Bernard "Bernie" Sanders (New York, 8 september 1941) is een Amerikaans politicus. Hij zetelde van 1991 tot 2007 namens Vermont in het Huis van Afgevaardigden en is sindsdien senator voor Vermont. Sanders is de langstzittende onafhankelijke in de geschiedenis van het Amerikaans Congres. Voor de presidentsverkiezingen van 2016 ondernam Sanders een poging om kandidaat te worden voor de Democratische Partij, maar hij verloor de voorverkiezingen van Hillary Clinton. Voor de presidentsverkiezingen van 2020 was hij opnieuw kandidaat, maar verloor van Joe Biden.
Sanders is een democratisch-socialist, "Where's the outrage over AIG bonuses?", Politico, 19-04-2010, online geraadpleegd op 19-02-2014. verzet zich tegen de te grote economische ongelijkheid en pleit onder meer voor een nationale ziekteverzekering. Ook gratis hoger onderwijs en een ambitieuze Green New Deal in de strijd tegen klimaatopwarming vallen onder zijn standpunten. Sanders wil de militaire uitgaven terugschroeven en beter samenwerken met andere landen. Sinds zijn presidentscampagne in 2015–16 hebben Sanders' standpunten een grote invloed gehad op de Democratische Partij.
Het publiek van Time verkoos Bernie Sanders in 2015 tot Person of the Year.http://time.com/4137173/bernie-sanders-time-person-of-the-year-poll-win/ Regelmatig is hij volgens peilingen de populairste senator van het land.
Biografie Sanders werd in 1941 in Brooklyn (New York) geboren. Zijn Pools-Joodse vader Elias Sanders emigreerde in 1921 op zeventienjarige leeftijd van Polen naar New York, waar hij uiteindelijk trouwde met Dorothy Glassberg, de dochter van Pools-Russisch-Joodse emigranten. Het grootste deel van de familie van Sanders' vader kwam om in de Holocaust. De familie was arm. Sanders en zijn oudere broer groeiden op in een driekamerappartement op East 26th Street in Midwood, Brooklyn, waar zij in de woonkamer sliepen. Volgens broer Larry was er eten en kleding in hun jeugd, maar er was geen extra geld voor gordijnen of een tapijt. Maar ze speelden veel met de bal buiten of op het schoolplein van P.S.197. Door de scouting ging hij van het "buitenleven" houden. Zijn middelbareschooldiploma haalde hij op James Madison High School.Onze Revolutie, blz.22
Hij studeerde een jaar psychologie aan Brooklyn College alvorens hij de overstap maakte naar de Universiteit van Chicago (1960). Daar volgde hij colleges in geschiedenis, sociologie, psychologie, economie en politicologie. Hij las veel in de Harper Library. Als student was hij actief in de burgerrechtenbeweging en nam hij deel aan de March on Washington for Jobs and Freedom geleid door Martin Luther King, die op de National Mall zijn "I have a dream-speech" hield (28 augustus 1963). Kings levenswerk werd een voortdurende inspiratiebron voor hem. Hij leerde kritisch naar de Amerikaanse samenleving kijken: Dingen gebeurden niet zomaar. Er bestond een verband tussen rijkdom, macht en het voortduren van het kapitalisme. Onze Revolutie, blz.24-28. In 1964 studeerde hij af met een bachelordiploma in de politieke wetenschappen.
Sanders reisde met zijn toekomstige (eerste) vrouw Deborah Shiling Messing door Europa: Groot-Brittannië (Summerhill-school) en Griekenland. Vandaar gingen ze naar Israël, waar zij in verschillende kibboetsen werkten. Hij was onder de indruk van het sociale en gezonde leven daar. In 1968 verhuisde de inmiddels gescheiden Sanders min of meer permanent naar Vermont. Hij woonde samen met Susan Mott en had verschillende baantjes: zo was hij onderzoeker bij de belastingdienst van Vermont, journalist voor enkele kranten (straatinterviews) en was hij "lid van een bouwteam" van een zekere John Barre, die hem veel bijbracht over het bouwen van huizen en silo's. In maart 1969 werd hun zoon Levi Noah geboren. Susan en hij kochten een huisje in het afgelegen dorpje Stannard, VermontOnze Revolutie, blz.29-31.
