De Noodzaak is een horrorverhaal dat in 1991 geschreven werd door de Amerikaanse schrijver Stephen King. De oorspronkelijke titel van het boek luidt Needful Things. In het Nederlands is De Noodzaak zowel in paperback als (poema) pocket formaat uitgegeven. In 1993 is het boek verfilmd door Fraser Clarke Heston onder dezelfde titel.
Inhoud
Het verhaal speelt zich af in het fictieve stadje Castle Rock in Maine, waar een op het oog charmante oude zakenman een winkeltje genaamd De Noodzaak begint. Hierin verkoopt de man, Leland Gaunt, tegen extreem lage prijzen voorwerpen die de inwoners het liefst van alles zouden willen bezitten. Zo koopt Brian Rusk een zeldzame baseballkaart die persoonlijk gesigneerd blijkt te zijn en de verwoed gokker en verliezer Danforth Buster Keeton een spel waarmee hij paardenraces vooraf kan rijden om er vervolgens in het 'echt' grof geld mee te verdienen.
In ruil voor deze koopjes wil Gaunt, behalve een minimale vergoeding, dat zijn klanten een 'grapje' bij een van hun medeburgers uithalen. Dit zijn op het eerste gezicht onschuldige grappen bij relatieve onbekenden, waardoor de klant weinig gewetensbezwaren heeft. Bij iedere grap wordt de schijn wordt gewekt dat de dader de persoonlijke vijand van het slachtoffer is. Op deze manier weet Gaunt de inwoners tegen elkaar uit te spelen en oude vetes nieuw leven in te blazen. De mensen met wie de 'grapjes' zijn uitgehaald verdenken immers direct hun persoonlijke vijand. Bovendien zijn de gekochte voorwerpen verslavend als drugs: de eigenaars willen ze bij zich houden en vasthouden, en worden bang dat een ander (meestal hun persoonlijke vijand) dit voorwerp wil stelen. Deze voorwerpen zijn echter in werkelijkheid waardeloze, oude of vieze dingen. Door dit verslavende effect kan Gaunt bovendien controle over zijn slachtoffers houden. Hij instrueert hen in persoonlijke gesprekken in zijn winkel, via dromen, of door hen op te bellen.
Wanneer de vetes eenmaal voldoende zijn opgestookt verkoopt Gaunt de klanten wapens. Op dat moment zijn de meeste mensen volledig door het dolle en volledig geobsedeerd door het artikel dat Gaunt aan hen heeft verkocht, en kennen dus geen grenzen meer. Uiteindelijk escaleert de zaak, vallen er doden, en valt de stad ten prooi aan een geweldsgolf die zelfs de politie niet meer kan beteugelen. Sheriff Pangborn confronteert Gaunt en dwingt hem te vertrekken. Gaunt probeert te vertrekken met een tas vol met de gestolen zielen van alle mensen die door zijn acties zijn omgekomen. Pangborn dwingt Gaunt afstand te doen van de tas en Gaunt, nu gereduceerd tot een afschrikwekkende demon, verlaat de stad met lege handen. In de epiloog blijkt er een nieuw en veelbelovend winkeltje zijn op gericht in een andere stad, ergens ver weg.
Leland Gaunt De antagonist en winkelier van de NoodZaak. Hij weet via zijn dubieuze transacties de bewoners van Castle Rock tegen elkaar uit te spelen en zal uiteindelijk van iedere door deze vetes gevallen dode de ziel opeisen. Hij geeft toe dat het hem niet eens meer om de zielen gaat; hij is al eeuwenoud en het gaat hem inmiddels vooral om het verdrijven van de verveling.
Zover komt het niet, aangezien Alan Pangborn hem met goddelijke krachten de stad uitgooit en dwingt de gestolen zielen weer af te staan. Gaunt verkoopt al eeuwenlang zijn artikelen, die in feite slechts waardeloze rommel zijn. Voor de klanten lijken het echter artikelen die ze heel graag willen hebben, omdat ze hun verborgen dromen en verlangens weerspiegelen. En om die artikelen te kopen zijn ze bereid om naast een minieme geldelijke prestatie ook een grapje met een medeburger uit te halen, ook al gaat het tegen hun geweten in. Wanneer de vetes eenmaal voldoende zijn aangewakkerd verliezen de mensen, vooral degene die de verderfelijke goederen van Gaunt hebben gekocht, alle remmingen. Hierop verkoopt Gaunt wapens aan de mensen: pistolen met vergiftigde kogels, zodat zelfs het kleinste schampschot al dodelijk is.
