Sint Agnes buiten de muren (Sant'Agnese fuori le mura) is een basiliek te Rome, waar Sint Agnes zou zijn begraven. Haar relieken worden er nog steeds bewaard. De kerk ligt langs de Via Nomentana, buiten de Aureliaanse Muur, die een deel van de oude stad omcirkelt. Er is nog een andere bekende Sant’Agnese-kerk te Rome, de Sant'Agnese in Agone op het Piazza Navona Deze kerk is gebouwd op de plek waar Agnes de marteldood stierf.
Geschiedenis thumb|Mozaïek van Sint Agnes
De huidige kerk werd gebouwd op een catacombe, die dateert uit de 4e eeuw. Paus Honorius I gaf in de 7e eeuw opdracht om de huidige kerk te bouwen. Vandaag is de catacombe er nog steeds. Zij strekt zich over ongeveer 10 kilometer uit, maar slechts een deel ervan is voor het publiek toegankelijk. Rond de graftombe van Sint Agnes werden rotsen uitgehouwen. Op deze manier kon haar familie rouwen rond het graf. Al gauw werd dit bekend in Rome en vele Romeinen zouden het voorbeeld van de familie volgen. Zo werd deze tombe een bedevaartsoord.
In 340 liet Constantina, dochter van Constantijn de Grote, de kerk uitbreiden en een groot mausoleum bouwen. Dit is nu bekend als het "mausoleo di Santa Costanza" (Constantina werd vereerd als heilige, maar is nooit officieel als heilige erkend). In de kerk was er een apart gedeelte voor vrouwen (matronaeum), zoals ook het geval is in de kerk van San Lorenzo fuori le mura.
Het is in deze kerk dat op de naamdag van Sint Agnes traditioneel twee lammeren gezegend worden door de paus. Hun wol wordt later in de pallia geweven, die dan gedragen worden door nieuw-verkozen aartsbisschoppen als symbool van hun band met de paus. (In de praktijk zegent de paus de lammeren steeds vaker in het Vaticaan.)
In 1654 werd de kerk voor het eerst een titelkerk toegewezen aan Baccio Aldobrandini. De meest recente kardinaal-titularis van de San Agnetis extra moenia was Camillo Ruini, die op 16 juni 2026 overleed.
De Nederlandse architect Jan Stuyt liet zich bij de bouw van de Sint-Agneskerk in Amsterdam inspireren door de Sint-Agnes buiten de Muren.
Titelkerk +JaarTitelKardinaal1654-1658kardinaal-priesterBaccio Aldobrandini1658-1668kardinaal-priesterGirolamo Farnese1669-1971kardinaal-priesterVitaliano Visconti1672-1673kardinaal-priesterFederico Borromeo1690-1693kardinaal-priesterToussaint de Forbin-Janson1696-1698kardinaal-priesterGiambattista Spinola1706-1712kardinaal-priesterRannuzio Pallavicino1721-1734kardinaal-priesterGiorgio Spínola1735-1740kardinaal-priesterSerafino Cenci1743-1747kardinaal-priesterFilippo De Monti1747-1757kardinaal-priesterFrédéric-Jérôme de la Rochefoucauld de Roye1758-1774kardinaal-priesterÉtienne-René Potier de Gesvres1778-1790kardinaal-priesterLuigi Valenti Gonzaga1802-1820kardinaal-priesterGiuseppe Spina1822-1826kardinaal-priesterDionisio Bardaxí y Azara1827-1831kardinaal-priesterIgnazio Nasalli-Ratti1833-1841kardinaal-priesterFilippo Giudice Caracciolo1846-1851kardinaal-priesterHugues-Robert-Jean-Charles de la Tour d’Auvergne-Lauraquais1852-1860kardinaal-priesterGirolamo D’Andrea1860-1868kardinaal-priesterGirolamo D’Andrea (in commendum)1868-1875kardinaal-priesterLorenzo Barili1875-1881kardinaal-priesterPietro Gianelli1882-1892kardinaal-priesterCharles Lavigerie1893-1914kardinaal-priesterGeorg von Kopp1914-1917kardinaal-priesterKároly Hornig1919-1945kardinaal-priesterAdolf Bertram1946-1958kardinaal-priesterSamuel Stritch1958-1972kardinaal-priesterCarlo Confalonieri1973-1988kardinaal-priesterLouis-Jean Guyot1991-2026kardinaal-priesterCamillo Ruini Zie ook Catacombe van Sint-Agnes
Externe links
Il complesso monumentale di S. Agnese fuori le mura Le catacombe di S. Agnese
Agnes buiten de muren Agnes buiten de muren