De Romeinse cultuur heeft, doorheen de bijna 1500 jaar geschiedenis van het oude Rome, een lange ontwikkeling doorgemaakt. Een belangrijk aspect daarbij was de Romeinse taal, in de vorm van het Latijn, met een geschiedschrijver als Tacitus, en dichters als Vergilius, Horatius, Ovidius en Propertius. Met hun architectuur, infrastructuur en stedenbouw leverden de Romeinen een grote bijdrage aan het ontstaan van een Europese beschaving. Voorbeelden zijn de introductie van de boogvorm in de bouwkunst, de aanleg van aquaducten voor de watervoorziening en wegen voor troepenverplaatsingen van de Romeinse legioenen, en de stichting van garnizoensplaatsen langs de Limes, die uitgroeiden tot steden als Keulen en Nijmegen.
De Romeinse cultuurgeschiedenis loopt parallel aan de drie belangrijkste periodes in de Romeinse politieke geschiedenis, achtereenvolgens de periode van het koninkrijk, de republiek, en het Romeinse keizerrijk, onderverdeeld in het principaat en het dominaat.
Tijdens het keizerrijk (principaat en dominaat) verspreidde deze cultuur zich over het westen en zuiden van Europa, westelijk Azië en Noord-Afrika. Veel Europese musea bewaren gebruiksvoorwerpen en beeldhouwkunst uit deze lange geschiedenis.
Belangrijke collecties in Italiaanse musea miniatuur|rechts|200px|Gaius Julius Caesar Octavianus ook Augustus genoemd Musei Capitolini (Rome) Museo Archeologico Nazionale d’Abruzzo (Chieti) Museo Archeologico Nazionale di Aquileia (Aquileia) Museo Archeologico Nazionale di Civitavecchia (Civitavecchia) Museo Archeologico Nazionale di Napoli (Napels) Museo Archeologico Nazionale di Paestum (Paestum) Museo Civico Archeologico di Bologna (Bologna)
Andere musea met een belangrijke collectie Romeinse oudheden Rijksmuseum van Oudheden, Leiden British Museum, "Department of Greece and Rome", Londen Louvre, Parijs
Zie ook Romeinse stad Romeins theater Forum Romanum Romeinse Rijk