Sommige mensen zijn niet gevoelig voor Gaunts manipulaties en kopen ook niets bij hem. De sheriff Alan Pangborn is een van hen, maar dit geldt ook voor diens telefoniste Sheila Brigham en Antonia Bissette. Dat neemt niet weg dat ook mensen die niets gekocht hebben in vetes worden meegesleept (met name de katholieken versus de protestanten). Sommigen van hen kopen alsnog een pistool van Gaunt, anderen worden onbedoeld slachtoffer. Aan de andere kant zijn er ook mensen die wel iets kopen en ook een grap met iemand uithalen, maar het geluk hebben geen slachtoffer van een vete te worden, zoals doktersassistent Everett Frankel en het jongetje Slopey Dodd.
De verteller suggereert dat Gaunt een soort duivel, of misschien zelfs Satan zelf is. Ook vertoont hij overeenkomsten met Kings superschurk Randall Flagg: net als Flagg hebben zijn handen geen lijnen. Verder hebben voor iedere persoon die hem aankijkt zijn ogen de kleur die hen het meest aanspreekt: voor Brian Rusk indigoblauw zoals juf Ratcliffe op wie hij verliefd is, voor Keeton rood en bloeddoorlopen vanwege de constante zorgen over 'Zij', voor de in het bovennatuurlijke gelovende Lenore Potter vaalblauw als woestijnluchten, voor Polly een vriendelijk lichtbruin. Wie Gaunt echter aanraakt voelt echter direct afkeer, wat de meeste mensen er overigens niet van weerhoudt toch zaken met hem te doen. Gaunts werkelijke vorm is die van een demon, en hij bezit een auto die in werkelijkheid ook bezeten is en van vorm kan veranderen. Wanneer Gaunt verdreven is verdwijnt ook zijn verderfelijke invloed: het vergif van de kogels en de invloed van de artikelen verdwijnen en de mensen krijgen hun bezinning terug, pistolen en messen worden neergelegd, knuppels weggeworpen.
In de Noodzaak hangt een bordje met de tekst: caveat emptor. Deze spreuk krijgt hiermee een diepere betekenis, want wie zaken doet met Gaunt verkoopt in feite zijn of haar ziel. En wie een overeenkomst met de duivel sluit of hem zijn of haar ziel verkoopt, komt altijd bedrogen uit.
Alan Pangborn Alan Pangborn is de sheriff Castle County, en belangrijkste protagonist en de Nemesis van Gaunt. Hij is sowieso al beroepshalve iemand die niet makkelijk mensen vertrouwt. Aangezien hij bovendien getraumatiseerd is door de dood van zijn vrouw en zoon is hij niet geïnteresseerd in artikelen en daardoor is hij voor Gaunt gevaarlijk. Gaunt laat Pangborn dan ook schaduwen en vermijdt het contact met hem, waardoor Alan Pangborn hem pas aan het eind van het verhaal te zien krijgt.
Als Alans vriendin Polly een genezende ketting (azka) van Gaunt koopt, is Alan wantrouwig en probeert hij haar te overtuigen de azka weg te doen. Gaunt komt hierachter en om te voorkomen dat Polly voor Alans kant kiest en haar koopje wegdoet laat hij haar (door middel van valse brieven) geloven dat Alan naar haar achtergrond gezocht heeft. Hierdoor krijgen Polly en Alan ruzie, omdat Polly dat gluiperig vindt.
Ondertussen wordt het eerste resultaat van Gaunts arbeid zichtbaar: de dodelijke steekpartij tussen Nettie Cobb en Wilma Jerzyk. Het lijkt een uit de hand gelopen burenruzie tussen twee toch al labiele personen, maar Alan zoekt verder omdat een aantal dingen niet kloppen. Uiteindelijk ontdekt hij dat Hugh Priest en Brian Rusk de daders zijn van de incidenten die de aanleiding tot de steekpartij vormden, en ten slotte ontdekt hij dat ze dit in opdracht van Gaunt deden. Wanneer de chaos zich uitbreidt en er meer slachtoffers vallen, is Alan ervan overtuigd dat Gaunt hierachter zit.
