Ian Buruma (Den Haag, 28 december 1951) is een Nederlandse sinoloog, japanoloog, journalist en publicist. Hij heeft talloze boeken geschreven over de Aziatische cultuur, met name die van Japan in de 20e eeuw, maar ook over de crisis in de democratie, de achtergronden van het islamitisch fundamentalisme en de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Buruma ontving in 2008 de Erasmusprijs. In mei 2017 werd hij benoemd tot hoofdredacteur van de New York Review of BooksIan Buruma named editor of the New York Review of Books: New York Times. Gearchiveerd op 29 april 2023., een functie die hij slechts tot september 2018 heeft uitgeoefend. In 2019 werd hem de Gouden Ganzeveer toegekend.
Levensloop Ian Buruma groeide op in Den Haag als zoon van een Joods-Engelse moeder, Gwendolyn Margaret (Wendy) Schlesinger (1927-1970), zuster van de regisseur John Schlesinger, terwijl zijn Nederlandse vader, de advocaat mr. Sytze Leonard (Leo) Buruma (1923-2020), zoon was van een doopsgezinde predikant, Ybele Sytzes Buruma (1889-1969), die in 1916 als eerste doopsgezinde legerpredikant in Nederland werd.Doopsgezind Jaarboekje 1916, t.o. pag. 72, L. Hansma, Assen, 1916, uit: Beeldbank Tresoar Ian Buruma is een neef van de Nederlandse jurist Ybo Buruma. Levensbeschouwelijk erkent Ian het "zeer oecumenische", "zeer liberale" en "zelfs linkse" karakter van zijn grootvaders doperse traditie in Nederland, maar zelf bekent hij zich tot geen enkele religie, hoewel hij zich er ook uitdrukkelijk niet tegen wil keren.Slot van zijn rede voor de Carnegie Council: Taming the Gods: Religion and Democracy on Three Continents De meeste affiniteit voelt hij met de familietraditie van het geassimileerde jodendom van zijn moeder.Inleiding bij zijn rede voor de Carnegie Council: Taming the Gods: Religion and Democracy on Three Continents
Japanse ervaringen Buruma studeerde Chinees aan de Rijksuniversiteit Leiden en daarna Japanse film aan de Nihon Universiteit in Tokio. Over zijn jaren in Tokio publiceerde Buruma in 2018 de bundel Tokio mon amour, herinneringen aan een tijd waarin hij volop kennismaakte met homo-erotiek. Via een Amerikaanse journalist en filmmaker, Donald Richie, kwam hij terecht in de gay wereld van de Japanse hoofdstad.Vertrouwd met de Tokiose bohème: NRC. Gearchiveerd op 5 april 2023. In de jaren zeventig werkte hij ook als acteur en danser (bij het ballet van Dairakudakan) in deze stad. Daarna wijdde hij zich aan het maken van filmdocumentaires en fotografie.
Journalistieke en academische loopbaan In de jaren tachtig woonde hij zeven jaar in Hongkong en begon hij met zijn journalistieke werk. Aanvankelijk schreef hij met name over Azië.Ian Buruma, persoonlijke website Hij bekleedde diverse redactionele en academische posities en heeft verscheidene artikelen gepubliceerd in The New York Review of Books, The New Yorker, The New York Times, The Guardian, La Repubblica en NRC Handelsblad.
Buruma vervulde meerdere betrekkingen als fellow aan het Woodrow Wilson International Center for Scholars in Washington D.C. en het St. Antony's College aan de Universiteit van Oxford. In 2003 werd hij Luce Professor of Democracy, Human Rights & Journalism aan Bard College in Annandale-on-Hudson, New York. Sinds 2005 woont hij in New York.
In 2000 hield Ian Buruma in Leiden de Huizingalezing onder de titel 'De neoromantiek van schrijvers in exil'. In 2004 werd hem een eredoctoraat aangeboden door de Rijksuniversiteit Groningen.laudatio, Rijksuniversiteit Groningen. Gearchiveerd op 11 september 2009. In 2008 werd hij benoemd op de Cleveringa wisselleerstoel van de Universiteit LeidenIan Buruma Cleveringahoogleraar, Universiteit Leiden, 18 dec 2007 en ontving hij tevens de Erasmusprijs. In 2017 volgde hij na diens overlijden Robert B. Silvers op als hoofdredacteur van de New York Review of Books (NYRB).Ian Buruma Named Editor of The New York Review, 18 mei 2017. Gearchiveerd op 15 december 2018.
