It's a Wonderful Life is een Amerikaanse kerst/komedie/dramafilm uit 1946, van de regisseur Frank Capra, geproduceerd door zijn eigen bedrijf Liberty Films. De film staat zelfs op de twintigste plaats in de AFI's 100 Years... 100 Cheers lijst, de lijst van het American Film Institute van de meest inspirerende Amerikaanse films aller tijden.
De hoofdrollen worden vertolkt door James Stewart en Donna Reed.
Verhaal
thumb|links|De engel Clarence verzorgt George
Het is kerstavond. In de hemel is het druk met allerlei gebeden die vanaf de aarde komen. Hoofdengel Joseph is met name bezorgd over een groot aantal gebeden met betrekking tot George Bailey. Bailey zelf staat namelijk tamelijk wanhopig in de sneeuw op een brug. Hij haalt er Clarence Odbody bij, een engel 2e klas. Odbody moet Bailey redden van een zelfdodingspoging en kan hiermee voor zichzelf zijn vleugels verdienen. Voordat Clarence naar de aarde vertrekt, laat Joseph hem het leven van George zien.
Het blijkt dat George zijn hele leven bezig is om anderen te helpen ten koste van zichzelf. Op zijn twaalfde redt hij zijn broertje Harry die door het ijs is gezakt. George houdt een doof oor aan het avontuur over. Als hij als boodschappenjongen werkt voor de apotheker redt hij zijn baas die een fout maakt bij de samenstelling van een medicijn en daarbij bijna een kind doodt. Later wil George graag zijn stadje, Bedford Falls, verlaten om meer van de wereld te zien. Hij werkt echter in de bank van zijn vader, de Bailey Building and Loan Association, en wacht tot zijn broer Harry is geslaagd voor zijn eindexamen van de middelbare school, zodat hijzelf kan gaan studeren. Dan komt het nieuws dat zijn vader een beroerte heeft gehad en is overleden. Potter, een rijke, harteloze aandeelhouder in de bank, eist nu van het bestuur dat de bank stopt met de kredieten aan de armere mensen van Bedford Falls. George weet het bestuur te overtuigen van het nut van de kredieten, maar ze stellen één voorwaarde: George moet zijn vader opvolgen. George zwicht en geeft het geld om te studeren aan Harry. Later trouwt George met zijn jeugdliefde Mary en het paar besluit een huwelijksreis te maken naar een tropische bestemming. Maar dan slaat paniek in het dorp toe. Het is de dag van de krach op Wall Street en iedereen is bang dat zijn spaargeld is verdwenen. Potter die zelf ook een bank heeft en de bank van George wil overnemen biedt de spaarders 50 cent voor elke dollar. George en Mary offeren echter het geld voor de huwelijksreis op om de spaarders tevreden te stellen. Hoewel George dus weer niet verder komt dan Bedford Falls, is hij gelukkig in zijn stadje. Hij koopt een huis voor Mary en al snel komen er kinderen. Om armere mensen aan fatsoenlijke woonruimte te helpen met huizen met redelijke huren start hij het project Bailey Park. Het vormt een tegenwicht tegen de huizen van Potter die schandalige huren vraagt. De Tweede Wereldoorlog breekt uit en George meldt zich voor het leger. Hij wordt echter afgekeurd vanwege zijn dove oor. Zijn broer Harry wordt piloot en een held met 15 overwinningen. Hij schiet onder andere een vliegtuig neer dat zich op een Amerikaans troepenschip wil storten.
Op kerstavond 1946 loopt oom Billy, de wat kinderlijke broer van de vader van George en Harry, door Bedford Falls. Hij moet 8000 dollar van de bank storten, maar raakt afgeleid door een bericht in de krant. Harry Bailey heeft een hoge onderscheiding voor betoonde moed gekregen. Hij laat het bericht apetrots aan Potter zien. In triomf loopt oom Billy verder en vergeet dat het geld in de krant zit die hij bij Potter heeft achtergelaten. Als hij het geld wil storten kan hij het nergens vinden. George is wanhopig, helemaal als Potter hem weigert geld te lenen om de bank te redden. In plaats daarvan eist Potter de arrestatie van George wegens fraude. De wanhopige George zet het op een drinken en loopt wanhopig naar de brug. Hij is er zich niet van bewust dat verschillende mensen voor hem bidden. Hij wil zelfmoord plegen en zo de levensverzekering claimen van 15.000 dollar. Net op dat moment arriveert Clarence uit de hemel en springt in het water. George moet hem nu redden.
