thumb|Ontvoering van Alkestis door Herakles uit de onderwereld (Paul Cézanne) Het schimmenrijk, ook wel de onderwereld of Hades, is de plek waar men volgens de Griekse mythologie verbleef na de dood. Homerus noemt het ook het rijk van de nacht. De onderwereld wordt bewaakt door Kerberos, een driekoppige hond.
In de onderwereld staan zwarte bomen, die de somberheid van de dood symboliseren. In de onderwereld stromen verschillende rivieren: de Phlegethon een rivier van vloeibaar vuur, de Lethe met water dat je drinkt om het aardse leven te vergeten, de Acheron is de rivier van het leed, de Styx is de rivier van de haat, de Cocytus de rivier van de weeklachten.
Verschillende Griekse helden hebben de tocht naar de onderwereld gemaakt. De onderwereld was in de regel alleen toegankelijk voor doden. Slechts enkele helden, zoals Odysseus, Aeneas, Herakles en Orpheus kwamen er levend weer uit. De zanger Orpheus daalde af in de Hades om zijn geliefde Euridice uit het dodenrijk te verlossen. Hij slaagde er echter niet in.
Goden Het schimmenrijk en de doden werden bestierd door de god Hades en zijn vrouw Persephone (de dochter van de vruchtbaarheidsgodin Demeter). De roof van Persephone (de godin van het opkomende graan) door Hades kan gezien worden als een zinnebeeldige verbeelding van het ontstaan van de seizoenen.
Hades was de broer van oppergod Zeus en van Poseidon (de god van de zee). Deze drie broers hadden bij de moord op hun vader Kronos de wereld in drie koninkrijken verdeeld.
Verschillende delen De onderwereld had als gruwelijkste gedeelte Tartaros, waar de schimmen of geesten van de doden naartoe werden gestuurd als ze slecht geleefd hadden. Voorbeelden hiervan zijn Sisyphos en Tantalos, die voor eeuwig kwellingen moesten doorstaan toen ze stierven.
Een lieflijker deel van de onderwereld was het Elysion, waar degenen die een goed leven geleid hadden terecht kwamen. Volgens de verhalen kwam Aeneas hier zijn vader Anchises tegen.
Het derde en laatste deel van de onderwereld was een plek zonder hoop of vrees. Hier werden allen heen gestuurd die een normaal doorsnee leven hadden geleid - goed noch slecht. Deze plek werd de Asphodel of de velden van de Asphodel genoemd, vernoemd naar een eetbare plant die erg neutraal van smaak is. Wie hier terechtkwam, mocht als vleermuis voor de rest van de eeuwigheid rondvliegen en rondlopen.
Wanneer men stierf ging men, begeleid door Hermes, tot aan de oever van de Styx. Het schimmenrijk lag volgens de mythen aan de andere zijde van de rivier de Styx. De Psychopompos geleidde de zielen naar de overkant. De doden werden door veerman Charon overgezet in zijn boot. Om de veerman zijn tol te kunnen betalen werd de doden een muntstuk (een obool)) in de mond meegegeven. Doden die het ongeluk hadden geen muntstuk bij zich te hebben moesten voor eeuwig ronddolen aan de verkeerde kant van de dodenrivier. Zij vonden in de dood geen rust. Aan de overkant kwam men de Drie Rechters tegen. Zij besloten, aan de hand of de persoon goed of slecht geleefd had, welk lot er te wachten stond. Wie goed geleefd had, ging naar de Elysese velden. Wie slecht geleefd had ging naar de Tartaros. Daar werd men gestraft, zoals Tantalus of Sisyphus. Wie niet bijzonder goed of slecht geleefd had ging naar de Asphodelvelden, een grote vlakte waar men eeuwig rondzwierf.
De onderwereld was geen begerenswaardige plek. In de Odyssee van Homerus vertelt de schim van de gevallen held Achilles aan zijn oude strijdmakker Odysseus (als deze laatste in de Hades is afgedaald) dat het beter is een knecht op aarde te zijn dan een koning in het Schimmenrijk. Odyssea boek XI regel 488: Tracht mij de dood toch niet goed te praten, doorluchte Odysseus ! 'k Zou nog liever een ander als boerenarbeider dienen, Iemand, die zelf geen akkers bezit, die maar amper kan leven, Dan over al de lijken der Doden regeren. (Vertaling van Dr Aegidius W. Timmerman; UItgeverij Manteau Brussel, 1977)
De schimmen van de doden laven zich aan bloed. Odysseus plengt het bloed van een offerdier bij de ingang van de Hades en dan komen de doden uit het schimmenrijk opzetten.
De schim van Koning Minos spreekt recht over de doden.
Zie ook De onderwereld is niet alleen bekend in de Griekse mythologie, ook andere mythologieën spreken over een onderwereld.
Categorie:Griekse onderwereld