Joaquín Guzmán Loera (Badiraguato, 4 april 1957Malcolm Beith, 6 Things You Didn't Know About El Chapo, Time, 17 juli 2015, geactualiseerd 18 mei 2016), beter bekend als El Chapo, is een Mexicaanse drugsbaron. Hij geldt als hoofd van het Sinaloakartel, oftewel de "Confederatie".
Guzmán begon zijn criminele carrière in de jaren 80 aan de zijde van Miguel Ángel "El Padrino" Félix Gallardo, destijds Mexico's voornaamste drugsbaron. Nadat Félix Gallardo was gearresteerd, startte Guzmán zijn eigen drugskartel.
Guzmán is meerdere malen (bijna) gearresteerd, maar wist steeds op tijd weg of vrij te komen door corruptie binnen de veiligheidsdiensten van de staat, alsmede door ontsnappingen via zelfgegraven tunnels. In 2017 werd Guzmán opnieuw gearresteerd en door Mexico uitgeleverd aan de Verenigde Staten, waar hij in 2019 een gevangenisstraf van levenslang plus 30 jaar kreeg opgelegd vanwege zijn drugsgerelateerde activiteiten.
Arrestaties en ontsnappingen In 1991 werd hij gearresteerd, maar door het omkopen van een politiecommissaris voor wist hij vrij te komen. Hij heeft ook eens een politiebeambte in Jalisco en vijf auto's geschonken in ruil voor het ongehinderd kunnen laten landen van een aantal met drugs volgeladen vliegtuigen. Ook is hij bekend door het graven van tunnels bij Douglas in Arizona, onder de grens met de Verenigde Staten.
In mei 1993 poogden leden van het Tijuanakartel van Ramón Arellano Félix, de aartsvijand van de Confederatie, El Chapo te liquideren op de parkeerplaats van het vliegveld van Guadalajara. Deze aanslag mislukte: de moordenaars van het Tijuanakartel verwarden El Chapo (volgens de officiële lezing) met kardinaal Juan Jesús Posadas Ocampo, die dat met zijn leven betaalde. Na deze aanslag probeerde El Chapo te vluchten naar Guatemala, maar hij werd bij de grens herkend en gearresteerd. Desalniettemin bleef hij vanuit de gevangenis over zijn kartel de scepter zwaaien en hield hij er een luxueuze levensstijl op na. Enkele dagen voordat hij zou worden uitgeleverd aan de Verenigde Staten ontsnapte hij. Hij verschool zich in een wasmand, nadat hij een groot aantal bewakers had omgekocht.
In 2004 en 2005 kreeg de Mexicaanse politie hem op een haar na te pakken; in beide gevallen wist hij op het laatste moment te ontsnappen, hoewel de politie wel enkele familieleden wist op te pakken. Onder zijn leiding groeide het beruchte Sinaloakartel uit tot het belangrijkste drugskartel van Mexico, met een wereldwijd netwerk dat tot in de VS, Europa en Australië reikt. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor het extreme drugsgeweld dat de steden Nuevo Laredo, Reynosa en Matamoros plaagt. De Drug Enforcement Administration (DEA) loofde uit voor informatie die tot zijn arrestatie zou leiden.
In 2009 verscheen El Chapo op de lijst van rijkste mensen ter wereld van Forbes op de 701e plaats met een fortuin van .
Op 22 februari 2014 werd Guzmán in de badplaats Mazatlán aan de westkust van Mexico gearresteerd door een samenwerking tussen de overheden van Mexico en de VS, waarna de VS vroegen om zijn uitlevering.
Op 11 juli 2015 ontsnapte Guzmán uit de Altiplano-gevangenis in Almoloya de Juárez in Mexico via een 10 meter diepe en 1,5 kilometer lange tunnel die door handlangers was gegraven en uitkwam onder de douche van Guzmáns cel.Mexicaanse drugsbaas 'El Chapo' opnieuw ontsnapt uit gevangenis, NU.nl, 12 juli 2015 De tunnel eindigde in een pand in aanbouw en was voorzien van trappen en een ventilatiesysteem.