Vroege politieke loopbaan Zijn politieke loopbaan begon in 1971, toen hij zich aansloot bij de Liberty Union Party in Vermont, die voor een rechtvaardige economie, voor vrouwenrechten en tegen de Vietnamoorlog was. Hier leerde hij campagne voeren en zijn zenuwen bedwingen. Hij merkte dat hij er lol in had. Sanders stelde zich meermaals kandidaat in verkiezingen, waaronder de senaatsverkiezingen van 1972 en '74 en de gouverneursverkiezingen van '72 en '76. In 1979 verliet hij de partij en ging hij aan de slag als schrijver voor de American People's Historical Society. En richtte een eigen mediabedrijfje op dat o.a. een video van 30 minuten maakte over Eugene Victor Debs.
In 1981 wist Sanders de burgemeestersverkiezing van Burlington te winnen. Hij versloeg Democraat Gordon Paquette, die al zes termijnen (12 jaar) de zetel bezet had. De onafhankelijke Sanders ondervond een tijdlang tegenwerking van de Democraten en Republikeinen in de gemeenteraad. Maar hij ging door met allerlei ideeën te realiseren om het stadsbestuur te democratiseren, zoals de Mayor's Councils (adviesraden voor de burgemeester) op gebied van o.a. woninghuurders, jeugd, senioren, gezondheidszorg, kunsten en belastinghervorming). Geestgenoten werden in de gemeenteraad gekozen. Hij werd drie keer herkozen en won tijdens zijn laatste verkiezing zelfs van een kandidaat, die de steun genoot van zowel Democraten als Republikeinen. De fractie rond Sanders zou later de basis vormen voor de Vermont Progressive Party. Sanders stelde zich in 1989 niet herkiesbaar. Na zijn burgemeesterschap ging hij doceren aan de Kennedy School of Government van Harvard en het kleinere Hamilton College.
Afgevaardigde De verkiezing voor het Huis van Afgevaardigden namens het gehele congresdistrict van Vermont werd in 1988 nog door de Republikeinse vicegouverneur Peter Smith gewonnen; Sanders eindigde als tweede. Twee jaar later echter versloeg Sanders Smith met 56% tegen 40%. Daarmee werd hij de eerste onafhankelijke in veertig jaar die een zetel in het Huis van Afgevaardigden wist te veroveren. Na 1990 werd Sanders keer op keer herkozen, vaak met grote marges.
Sanders is medeoprichter van de Congressional Progressive Caucus. Hij verzette zich tegen de inval in Irak in 2003 en stond als Afgevaardigde bekend als een tegenstander van het beleid van George W. Bush, maar ook van Alan Greenspan, de toenmalige voorzitter van de Federal Reserve.
Senator Toen Jim Jeffords in 2005 aankondigde zich als senator voor Vermont niet herkiesbaar te stellen, kondigde Sanders zijn kandidatuur aan. Hoewel hij nog steeds een onafhankelijke kandidaat was, schaarden verschillende Democraten zich achter Sanders; onder hen waren Barack Obama, Harry Reid en Howard Dean. De verkiezingscampagne werd een van de duurste in de geschiedenis van de staat Vermont. Sanders versloeg zakenman Richard Tarrant met gemak. In januari 2007 werd Sanders beëdigd. In 2012 werd hij herkozen met 71% van de stemmen. Volgens een peiling uit augustus 2011 was Sanders de op twee na populairste senator in het land.
Sanders heeft een overeenkomst met de Democraten in de Senaat: bij stemmingen over procedure stemt hij steevast mee met de Democraten (tenzij hij de expliciete toestemming heeft van de whip), terwijl hij over beleidsmaatregelen vrij is om te stemmen zoals hij wenst. Zijn stemgedrag ligt evenwel bijna altijd in dezelfde lijn als dat van de Democraten.
De senator is uitgesproken voorstander van maatregelen tegen de opwarming van de Aarde en verzet zich tegen de uitbreiding van kernenergie in de VS. Hij pleit ook voor meer transparante campagnefinanciering en vreest de verregaande concentratie van nieuwsbronnen in mediaconcerns. Sanders is, als een van de meest linkse congresleden in de VS, voorstander van universele gezondheidszorg en staat achter homorechten en -huwelijk. Hij is pro-choice.
