Narcis (Narcissus) is een geslacht van bolgewassen uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae). De naam is afkomstig uit de Griekse mythologie (zie Narcissus). Narcissen zijn voorjaarsbollen en hebben een koude rustperiode nodig.
De soorten komen voor van Macaronesië tot in Afghanistan en verder in Zuidoost-China en Japan. Narcissus L. Royal Botanic Gardens, Kew
Soorten De soorten hebben roze, oranje, rode, witte of gevlekte, dubbelbloemige bloemen, met grote gele trompetten of met trosjes van gele of witte bloemetjes. In tegenstelling tot bij de leliefamilie komt bij deze familie een onderstandig vruchtbeginsel voor.
Er is veel verschil van mening over het aantal soorten. Walter Erhardt (1993) bijvoorbeeld onderscheidt 66 soorten en in The International Daffodil Register and Classified List van 2008 worden 85 soorten onderscheiden. De bekendste zijn: de trompetnarcis, de grootkronige narcis en de kortkronige narcis. In Nederland en België komt alleen de wilde narcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus) van nature voor. Zie ook: Hoepelroknarcis (Narcissus bulbocodium) Witte narcis (Narcissus poeticus)
Classificatie van narcissen Royal Horticultural Society Narcissen worden ingedeeld in verschillende categorieën. De Royal Horticultural Society in Londen registreert alle soorten en omschrijft of het wilde soorten zijn of cultivars. De volgende 12 categorieën worden gehandhaafd:
Trompet; 1 bloem per steel. De trompet is langer dan de bloemblaadjes. Groot-kronig; 1 bloem per steel. De trompet is langer dan 1/3 van de lengte van de bloemblaadjes maar niet langer dan de bloemblaadjes zelf. Klein-kronig; 1 bloem per steel. De trompet is niet langer dan 1/3 van de lengte van de bloemblaadjes. Dubbel; 1 of meer bloemen per steel. Verdubbeling van bloemblaadjes of een dubbele trompet of beide. Triandrus; 1 of meer bloemen per steel. Bloemblaadjes wijzen sterk naar achteren. Cyclamineus; 1 bloem per steel. Bloemblaadjes wijzen naar achteren. Bloem naar de grond gebogen ten opzichte van de steel. Jonquilla; 1 tot 5 bloemen per steel. Hol- of trechtervormig trompetje. Vaak geurend. Tazetta; 3 tot 20 bloemen per (stevige) steel. Bloemblaadjes wijzen niet naar achteren. Vaak geurend. Poeticus; meestal 1 bloem per steel. Bloemblaadjes zuiver wit. Cup zeer kort of schijfvormig, vaak geel met groen hart en soms oranje rand. Meestal geurend. Bulbocodium; meestal 1 bloem per steel. Zeer kleine bloemblaadjes in verhouding tot de grote cup. Spleet-kronig, onderverdeeld in twee groepen: Kraag-narcis; de cup ligt opengeslagen over de bloemblaadjes. Meestal in 2 groepen van 3. Vlinder-narcis; de cup ligt opengeslagen maar ietwat gedraaid over de bloemblaadjes. Alle narcissen die niet in een andere categorie vallen.
World Checklist of Selected Plant Families De World Checklist of Selected Plant Families onderscheidt zo'n 75 soorten, en een nog groter aantal benaamde hybriden., zoek op "Narcissus" thumb|Witte narcis (Narcissus poeticus) Narcissus abscissus (Haw.) Schult. & Schult.f. Narcissus albicans (Haw.) Spreng. – syn. N. tingitanus Fern.Casas Narcissus albimarginatus D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies Narcissus alcaracensis S.Ríos, D.Rivera, Alcaraz & Obón Narcissus alcobacensis Fern.Casas Narcissus assoanus Dufour ex Schult. & Schult.f. Narcissus atlanticus Stern Narcissus bellirius Fridl. Narcissus bertolonii Parl. Narcissus bicolor L. Narcissus broussonetii Lag. Narcissus bujei (Fern.Casas) Fern.Casas