit, stadsuniversiteit van New York en de Columbia-universiteit.
In 1987 kreeg Lifton de Leo J. Ryan Award toegekend voor zijn onderzoek naar sekten. In 2012 werd hem een eredoctoraat toegekend aan The New School.
Lifton tekende graag cartoons.
Denken Samen met psychoanalist en mentor Erik Erikson richtte Lifton in 1966 de 'Wellfleet Psychohistory Group' op. De psychohistorische denktank hield vijftig jaar lang, tot 2015, jaarlijkse bijeenkomsten bij Lifton thuis op Cape Cod.
Lifton was ervan overtuigd dat iedereen het in zich heeft om fanatiek te zijn. Hij deed meer dan veertig jaar onderzoek naar gedrag van mensen onder extreme omstandigheden. Lifton richtte zich niet alleen op slachtoffers, maar ook op daders. Zo interviewde hij onder meer Hiroshima-slachtoffers, maar ook nazi-artsen. Lifton bestudeerde ook de Chinese heropvoedingsprogramma's onder Mao Zedong en Amerikaanse uit Azië teruggekeerde gehersenspoelde krijgsgevangenen.
Voor zijn boek, Destroying the World to Save It, sprak hij met leden van Aum Shinrikyo, de Japanse sekte die in 1995 het gifgas sarin in verschillende metrotreinen in Tokio verspreidde. Wat waren de drijfveren van de merendeels academisch geschoolde sekteleden om achter goeroeleider Shoko Asahara aan te lopen ?
Lifton was een anti kernenergie-activist. Hij beschouwde voorstanders van kernwapens die geloven dat kernwapens vrede zullen brengen als een sekte. Hij sprak zich uit tegen de oorlogen in Vietnam en Irak. Naar aanleiding van de verkiezing van Donald Trump tot Amerikaans president was Lifton actief in een beweging van psychiaters die poogde Trump geestelijk ongeschikt te verklaren. Ook in het klimaatdebat zag hij gevaar voor sektarisme, zowel bij de ontkenners als bij de doemdenkers.
Protean Self Volgens Lifton ontwikkelt de moderne mens een proteusiaans zelf. Dit zelf vernoemde hij naar de Griekse zeegod Proteus omdat die steeds van gedaante veranderde. Door de steeds sneller veranderende historische processen en maatschappelijke omstandigheden dient het zelf zich voortdurend aan te passen. Zelven die niet in staat zijn zich aan de veranderende omstandigheden aan te passen worden psychisch gevoelloos, ervaren zinloosheid en neigen naar het sectaire en totalitaire.
Lifton overleed op 4 september 2025 op 99-jarige leeftijd.
Bibliografie Thought Reform and the Psychology of Totalism: A Study of "Brainwashing" in China, Norton, New York, 1961 Death in Life: Survivors of Hiroshima, Random House, New York, 1968 Revolutionary Immortality: Mao Tse-Tung and the Chinese Cultural Revolution, Random House, 1968 Birds, Words, and Birds (cartoons), Random House, 1969 History and Human Survival: Essays on the Young and the Old, Survivors and the Dead, Peace and War, and on Contemporary Psychohistory, Random House, 1970 Boundaries, Canadian Broadcasting Corporation, Toronto, 1969, en als Boundaries: Psychological Man in Revolution, Random House, 1970 Home from the War: Vietnam Veterans—Neither Victims nor Executioners, Simon & Schuster, New York, 1973 Living and Dying, Praeger, 1974, (met Eric Olson) The Life of the Self: Toward a New Psychology, Simon & Schuster, 1976 Psychobirds, Countryman Press, 1978 Six Lives/Six Deaths: Portraits from Modern Japan (origineel uitgegeven in het Japanes als Nihonjin no shiseikan, 1977), Yale University Press, New Haven, 1979, (met Shuichi Kato en Michael Reich) The Broken Connection: On Death and the Continuity of Life, Simon & Schuster, 1979 Indefensible Weapons: The Political and Psychological Case against Nuclearism, Basic Books, New York, 1982, (met Richard Falk) The Nazi Doctors: Medical Killing and the Psychology of Genocide, Basic Books, 1986 The Future of Immortality and Other Essays for a Nuclear Age, Basic Books, 1987 The Genocidal Mentality: Nazi Holocaust and Nuclear Threat, Basic Books, 1990, (met Eric Markusen) The Protean Self: Human Resilience in an Age of Fragmentation, Basic Books, 1993 Hiroshima in America: Fifty Years of Denial, Putnam's, New York, 1995, (met Greg Mitchell) Destroying the World to Save It: Aum Shinrikyo, Apocalyptic Violence, and the New Global Terrorism, Owl Books, 2000. Who Owns Death? Capital Punishment, the American Conscience, and the End of Executions, Morrow, 2000, (met Greg Mitchell) Superpower Syndrome: America's Apocalyptic Confrontation With the World, Nation Books, 2003 Losing Reality: On Cults, Cultism, and the Mindset of Political and Religious Zealotry, New Press, New York, 2019
Externe link RobertJayLifton.com
Categorie:Amerikaans psychiater Categorie:Amerikaans schrijver