New York Review of Books affaire Na minder dan anderhalf jaar hoofdredacteur van de NYRB te zijn geweest, kreeg Buruma in september 2018 te maken met aanrandingsbeschuldigingen rond de Iraans-Canadese televisiepersoonlijkheid Jian Ghomeshi. Deze was door een groep vrouwen beschuldigd van seksueel misbruik. Buruma bood hem de kans tot zelfreflectie in de NYRB, maar schatte kennelijk de politieke krachtsverhoudingen verkeerd in: het artikel werd een schandaal dat hem zijn baan als editor-in-chief kostte.New York Review of Books editor Ian Buruma departs amid outrage over essay, theguardian.com, 19 september 2018. Gearchiveerd op 17 mei 2023.
Kenschets Volgens het juryrapport van de Erasmusprijs "wordt het oeuvre van Buruma gevoed door een fascinatie voor de wereld aan gene zijde van de burgerlijke bekrompenheid en door ondogmatisch, kritisch denken."Oud-prijswinnaar: Ian Buruma, erasmusprijs.ors
In zijn essays in internationale bladen levert hij commentaar op ontwikkelingen in politiek, kunst en samenleving. Hij bespreekt de samenlevingen in Japan en China voor een breed lezerspubliek over een grotere wereld dan de Europese of Amerikaanse.
Buruma combineert in zijn stijl analyse, ironie, zowel identificatie als distantie. Hij ziet zichzelf meer als een beschouwende schrijver dan een activist. Het afstandelijke heeft hij, naar eigen zeggen, van zijn Britse moeder.
Rode lijn in de opvattingen van Buruma zijn de waardering van het publieke debat, het onderstrepen van het belang van democratische instellingen, de afwijzing van ideologieën en het benadrukken van de individuele verantwoordelijkheid.
Een rechtvaardige oorlog zorgt volgens Buruma nog niet voor een evenwichtige samenleving met vrede en vrijheid.
Religie In zijn boek Taming the Gods, beschrijft Buruma de relatie tussen godsdienst en politiek in het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Frankrijk, China, Japan en de Verenigde Staten. Zoals in zijn meeste boeken bestrijkt hij een breed scala aan onderwerpen: van de opkomst van de evangelisten in de 18e eeuw in de Verenigde Staten tot de explosie van 700 nieuwe godsdiensten in het naoorlogse Japan.Taming the Gods by Ian Buruma, The Guardian. Gearchiveerd op 24 april 2023.
Met betrekking tot de islam duikt Buruma diep in de geschiedenis en komt onder meer tot de feitelijke vaststelling dat "het begrip democratie voor de meeste moslims geen nieuw of vreemd concept is." Verder stelt hij dat jihadistisch fanatisme dat voorkomt onder Europese moslimjongeren, "meer Europees is dan geïnspireerd op het Midden-Oosten, meer modern dan traditioneel, meer politiek dan religieus van aard is."
Andere uitspraak:
De boodschap van het boek is vooral dat mensen respect moeten hebben voor elkaars geloof, maar tegelijkertijd benadrukt hij dat de gelovigen de democratische spelregels niet met voeten mogen treden.
Oorlog Centraal thema in het oeuvre van Buruma is de Tweede Wereldoorlog. Van jongs af aan hoorde hij de verhalen van zijn vader. Deze was ondergedoken, werd opgepakt, tewerkgesteld in Berlijn, overleefde bombardementen en ontsnapte aan executie door Russische soldaten.1945, biografie van een jaar, Sargasso. Gearchiveerd op 24 april 2023.
Alle oorlogen vereisen een heldhaftig verhaal als bron van inspiratie voor soldaten om hun levens te wagen of, na de oorlog, de overlevenden het gevoel te geven dat ze niet voor niets hebben geleden of zijn gestorven. In deze zin zijn over de Tweede Wereldoorlog talloze boeken verschenen over de strijd van de Geallieerden om Hitler ten val te brengen, de processen van Neurenberg tegen oorlogsmisdadigers en de veldslagen in de Pacific.
In 1945-biografie van een jaar geeft Buruma, aan de hand van persoonlijke verhalen, brieven en dagboeken, een beeld van de onmiddellijke gevolgen van de oorlog, in Europa, Amerika, Azië en de Sovjet-Unie. Door zijn kennis van zes talen was hij in staat om vele bronnen aan te boren.