Op 10 december 2010 gaf Sanders een toespraak voor de Senaat van 8,5 uur, waarin hij zich verzette tegen de verlenging van de belastingverminderingen uit het tijdperk van president George W. Bush, onderhandeld door president Obama en Republikeinse leiders in het Congres. Hoewel de speech de verlenging niet tegenhield, en het technisch gezien dus geen filibuster was, bezorgde ze Sanders veel media-aandacht. Sanders werd opgenomen in populariteitspeilingen en er gingen petities rond om Sanders te laten deelnemen aan de presidentsverkiezingen van 2012. Scott Detrow, "'The Speech': How Sanders' 2010 Filibuster Elevated His Progressive Profile", NPR, 18 december 2019, online geraadpleegd op 10 januari 2020.
Sanders zat de senaatscommissie Veterans' Affairs voor, alsook de subcommissies Green Jobs and the New Economy en Primary Health and Aging.
Democratische voorverkiezingen 2016 thumb|left|Sanders tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. Op 30 april 2015 verklaarde Sanders zich kandidaat te willen stellen voor de presidentsverkiezingen van 2016. ""Socialist" Sanders wil Democratische presidentskandidaat worden", Deredactie, 30-04-2015, online geraadpleegd op 2-05-2015. Op 26 mei 2015 werd zijn campagne officieel gelanceerd. Hij was de eerste die de strijd aanging met Hillary Clinton; later zouden ook Martin O'Malley, Jim Webb, Lincoln Chafee en Lawrence Lessig zich nomineren voor de voorverkiezingen, maar deze hebben later allemaal hun campagne beëindigd, zodat alleen Sanders en Clinton overbleven. In de staten Iowa en New Hampshire en zijn thuisbasis Vermont liep Sanders begin 2016 op haar voor in de peilingen.http://abcnews.go.com/Politics/bernie-sanders-takes-slim-lead-hillary-clinton-iowa/story?id=36240514
Bij de allereerste Democratische caucuses op 1 februari 2016 in Iowa eindigde hij als tweede op slechts 0,2 procent achterstand op Hillary Clinton. O'Malley, de enige andere kandidaat die toen nog meedeed, trok diezelfde avond zich terug. Bij de eerste primary (partij-interne voorverkiezing) in New Hampshire won Sanders met 60% van de stemmen tegen Clinton. In totaal vergaarde hij zo'n dertien miljoen stemmen in de voorverkiezingen. Met name bij jongeren deed zijn boodschap over inkomensongelijkheid het goed.
Uiteindelijk won Clinton toch het kandidaat-presidentschap, mede doordat de campagne van Sanders actief werd tegengewerkt door het Nationale Comité van de Democratische Partij, ten voordele van Hillary Clinton. Om dit schandaal trad Debbie Wasserman Schultz, de toenmalige voorzitster van het Comité, af; haar opvolger Donna Brazile zou later verklaren dat Clinton de partij geld uit haar campagnekas had beloofd in ruil voor invloed. Sanders schaarde zich na zijn verlies achter Clinton in de verdere verkiezingsstrijd. Medio 2016 verliet hij de Democratische Partij weer, om zijn carrière als onafhankelijke voort te zetten. Sindsdien heeft hij een campagne opgezet om progressieve kandidaten te steunen bij de Congresverkiezingen, te beginnen met de Senaatsverkiezingen van 2018.
Democratische voorverkiezingen 2020 Op 19 februari 2019 kondigde Sanders aan zich kandidaat te stellen voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen 2020. Het motto dat hij zijn campagne meegaf luidt: "Not me, us!" (Het gaat niet om mij,maar om ons allemaal!). In oktober 2019 is zijn campagne tijdelijk gestaakt. De 78-jarige senator werd kortstondig in het ziekenhuis opgenomen vanwege een hartoperatie, hij had last van een geblokkeerde slagader. Presidentskandidaat Sanders schort campagne voorlopig op NRC Handelsblad, 2 oktober 2019. Geraadpleegd op 3 oktober 2019Sanders ondergaat ingreep en schort zijn verkiezingscampagne op VRT, 2 oktober 2019. Geraadpleegd op 3 oktober 2019 In de peilingen staat hij consequent in de top drie, samen met Joe Biden en Elizabeth Warren.
In het weekend van 22-23 februari 2020 meldde de Washington Post dat Sanders volgens Amerikaanse inlichtingendiensten (ongevraagd) door Rusland werd "geholpen". Desgevraagd had hij daarop geïrriteerd gereageerd dat Poetin zich verre moet houden van de Amerikaanse verkiezingen.Voor tekst zie onder standpunten Buitenland (Poetins Rusland)