Narcissus bulbocodium L. – Hoepelroknarcis N. bulbocodium var. minor Willk. – syn. N. nivalis Graells Narcissus calcicola Mendonça Narcissus cantabricus DC. Narcissus cavanillesii Barra & G.López Narcissus confusus Pugsley – syn. N. radinganorum Fern.Casas Narcissus cordubensis Fern.Casas Narcissus cuatrecasasii Fern.Casas – syn. N. arundanus Fern.Casas Narcissus cuneiflorus (Salisb. ex Haw.) Link – syn. N. asturiensis (Jord.) Pugsley Narcissus cyclamineus DC. Narcissus deficiens Herb. Narcissus dubius Gouan Narcissus fernandesii Pedro – syn. N. flavus Lag. Narcissus foliosus (Maire) Fern.Casas Narcissus gaditanus Boiss. & Reut. Narcissus gallaecicus Fern.Casas Narcissus gigas (Haw.) Steud. Narcissus grandae Áng.Sánchez, J.F.Álvarez, Castro Prig., Crystal, P.Gómez-Mur Narcissus hedraeanthus (Webb & Heldr.) Colmeiro Narcissus hesperidis Fern.Casas Narcissus hispanicus Gouan – syn. N. obvallaris Salisb. Narcissus jacetanus Fern.Casas Narcissus jacquemoudii Fern.Casas Narcissus jeanmonodii Fern.Casas Narcissus jonquilla L. – Jonquille Narcissus leonensis Pugsley N. leonensis subsp. primigenius (Fern.Suárez ex M.Laínz) Nava, Fern.Casado & Fern.Prieto – syn. N. primigenius (Fern.Suárez ex M.Laínz) Fern.Casas & Laínz Narcissus macrolobus (Jord.) Pugsley Narcissus magniobesus Fern.Casas Narcissus mantisalcus Fern.Casas Narcissus marvieri Jahand. & Maire Narcissus matiasii Fern.Casas Narcissus minor L. Narcissus moleroi Fern.Casas Narcissus moschatus L. – syn. N. cernuus Salisb. Narcissus munozii-garmendiae Fern.Casas Narcissus nevadensis Pugsley – syn. Narcissus longispathus Pugsley Narcissus nobilis (Haw.) Schult. & Schult.f. Narcissus obesus Salisb. Narcissus obsoletus (Haw.) Spach – syn. N. elegans (Haw.) Spach Narcissus pachybolbus Durieu Narcissus pallidiflorus Pugsley Narcissus papyraceus Ker Gawl. Narcissus peroccidentalis Fern.Casas Narcissus poeticus L. – Witte narcis Narcissus portensis Pugsley Narcissus portomosensis A.Fern. ex Fern.Casas Narcissus pseudonarcissus L. – Wilde narcis Narcissus ramirezii P.Gómez-Murillo, Arellano-Martín & Áng.Sánchez Narcissus romieuxii Braun-Blanq. & Maire Narcissus rupicola Dufour Narcissus salmonii Fern.Casas Narcissus saltuum Fern.Casas Narcissus scaberulus Henriq. Narcissus segoviensis Fern.Casas Narcissus segurensis S.Ríos, D.Rivera, Alcaraz & Obón Narcissus serotinus L. Narcissus smythiesii Fern.Casas Narcissus supramontanus Arrigoni Narcissus tazetta L. Narcissus triandrus L. N. triandrus L. subsp. lusitanicus (Dorda & Fern.Casas) Barra Narcissus vilchezii P.Gómez-Murillo & Hervás Narcissus viridiflorus Schousb. Narcissus watieri Maire Narcissus willkommii (Samp.) A.Fern. Narcissus yepesii S.Ríos, D.Rivera, Alcaraz & Obón
Hybriden Narcissus ×abilioi Fern.Casas Narcissus ×aedoi Fern.Casas Narcissus ×aguiarii Fern.Casas Narcissus ×alejandrei Fern.Casas Narcissus ×alentejanus Fern.Casas Narcissus ×alleniae Donn.-Morg. Narcissus ×aloysii-villarii Fern.Casas Narcissus ×andorranus Fern.Casas Narcissus ×andujarensis Hervás, Patino, Solís & Urrutia Narcissus ×aranensis Fern.Casas Narcissus ×backhousei Baker Narcissus ×bakeri K.Richt. Narcissus ×bernardi DC. ex Hénon Narcissus ×boutignyanus Philippe Narcissus ×brevitubulosus A.Fern. – syn. N. ×magni-abilii Fern.Casas Narcissus ×briffae Mifsud Narcissus ×buxtonii K.Richt. Narcissus ×caramulensis P.Ribeiro, Paiva & H.Freitas Narcissus ×cardonae Lloret & Fern.Casas Narcissus ×carringtonii Rozeira Narcissus ×cazorlanus Fern.Casas Narcissus ×chevassutii Fern.Casas Narcissus ×cofinyalensis Uribe-Ech. & Urrutia Narcissus ×compressus Haw. Narcissus ×consolationis Fern.Casas Narcissus ×dezanus García Mart. & Silva Pando Narcissus ×egabrensis J.López-Tirado Narcissus ×esteban-infantesii Díez Domínguez & Hervás Narcissus ×fosteri Lynch Narcissus ×galaicus González, Patino, Solís & Urrutia Narcissus ×galdoanus Fern.Casas Narcissus ×gatensis J.F.