Uiteindelijke arrestatie thumb|President Enrique Peña Nieto van Mexico houdt een persconferentie in het Nationaal Paleis, waarin hij de aanhouding van Guzmán bekendmaakt (8 januari 2016) thumb|El Chapo wordt overgedragen aan de VS (19 januari 2017) Op 8 januari 2016 werd Guzmán na een schietpartij in de stad Los Mochis, in zijn thuisstaat Sinaloa opgepakt. Vijf mensen zijn daarbij omgekomen en een Mexicaanse legerofficier raakte gewond.Ontsnapte drugsbaas 'El Chapo' in Mexico opgepakt, NOS Nieuws, 8 januari 2016. Gearchiveerd op 30 november 2021. De drugsbaas vluchtte via een riool. Twee agenten van de federale politie arresteerden Guzman toen deze in een auto probeerde te vluchten. Mariniers probeerden met de eer te strijken nadat Guzman door de agenten werd overgedragen aan de mariniers. Vanuit Los Mochis werd Guzmán per legerhelikopter naar de zwaarbeveiligde gevangenis Altiplano overgebracht.Drugsbaas 'El Chapo' op weg naar gevangenis, nos.nl, 9 januari 2016. Gearchiveerd op 19 januari 2022.
De Mexicaanse justitie was Guzmán op het spoor gekomen omdat diens medewerkers contact hadden gezocht met acteurs en producenten over de verfilming van diens leven. Zo had Guzmán op een geheime locatie in de jungle een uitgebreid interview gegeven aan de acteur Sean Penn voor het blad Rolling Stone.
Uitlevering Verenigde Staten Op 5 mei 2016 werd Guzmán van de Altiplano-gevangenis overgebracht naar een gevangenis in Ciudad Juárez, aan de grens met de Verenigde Staten.
Op 9 mei 2016 gaf een Mexicaanse rechter toestemming om Guzmán aan de VS uit te leveren. Op 20 mei stemde ook het ministerie van Buitenlandse Zaken hiermee in, nadat het van de VS de garantie had gekregen dat tegen de verdachte niet de doodstraf zou worden geëist.Mexico stemt in met uitleveren „El Chapo”, ANP/RTR/rd.nl, 20 mei 2016. Gearchiveerd op 31 mei 2016.El Chapo: Mexico grants extradition of drug lord to US, bbc.com, 20 mei 2016 In oktober van dat jaar liet de Mexicaanse regering weten Guzmán in januari of februari 2017 uit te willen leveren. Zijn advocaten kondigden aan alles in het werk te zullen stellen om dit te voorkomen.Mexico wil ‘El Chapo’ uitleveren aan de VS, ANP/DPA/Reformatorisch Dagblad, 14 oktober 2016 Dit lukte niet.
Mexico leverde Guzmán op 19 januari 2017 uit aan de Verenigde Staten. Daar werd hij in afwachting van zijn proces opgesloten in het Metropolitan Correctional Center in Lower Manhattan. Het proces in New York begon met de juryselectie op 5 november 2018, gevolgd door pleidooien van 13 november 2018 tot 31 januari 2019. De rechtbank verklaarde Guzmán schuldig op 12 februari 2019. De strafmaat van levenslang plus 30 jaar, samen met de inbeslagname van werd bepaald op 17 juli 2019. Op 19 juli 2019 werd Guzmán voor zijn gevangenisstraf overgebracht naar de zwaarbewaakte gevangenis ADX Florence in Fremont County.
Verfilming El Chapo is een biografische en deels fictieve misdaadserie uit de VS over het leven van Guzmán, mede geproduceerd door Netflix en Univision. Daarnaast komt Guzmán voor als personage in de Netflix-serie Narcos: Mexico waar hij wordt gespeeld door Alejandro Edda.
Categorie:Mexicaans crimineel Categorie:Drugscrimineel