Later vertelt George verbitterd aan Clarence dat het beter was geweest als hij nooit geboren was. Clarence neemt George mee en toont hem een alternatieve wereld waarin George Bailey niet bestaat. Bedford Falls heet Potterville en veel mensen hebben het slecht omdat Potter alles bezit en de mensen uitzuigt. Het stadje is vergeven van louche kroegen en nachtclubs. Harry Bailey is op jonge leeftijd verdronken toen hij door het ijs zakte. De apotheker zit een gevangenisstraf uit wegens vergiftiging. Oom Billy zit in een gesticht, de moeder van George is een weduwe die amper haar hoofd boven water kan houden als pensionhoudster. Mary is een verbitterde oude vrijster die werkt in de plaatselijke bibliotheek. De geschokte George ziet nu in dat hij veel goeds heeft gedaan.
Vervolgens loopt Bailey terug naar de brug, en bidt of hij weer terug mag naar het gewone leven, waarin hij wél geboren was. Wanneer hij merkt dat dit gebeurd is, rent hij dankbaar en uitbundig door het stadje naar zijn huis toe. Hier komt vervolgens alles goed als de plaatselijke bevolking spontaan geld schenkt en George niet meer hoeft te lenen. Zijn broer komt naar hem toe en uiteindelijk zingt iedereen spontaan Auld Lang Syne.
Rolverdeling thumb|Donna Reed, James Stewart en Karolyn Grimes
|||George Bailey |- |||Mary Hatch |- |||Mijnheer Potter |- |||Oom Billy |- |||Clarence |- |||Mevrouw Bailey |- |||Ernie |- |||Bert |- |||Violet |- |||Mijnheer Gower |- |||Harry Bailey |- |||Pa Bailey |- |||Nicht Tilly |- |||Sam Wainwright |- |||Ruth Dakin
Achtergrond Scenario Het scenario voor de film was gebaseerd op het korte verhaal The Greatest Gift, geschreven door Philip Van Doren Stern. Van Doren Stern schreef het verhaal in november 1939, maar slaagde er niet in om het gepubliceerd te krijgen. Uiteindelijk gaf hij zijn pogingen op en liet de tekst afdrukken als een soort kerstkaart en stuurde 200 exemplaren naar vrienden en familie. David Hempstead, een producer van RKO, zag de kerstkaart en las het verhaal. Hij zag er wel iets in als de volgende film van Cary Grant. RKO kocht het verhaal in april 1944 voor 10.000 dollar met de bedoeling Grant in te zetten voor de hoofdrol. Er werden drie scenarioversies geschreven. Dalton Trumbo schreef de eerste versie, die vervolgens twee keer werd herschreven door Clifford Odets en Marc Connelly. Geen van deze versies beviel de studio en het project belandde in de la. Grant kreeg de hoofdrol in een andere kerstfilm The Bishop's Wife. Charles Koerner, de baas van RKO, verkocht het verhaal vervolgens aan Frank Capra's Liberty Films voor 10.000 dollar. Capra kreeg de drie mislukte scenario's er gratis bij. Liberty Films, een onafhankelijke filmmaatschappij waar Capra in participeerde, had een deal met RKO voor de distributie van een aantal films. Capra ging samen met Frances Goodrich en Albert Hackett de scenario's herschrijven. Ze kregen hulp van Jo Swerling, Michael Wilson en Dorothy Parker, die de losse eindjes aan elkaar knoopten en van de drie scenario's een nieuw scenario maakten. Wilson en Parker waren met name verantwoordelijk voor de dialogen. Swerling herschreef naar eigen zeggen een kwart van het scenario. Ook de titel veranderde van The Greatast Gift via The Man Who Never Was in It's a Wonderful Life.