Álvarez, Castro Prig., P.Gómez-Murillo & Áng.Sánchez Narcissus ×georgemawii Fern.Casas Narcissus ×gredensis Fern.Casas Narcissus ×hannibalis A.Fern. Narcissus ×hervasii Barra & Ureña Narcissus ×hispalensis J.López-Tirado Narcissus ×incomparabilis Mill. Narcissus ×juanae Fern.Casas Narcissus ×kirchnerianus P.Escobar Narcissus ×koshinomurae Fern.Casas Narcissus ×libarensis Sánchez García & Mart.Ort. Narcissus ×litigiosus Amo Narcissus ×madronensis Fern.Casas Narcissus ×maginae Fern.Casas & Susanna Narcissus ×magnenii Rouy Narcissus ×mariae-angelorum Fern.Casas Narcissus ×maroccanus Fern.Casas Narcissus ×martinoae Nava & Fern.Casado Narcissus ×medioluteus Mill. Narcissus ×mikelii-lordae Fern.Casas Narcissus ×monochromus P.D.Sell Narcissus ×munozii-alvarezii J.López-Tirado Narcissus ×neocarpetanus Rivas Ponce, C.Soriano & Fern.Casas Narcissus ×nutans Haw. Narcissus ×odorus L. Narcissus ×oiarbidei Fern.Casas & Uribe-Ech. Narcissus ×olivensis Fern.Casas & Florencio Narcissus ×palentinus Fern.Casas Narcissus ×parautensis Fern.Casas & P.Gómez-Murillo Narcissus ×perangustus Fern.Casas Narcissus ×perezlarae Font Quer – syn. N. ×piifontianus Fern.Casas Narcissus ×petri-mariae Fern.Casas Narcissus ×poculiformis Salisb. Narcissus ×ponsii-sorollae Fern.Casas Narcissus ×pugsleyi Fern.Casas Narcissus ×pujolii Font Quer Narcissus ×pyrenaicus Dorda, Rivas Ponce & Fern.Casas Narcissus ×rafaelii Patino & Uribe-Ech. Narcissus ×repulloi J.López-Tirado Narcissus ×richardianus P.Escobar Narcissus ×rogendorfii Batt. & Trab. Narcissus ×romoi Fern.Casas Narcissus ×rupidulus Fern.Casas & Susanna Narcissus ×sandersii Díez Domínguez & Hervás Narcissus ×sexitanus Fern.Casas Narcissus ×somedanus Fern.Casado, Nava & Suárez Pérez Narcissus ×splendidus P.Gómez-Murillo & Arellano-Martín Narcissus ×stenanthus (Lange) Fern.Casas Narcissus ×taitii Henriq. Narcissus ×tenuior Curtis Narcissus ×trianoi J.López-Tirado Narcissus ×trilobus L. Narcissus ×tuckeri Barra & G.López Narcissus ×turrensis Tucker ex De Bellard & Hervás Narcissus ×urrutiae Fern.Casas & Uribe-Ech. Narcissus ×villanovensis J.López-Tirado Narcissus ×weickertii Sánchez Gullón & Castro Prig. Narcissus ×xanthochlorus Fern.Casas Narcissus ×xaverii Nava & Fern.Casado Narcissus ×zorrakinii Fern.Casas, Patino, J.Valencia & Uribe-Ech.
Toxiciteit
thumb|"wilde" narcissen op het plateau l'Artense, Central Massif, Frankrijk
Alle narcissensoorten bevatten het uiterst giftige alkaloide lycorine, voornamelijk in de bol maar ook in het blad. Grazend vee mijdt daarom de narcis en in kaalgegraasde weides kan men dan ook vaak uitbundige bossen bloeiende narcissen zien staan.
Daarnaast bevat het blad calciumoxalaat, dat contacteczeem veroorzaakt bij mensen die beroepsmatig veel met narcissen omgaan (kwekers, bloemisten) en die daar gevoelig voor zijn. De concentratie calciumoxalaat is bij sommige cultivars hoger dan bij andere. Vooral 'Actaea', 'Camparelle', 'Gloriosa', 'Grande Monarque', 'Ornatus', 'Princeps' en 'Scilly White' staan erom bekend huidirritatie te veroorzaken.
Bronnen
Externe links
Categorie:Narcisfamilie