Hij gaat naar De NoodZaak om Gaunt in te rekenen. Gaunt is echter niet in de winkel. Vervolgens probeert Gaunt Alan in zijn macht te krijgen door ervoor te zorgen dat hij een valse videotape kijkt. Op deze tape is te zien hoe Ace Merrill (wraakzuchtig omdat Alan hem in de gevangenis deed belanden) opzettelijk Alans vrouw en kind doodrijdt. Alan wordt witheet van woede en wil nu alleen nog maar Ace vermoorden. Alan wordt echter op tijd bekeerd door Polly, die haar fouten ingezien heeft. Ace gijzelt Polly wil zo Alan dwingen te zeggen waar het geld van zijn oom is, waarvan hij denkt dat Alan het heeft opgegraven. Dan ziet Alan Gaunt uit De NoodZaak komen, met een koffer waarin alle veroverde mensenzielen van Castle Rock zitten. Gaunt wil de zielen, die hij na hun dood in bezit kreeg, met zich meenemen. Alan steekt daar echter een stokje voor. Met een paar voorwerpen (die dan goddelijke krachten blijken te hebben) weet hij Gaunt te dwingen de stad zonder de zielen te verlaten. Gaunt verlaat Castle Rock uiteindelijk, dankzij Alan.
Patricia (Polly) Chalmers De vriendin van Alan. Ze kende diens vrouw voor haar dood ook erg goed. Ze heeft echter ook een groot geheim: op jonge leeftijd is ze zwanger geraakt en naar San Francisco uitgeweken. Daar heeft ze haar kindje gekregen, maar de baby overleed omdat het meisje dat op hem paste brand veroorzaakte door hashish te roken. Toen eerst haar vader en vervolgens haar moeder overleed, is ze naar Castle Rock teruggekeerd waar ze een naaiwinkeltje heeft opgezet. Over haar tijd in San Francisco en de baby zwijgt ze echter als het graf wat haar onderwerp van roddel maakt.
Ook Alan heeft ze dit niet verteld en Gaunt gebruikt dit om middels nepbrieven de indruk te wekken dat Gaunt stiekem navraag in San Francisco heeft gedaan, om ze tegen elkaar uit te spelen.
Polly heeft artritis en koopt van Gaunt een 'azka' (talisman) die haar geneest, in ruil voor een "grapje" met Ace Merrill. Gaunt probeert haar te manipuleren met de dreigbrief en het impliciete dreigement dat de talisman zijn werking verliest en de pijn terugkomt. Ze komt op tijd bij zinnen en vernielt de talisman waarin een spin zat die snel groeit tot het formaat van een hond, doordat hij op het gif uit Polly´s hart had geteerd. Poly doodt het ondier en biedt Pangborn onmisbare steun in zijn confrontatie met Gaunt.
John (Ace) Merrill Ace was vroeger de pestkop van de stad en handelt in cocaïne en wapens. Een paar jaar geleden werd hij door Alan Pangborn betrapt bij een inbraak in The Mellow Tiger, en verdween hiervoor 4 jaar in de gevangenis.
Ace' oom Reginald (Pop) Merill was de rijkste man van de stad, maar diens geld is spoorloos. En Ace heeft dat geld hard nodig want hij heeft een enorme schuld bij een cocaïnehandelaar. Gaunt neemt hem als hulpje in dienst en laat hem een zeer bijzondere auto, een lading slaghoedjes en pistolen ophalen uit Boston. Ace vermoedt al snel dat Gaunt bovennatuurlijke krachten bezit maar Gaunt houdt hem in toom met intimidatie.
Gaunt verkoopt verder aan Ace een boek met schatkaart dat zogenaamd geschreven zou zijn door Reginald Merill (in werkelijkheid is het Schateiland van Robert Louis Stevenson), maar vindt op de plaats waar de schat zich zou moeten bevinden slechts een brief van Alan waarin hij verklaart het geld al te hebben opgegraven. De brief, die in werkelijkheid door Polly is geplaatst als tegenprestatie voor de azka, heeft het door Gaunt gewenste effect: hij wil Alan vermoorden of hem op zijn minst dwingen het geld van zijn oom aan hem over te dragen.
Gaunt zet hem aan om samen met Dan Keeton wraak te nemen op Alan en de hele stad. Met Dan Keeton plaatst hij overal dynamiet waardoor de halve stad wordt vernietigd. In een laatste poging alsnog het geld terug te krijgen probeert Ace Polly te gijzelen. Uiteindelijk wordt hij door Norris Ridgewick doodgeschoten.
Danforth (Buster) Keeton