thumb|Een xoanon van Artemis van Ephesus
Een xoanon (Oudgrieks: / xóanon; meervoud: / xóana) was een archaïsch houten cultusbeeld in het oude Griekenland. Grieken associeerden in de klassieke periode dergelijke cultusvoorwerpen, of ze nu aniconisch of een beeltenis waren, met de legendarische kunstenaar en uitvinder Daedalus.
Dergelijke cultusbeelden waren ook in later tijden nog bewaard. Zo beschreef Pausanias in de 2e eeuw n.Chr. talrijke xoana in zijn Beschrijving van Griekenland, waaronder het beeld van Hera in haar tempel te Samos moet worden vermeld. Hierover merkt Clemens van Alexandrië op:
Andere vermeldingen van Pausanias zijn:
Over Korinthe:
en:
Gelijkaardige xoana werden door de Grieken toegeschreven aan een tijdgenoot van Daedalus, de even legendarische Smilis.
In Athene werd in het Parthenon een houten beeltenis van Pallas Athena bewaard waarvan de Atheners meenden dat het op aarde was gevallen als geschenk voor Athene. Op het eiland Icaria werd een rustiek stuk hout vereerd omwille van de geest van Artemis die het bevatte of voorstelde (Burkert). Ovidius beschrijft in zijn Metamorphosen (X 693ff.) hoe er in de grot van de moedergodin talrijke houten beelden te zien zijn.
Voetnoten
Referenties Walter Burkert, Greek Religion: archaic and classical, Oxford, 1985, pp. 88–91. , art. 'Xoanon', in NP 12/2 (2002), col. 650. Andrew Stewart, One Hundred Greek Sculptors: Their Careers and Extant Works, New Haven - Londen, 1990. (passim)
Zie ook Palladion
Categorie:Oud-Griekse religie Categorie:Oud-Griekse beeldhouwkunst