Telegramstijl is taalgebruik dat uitzonderlijk bondig is, doordat woorden weggelaten worden die niet strikt noodzakelijk zijn voor het begrijpen van het bericht.

Een stijl in eigenlijke zin is het niet: stijl omvat zowel woordkeus, zinsstructuur, eventueel beeldend taalgebruik als beoogd leeseffect. De telegramstijl daarentegen heeft vooral één doel: beknoptheid. Door weglating van woorden grijpt de schrijver in in de gangbare grammatica en zinsstructuur, en aldus richt telegramstijl zich alleen op dat laatste aspect van stijl.

De weggelaten woorden zijn vaak functiewoorden zoals lidwoorden, voorzetsels en hulpwerkwoorden; de inhoudswoorden moeten de boodschap overbrengen.

Telegram Toen telegrammen nog het snelste communicatiemiddel vormden, werd een bericht op papier aangeboden en door een telegrafist of radiotelegrafist overgeseind. Een telegram moest per woord worden betaald, en het lag dan ook voor de hand op woorden te bezuinigen. Dat bleek mogelijk zonder dat de boodschap aan informatie inboette: 'Vader ziek' kan met de helft van de woorden even duidelijk zijn als 'je vader is ziek'. Sinds ongeveer 1990 zijn telegrammen in onbruik geraakt door de opkomst van modernere en goedkopere middelen, maar de telegramstijl is in andere situaties in gebruik gebleven. Krantenkop Ook krantenkoppen bedienen zich doorgaans van telegramstijl, waarbij leestekens eveneens vaak sneuvelen. Hier gaat het niet om het uitsparen van kosten, maar om effectief gebruik van ruimte.

Niet zelden gebeurt het dat een krantenkop daardoor iets anders zegt dan wat er bedoeld wordt. Een voorbeeld is "Advocaat Jansen", waar "Advocaat van Jansen" wordt bedoeld. Soms wordt de meerduidigheid zichtbaarder als de kop over twee regels verdeeld wordt: Bemanning gezonken schip gered

Verwante fenomenen

Afkortingen Afkortingen dienen vaak eenzelfde doel als telegramstijl, maar zijn geen kenmerk van die stijl en dienen niet exact hetzelfde doel. Een overeenkomst is dat ze kennis van de lezer vereisen. Afkortingen zijn vaak tijdgebonden, bijvoorbeeld b.b.h.h. (bezigheden buitenshuis hebbend) en i.b.v. auto (in bezit van een auto).

Berichtlengte Teksten (prompts) op mobiele telefoons, printers en andere apparaten uit de periode 1980 tot 2010 konden vaak niet langer dan enkele tekens zijn, wat vertalers in de problemen bracht: Engelse woorden zijn vaak korter dan Nederlandse of Duitse, wat op het scherm van een HP-printer leidde tot "Besch. media gebr." Bedoeld werd: "Beschikbare media gebruiken".

Bij invulformulieren op websites kan men vaak een bericht van beperkte lengte opgeven, zodat de verzender soms telegramstijl of afkortingen moet gebruiken.

Twitter en de opvolger X kennen een limiet van 280 tekens per tweet (voorheen 140 tekens). Afkortingen en zuinig woordengebruik beperken de lengte, wat heeft geleid tot sms-taal met afkortingen als w8ff voor "wacht even". Url's (webadressen) zijn echter uitgezonderd van de beperking op de berichtlengte.

Emoticons In het begin van de 21e eeuw zijn er nieuwe alternatieven voor telegramstijl opgekomen: naast andere functies vangen emoticons en emoji's in een of enkele symbolen een heel begrip.

Categorie:Communicatie Categorie:Grammatica Categorie:Telegram