In 1945 toont Buruma aan dat de werkelijke nasleep van de oorlog gecompliceerder verliep. Zo ontdekten historici dat duizenden vrouwen in Frankrijk door Amerikaanse soldaten zijn verkracht, dat het dodental onder Duitse burgers, als gevolg van de geallieerde bombardementen, zonder militaire noodzaak, enorm opliep. Ook werden Sovjetkrijgsgevangenen na de oorlog in veewagons gedeporteerd naar de Sovjet-Unie, hoewel de Amerikanen konden weten dat zij gedood zouden kunnen worden of naar de goelags gestuurd. Britse en Amerikaanse soldaten lieten, onbedoeld, duizenden bevrijde concentratiekampslachtoffers sterven door hen in één keer veel meer voedsel te geven dan hun verschrompelde ingewanden konden verteren.A Brutal Peace: 'Year Zero,' by Ian Buruma, The New York Times
Buruma beschrijft dat de roes van democratie en bevrijding na de Tweede Wereldoorlog samenviel met een sterk herlevend kolonialisme. Nadat Algerijnse Arabieren op V-dag (8 mei 1945) relletjes waren begonnen om gelijke rechten te eisen, stuurde de Franse gouverneur-generaal een elite-infanterieregiment naar de toenmalige kolonie om de opstand de kop in te drukken. Hetzelfde regiment had net deelgenomen aan de slotaanval op Duitsland.
Toch is de eindconclusie van het boek niet somber. Buruma schrijft
Occidentalisme Samen met Avishai Margalit publiceerde Buruma in 2004 het boek Occidentalisme (Het westen in de ogen van zijn vijanden), een analyse van de haat tegen het Westen van groeperingen als Al Qaida. Hij betoogt dat de bron van de woede van dit soort bewegingen vaak in het westen zelf ligt. Occidentalisme is het gedachtegoed dat gelovige en traditionele boerengemeenschappen plaatst tegenover ontwortelde, goddeloze en decadente steden vol prostitutie en frivoliteit in het Westen. Die stadse verloedering zou gevoed worden door rationaliteit, wetenschap, handel en egoïsme en ten koste gaan van ouderwetse onbaatzuchtigheid en zelfopoffering voor het volk. Materialisme vervangt idealisme.Occidentalisme, De Fabel van de illegaal 70, mei/juni 2005. Gearchiveerd op 23 april 2023.
Volgens Buruma en Margalit is het occidentalisme van oorsprong een rechtse reactie op de opkomst van het kapitalisme na de Verlichting en de Franse Revolutie. Er loopt een occidentalistische rode draad van de Duitse Romantiek begin 19e eeuw, via het tsaristische Rusland met zijn dromen over de Russische volksziel, naar allerlei nationalistische en fascistische ideologieën in de 19e en 20e eeuw, overal ter wereld.
Publicaties In het Engels: The Japanese Tattoo (1980) met Donald Richie Behind the Mask: On Sexual Demons, Sacred Mothers, Transvestites, Gangsters, Drifters, and Other Japanese Cultural Heroes (1983) Tokyo: Form and Spirit (1986) met James R. Brandon, Kenneth Frampton, Martin Friedman, Donald Richie God's Dust: A Modern Asian Journey (1989) Great Cities of the World: Hong Kong (1991) Playing the Game (1991), roman The Wages of Guilt: Memories of War in Germany and in Japan (1994) Geisha: The Life, the Voices, the Art (1998) met Jodi Cobb Voltaire's Coconuts, or Anglomania in Europe (1998) The Missionary and the Libertine: Love and War in East and West, 2000 Bad Elements: Chinese Rebels from Los Angeles to Beijing (2001) Inventing Japan: From Empire to Economic Miracle 1853-1964 (2003) Occidentalism: The West in the Eyes of Its Enemies (2004) met Avishai Margalit Murder in Amsterdam: The Death of Theo Van Gogh and the Limits of Tolerance (2006) Taming the Gods: Religion and Democracy on Three Continents (2010) Year Zero: A History of 1945 (2013) Their Promised Land: My Grandparents in Love and War (2016)
In het Nederlands: Buigzame emoties: Japanse ervaringen (1981) De spiegel van de zonnegodin (1984) Gods gruis: een reis door het moderne Azië (1989) De regels van het spel (1991) Het loon van de schuld: herinneringen aan de oorlog in Duitsland en Japan (1994) The missionary and the libertine: love and war in East and West (1996) / Oosterse arcadiën Anglomanie (Atlas, 2000) De uitvinding van Japan (de Bezige Bij, 2003)