thumb|Harzburgiet uit het Stillwatercomplex in de Beartooth Range in Montana (VS). Olivijn is olijfgroen en glazig; enstatiet is donker en staafvormig. Ouderdom: Neoarcheïcum, 2,71 Ga. Harzburgiet is een type peridotiet, een ultramafisch kristallijn gesteente. Harzburgiet bestaat voornamelijk uit de mineralen olivijn en orthopyroxeen. Als het gesteente meer dan 5% clinopyroxeen bevat, spreekt men niet meer van een harzburgiet maar van een lherzoliet.
De naam harzburgiet werd ingevoerd door de Duitse petroloog Heinrich Rosenbusch in 1887. De naam komt van de Duitse stad Bad Harzburg in het oosten van Nedersaksen.
Eigenschappen Zoals elk ultramafisch gesteente bestaat harzburgiet voor minstens 90% uit mafische mineralen. Volgens de IUGS-classificatie is in de modale mineralogie van harzburgiet van het totale volume olivijn en pyroxeen tussen 40%-90% olivijn en minder dan 5% clinopyroxeen.Le Maitre et al. (2002) De orthopyroxeen in harzburgiet is vooral enstatiet, een mineraal dat meer dan 50% van het volume kan innemen. Harzburgiet kan een klein aandeel (<5%) clinopyroxeen (voornamelijk diopsied) bevatten. Andere mogelijke aanvullende mineralen zijn mica, spinel en amfibool.
Peridotiet die meer dan 5% clinopyroxeen bevat heet lherzoliet. Met meer dan 90% olivijn gaat harzburgiet over in duniet. Bij minder dan 40% olivijn gaat harzburgiet over in pyroxeniet (orthopyroxeniet).
Voorkomen Peridotiet is een zeldzaam gesteente aan het oppervlak, maar vormt verreweg het belangrijkste bestanddeel van de aardmantel. Normaal gesproken heeft de mantel de samenstelling van lherzoliet, maar door partieel smelten van lherzoliet kunnen andere vormen zoals harzburgiet ontstaan. Aangenomen wordt dat in de onderste delen van de oceanische lithosfeer grote hoeveelheden harzburgiet aanwezig zijn. Oceanische lithosfeer wordt gevormd bij mid-oceanische ruggen. De bovenmantel smelt onder die plekken, waarbij in de mantel een ultramafisch cumulaat achterblijft.
Categorie:Stollingsgesteente Categorie:Mantelgesteente