De Vlaamse strijdvlag is de vlag en het visueel symbool van de Vlaamse Beweging in België. Deze vlag wordt niet door officiële instellingen gebruikt; de officiële Vlaamse vlag heeft rode klauwen en een rode tong.
Ontwerp De beschrijving van het wapen: In goud (= geel) een leeuw van sabel (= zwart). De leeuw wordt op zijn achterpoten staand en klauwend afgebeeld, met het gezicht naar de vlaggenstok op de vlag. De hoogte-breedteverhouding van de vlag is 2:3, dit is afwijkend van de Belgische vlag, maar wel wereldwijd het gebruikelijke formaat (in de praktijk wordt ook de Belgische vlag meestal in hetzelfde formaat weergegeven).
De leeuw is geïnspireerd op het oude wapen van het graafschap Vlaanderen. De leeuw word volledig zwart afgebeeld, dit is afwijkend van de officiële Vlaamse leeuw die rode klauwen en tong heeft. De leeuw word volledig zwart afgebeeld omdat in sommige bronnen uit de middeleeuwen vermeld wordt dat de leeuw volledig zwart was. Wat ook een reden is, de Vlaamse Beweging wil zich niet associëren met het Koninkrijk België, als de leeuw rode klauwen en tong heeft dan heeft hij de zelfde kleuren als de Belgische vlag: zwart-geel-rood en dit wou men vermijden.
Geschiedenis Middeleeuwen thumb|Folio blad 80 recto van het 14e-eeuwse wapenboek Gelre, met onder andere (links midden) het wapen van de graaf van Vlaanderen. De historische Vlaamse Leeuw was het embleem van het graafschap Vlaanderen, een gebied dat slechts gedeeltelijk de huidige Belgische deelstaat bestrijkt en zich gedeeltelijk in Nederland (Zeeuws-Vlaanderen) en Noord-Frankrijk (Frans-Vlaanderen) uitstrekte. Of de leeuw van het graafschap nu al dan niet rode klauwen en een rode tong had, blijft voorwerp van discussie.
De eerste in kleur afgebeelde Vlaamse Leeuw, uit de 12e eeuw, is volledig zwart (of sabel) op een veld van geel (of goud). Op 13e-eeuwse afbeeldingen werden klauwen en tong niet altijd expliciet afgebeeld. Een voorbeeld daarvan is te vinden in het Wapenboek Wijnbergen (einde 13de eeuw). In handschriften die rond 1260 gedateerd worden is de graaf van Vlaanderen met een volledige zwarte leeuw afgebeeld.Cambrai, Bibliothèque municipale, ms. 0422 (0397 bis), folio 020. . Idem in de gelijkaardige Lambeth Apocalypse.
In de tweede helft van de 14e eeuw wordt heraldiek gestandaardiseerd en worden ook de details opgenomen. In die periode werkte de heraut Gelre Claes Heynensoon aan het befaamde Wapenboek Gelre. Hierin staan onder andere de wapenschilden van VlaanderenHéraldique européenne. Wapenboek Gelre, folio blad 1 recto en dat van Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen.Scots Genealogy, Wapenboek Gelre, folio blad 80 recto; Héraldique européenne. Wapenboek Gelre, folio blad 80 recto Op beide (identieke) schilden zijn de tongen en klauwen keel (= rood). Lange tijd nadien evenwel worden de graven van Vlaanderen nog met volledig zwarte leeuwen afgebeeld, bv. door Sanderus in Flandria Illustrata van 1641.Exemplaar van Universiteit Gent
Eerste Wereldoorlog en Interbellum In de 19e-eeuwse Vlaamse Beweging bestonden er nog geen tegenstellingen tussen Belgisch patriottisme en Vlaamsgezindheid. Gedurende de Eerste Wereldoorlog ontstond het anti-Belgisch Vlaams-nationalisme, mede dankzij de Flamenpolitik die de Duitsers toen hanteerden. Om deze vorm van nationalisme een gezicht te geven kozen zij voor de volledig zwarte Vlaamse Leeuw, zonder rode accenten over de leeuw met rode klauwen en tong. Deze werd de Vlaamse strijdvlag van de radicalere Vlaamse Beweging, die zich na de oorlog in het Interbellum verder zou ontwikkelen in zowel Vlaanderen als Nederland dankzij het Dietsch Studentenverbond en personen als Pieter Geijl en Wies Moens.
Gedurende deze periode werd de vlag op smalende wijze de zwarte kat genoemd door franskiljons.
Tweede Wereldoorlog De nazi's en collaborateurs in verschillende bezette landen maakten gebruik van de nationale symboliek om de sympathieën van de bevolking aan te wakkeren. Dit deed men ook om nieuwe soldaten bij onder meer de SS aan te werven, dit alles was een belangrijk element in de propaganda van de nazi's. Ook in deze oorlog werd door de Duitse bezetter de Flamenpolitik toegepast, maar werd ook de Belgische vlag, Nederlandse vlag en zelfs de Franse vlag gebruikt. Aangezien een deel binnen de toenmalige Vlaamse Beweging besloot te collaboreren met de Duitsers besloot men in het Vlaams Legioen om een volledig zwarte variant op de Vlaamse leeuw te gebruiken, vergelijkbaar met die van de Vlaamse Beweging.