Het einde van de film kostte de nodige moeite. In een van de scenarioversies valt George Bailey op zijn knieën en bidt het Onzevader uit dank voor zijn redding. Aangezien er echter ook veel wordt gebeden in de openingsscène en de film een overreligieus tintje begon te krijgen, schrapte Capra deze scène.
Acteurs James Stewart kwam in 1945 terug uit de Tweede Wereldoorlog als een oorlogsheld. Hij diende drie jaar bij de luchtmacht en vloog verschillende missies boven Duitsland. Veel van zijn collega-acteurs waren blijven filmen of werkten mee aan het amusement voor de troepen. Stewart had moeite terug te komen in de filmwereld. Zijn contract bij MGM was verlopen en hij wist niet goed hoe hij verder moest. Samen met Henry Fonda die in hetzelfde schuitje zat (Fonda was drie jaar in actieve dienst bij de marine), vulde hij zijn dagen met praten en vliegeren. Regisseur Frank Capra was bezig met het selecteren van acteurs voor It's a Wonderful Life en had zowel Stewart als Fonda op het oog voor de rol van George Bailey.
Beide mannen hadden echter moeite om de rol te accepteren. Uiteindelijk wist Lionel Barrymore Stewart ervan te overtuigen dat hij de rol moest nemen. Toen Capra hem belde, ging Stewart naar de regisseur toe. Die vertelde de acteur dat hij een verhaal ging verfilmen met engelen die hun vleugels verdienen, kerstavond, een zelfmoordpoging. Halverwege zijn verhaal hield Capra in en vroeg Stewart of hij alles begreep. Stewart keek hem aan en zei: "Frank, als jij een film wil maken over een engel die zijn vleugels verdienen wil en een vent die van de brug wil springen, doe ik mee!". Capra was blij met de toezegging van Stewart. Hij had de rol die aanvankelijk was geschreven voor Cary Grant al herschreven met Stewart in gedachten.
Voor de rol van Mary, de vrouw van George, was de concurrentie groter. Aanvankelijk dacht Capra aan Jean Arthur, maar deze actrice had al verplichtingen. Ze had een contract getekend voor een Broadwayproductie. Ginger Rogers was de volgende kandidaat, maar zij vond het scenario te nietszeggend. Capra overwoog vervolgens Olivia de Havilland, Martha Scott en Ann Dvorak, maar koos uiteindelijk voor de minder bekende Donna Reed. Het zou haar eerste grote rol worden.
Ook Lionel Barrymore was niet de eerste keuze. Capra overwoog Edward Arnold, Charles Bickford, Edgar Buchanan, Louis Calhern, Victor Jory, Raymond Massey, Vincent Price en zelfs Thomas Mitchell. De rol van Ebenezer Scrooge die Barrymore vertolkte in een hoorspelversie van A Christmas Carol op de radio gaf echter de doorslag.
Productie Liberty Films Net als James Stewart en Henry Fonda bemerkte regisseur Frank Capra een terughoudendheid bij de grote studio's toen hij na de oorlog weer speelfilms wilde maken. Hij had zich drie jaar lang beziggehouden met het maken van oorlogsdocumentaires voor het Army Signal Corps. In de publiciteit had hij zich zeer kritisch uitgelaten over de oorlogsspeelfilms van de Hollywoodstudio's, die in zijn ogen niet realistisch waren en de echte soldaten tekortdeden. Er was zo'n grote verwijdering ontstaan dat Capra besloot om samen met de voormalige onderdirecteur van Columbia Pictures Samuel Briskin een eigen onafhankelijke studio op te richten. Samen met de regisseurs William Wyler en George Stevens werd in april 1945 Liberty Films opgericht. It's a Wonderful Life werd de eerste productie van Liberty Films. Capra leende 1,54 miljoen dollar van de Bank of America om de film te realiseren. Het totale budget liep echter op tot 3,78 miljoen en werd daarmee de duurste film die Capra ooit maakte
Decors