Vlaamse Gemeenschap miniatuur|Officiële vlag van de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest In het verlengde van de door de grondwetsherziening van 1970 tot stand gekomen eerste Belgische staatshervorming en daarbij op gang gebrachte federaliseringsproces kreeg Vlaanderen, toen nog de Nederlandse Cultuurgemeenschap genoemd, een bescheiden culturele autonomie. Teneinde de "Vlaamse volksgemeenschap als (nieuwe) politieke entiteit met een eigen symbolen te begiftigen", dienden een aantal parlementsleden op initiatief van VU-Kamerlid Evrard Raskin in mei 1972 bij de Cultuurraad, de voorloper van het huidige Vlaams Parlement, een voorstel van decreet in om, naast een feestdag (11 juli) en een volkslied (de Vlaamse Leeuw), ook een officiële vlag voor Vlaanderen in te voeren. Hoewel de "klauwende (volledig) zwarte leeuw op een gouden veld" in de bevoegde commissie nog snel en unaniem werd goedgekeurd zijnde "feitelijk en sedert geruime tijd gebruikt als Vlaamse vlag", was dat niet meer het geval in de plenaire vergadering. Daar werd de zwart-gele leeuw fel gecontesteerd door de Belgische Socialistische Partij (BSP), bij monde van Jos Van Elewyck en Wim Geldolf, die argumenteerden dat deze leeuw "niet het symbool is van het ganse Vlaamse volk, maar enkel van een bepaalde partij, met name de Volksunie".Voorstel van decreet (heer Raskin) tot instelling van de nationale symbolen van de Nederlandse Cultuurgemeenschap, Cultuurraad voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap zitting 19714972, Handelingen Nr.7, Vergadering van dinsdag 6 juni 1972 Het debat mondde uit in een procedureslag en het voorstel werd ter advies voorgelegd aan de Raad van State, de Heraldieke Raad, de Koninklijke Belgische Commissie voor Volkskunde (Nederlandse afdeling) en, op vraag van de Minister van Binnenlandse Zaken, Van Elslande, de unitair Belgische 'Conseil héraldique' (Raad van Adel). Hoewel deze laatste onbevoegd was om advies te geven inzake de keuze van de vlag van een deelstaat, adviseerde de Raad toch dat een leeuw met rode kleur en rode tong de voorkeur genoot. Op 22 mei 1973 keurde de volledige plenaire vergadering, met uitzondering van de Volksunie-fractie, die zich onthield, het door de socialisten aangepaste voorstel van "in goud een leeuw van sabel, geklauwd en getongd van keel" goed.Het schild en de vlag: een bewogen geschiedenis, Vlaamse symbolenVuye, Hendrik en Wouters, Veerle, 'Hoe zwart is de zwarte Vlaamse Leeuw?', Knack, 16 juli 2018
Heden
Polemiek Al sinds de jaren 50 van de 20e eeuw is de Vlaamse strijdvlag het voorwerp van een vaak emotionele polemiek tussen flaminganten en belgicisten. Vooral linkse tegenstanders van de Vlaamse Beweging noemen de strijdvlag 'collaboratie-vlag', verwijzend naar het gebruik ervan door collaborateurs uit de radicalere Vlaamse Beweging tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen de afkeer voor het rood een hoogtepunt bereikte. Volgens sommigen is deze naamgeving en associatie echter onterecht, zeker omdat het symbool een middeleeuwse oorsprong heeft. Volgens de historicus Bruno De Wever zijn "de meest radicale Vlaams-nationalisten weliswaar in de collaboratie verzeild geraakt, maar kan je niet zeggen dat de zwart-gele leeuw een symbool van collaboratie is".Paelinck, Gianni, De zwarte Vlaamse Leeuw: een "collaboratievlag" of niet?, VRT Nieuws, 17 augustus 2019
Gebruik De meer radicale, naar separatisme of confederalisme strevende Vlaams-nationalisten beschouwen de niet-geïnstitutionaliseerde zwart-gele leeuw als een symbool van verzet en strijd tegen het zogenaamde 'Belgische establishment'. In de militante Vlaamse Beweging geldt de Vlaamse strijdvlag dan ook als "de vlag die het minst bezoedeld is geraakt met toegevingen aan de Franstaligen".Woorden van Ivan Mertens - Vlaanderen Vlagt, tijdens een bijeenkomst van de Vlaamse Volksbeweging in 2003. De officiële Vlaamse vlag, vastgelegd bij decreet door het Vlaams Parlement, met rode tong en klauwen, zien ze als de vlag van het aan banden gelegde Vlaanderen dat zijn numerieke (en dus ook zijn politieke) meerderheid uit handen heeft gegeven. De rode tong en klauwen doet voor sommige Vlaams-nationalisten te veel denken aan de Belgische driekleur (zwart-geel-rood).Seberechts, Frank, De kracht van symbolen: de zwartgelakte nagels van de Vlaamse leeuw, Redactie Radio Centraal, 15 juli 2017 Ook Vlaamsgezinde organisaties van (extreem-)linkse (zoals Meervoud, de Sociaal-Flamingantische Landdag, de Vlaams-Socialistische Beweging),Werner, Tom, Vlaanderen en zijn leeuwen, Doorbraak.be, 1 september 2019 multiculturalistische (het Minderhedenforum)Campagne Minderhedenforum: 'Ik ben Vlaming. Mag ik ook fier zijn?', Knack.be, 8 augustus 2016 of pacifistische signatuur (Vlaamse Oud-Strijders) gebruiken de zwarte leeuw in hun actie- en propagandamateriaal.
Zie ook Wapen van Vlaanderen Vlaanderen Vlagt
Referenties
Categorie:Belgische vlag Categorie:Vlaamse Beweging