Het Chinese schrift (vereenvoudigd Chinees: 汉字; traditioneel Chinees: 漢字; pinyin: hànzì; IPA: [xân.tsɹ̩̂], 'Chinees karakter') is een logografisch schrift bestaande uit karakters dat wordt gebruikt om de Chinese talen te schrijven. De karakters zijn onder te verdelen in traditionele en vereenvoudigde karakters.Shieh (2011). "The Unified Phonetic Transcription for Teaching and Learning Chinese Languages" Turkish Online Journal of Educational Technology, 10: 355–369. De vereenvoudigde karakters zijn aangepast om ook een aantal andere Aziatische talen te schrijven. Het Chinese schrift is het oudste continu gebruikte schrift ter wereld. Vanwege het wijdverspreide huidige gebruik in Oost-Azië en historisch gebruik in de hele Sinosfeer, behoort het Chinese schrift tot de meest gebruikte schriften ter wereld. Er zijn tienduizenden Chinese karakters, hoewel de meeste daarvan grafische varianten zijn met maar kleine verschillen, die alleen in historische teksten voorkomen. In tegenstelling tot een alfabet, associeert een logografisch schrift elk logogram met een volledig geluid en kan het dus in sommige aspecten worden vergeleken met een syllabisch schrift. Chinese karakters blijven een belangrijk onderdeel van het Japanse schrift waarin ze bekend staan als kanji.

In tegenstelling tot het Oudchinees, waarin de meeste woorden eenlettergrepig zijn, bestaan de meeste woorden in het modern Chinees uit twee lettergrepen. Om zo'n woord op te schrijven worden twee tekens gebruikt. Een teken komt bijna altijd overeen met een lettergreep, die tevens een morfeem is. Er zijn echter enkele uitzonderingen op deze regel, waaronder bisyllabische morfemen (geschreven met twee karakters), bimorfemische lettergrepen (geschreven met twee karakters) en gevallen waarin een enkel karakter een polysyllabisch woord of zin vertegenwoordigt.Victor Mair, "Polysyllabic characters in Chinese writing", Language Log, 2011 August 2. Gearchiveerd op 19 april 2023.

Het modern Chinees beschikt over veel homofonen; dus dezelfde gesproken lettergreep kan, afhankelijk van de betekenis, door veel tekens worden vertegenwoordigd. Een enkel teken kan ook een reeks betekenissen hebben, die soms ook heel verschillend zijn. Ook kan hetzelfde teken verschillende uitspraken hebben. Cognaten in de verschillende Chinese talen worden over het algemeen met hetzelfde teken geschreven. In andere talen, tegenwoordig het meest significant in het Japans en ook wel in het Koreaans, worden Chinese karakters gebruikt om Chinese leenwoorden weer te geven, om inheemse woorden onafhankelijk van de Chinese uitspraak weer te geven (bijvoorbeeld kunyomi in het Japans), en als puur fonetische elementen gebaseerd op hun uitspraak in de historische Chinese taal waaruit ze zijn overgenomen. Deze buitenlandse uitvoeringen van de uitspraak van de Chinese karakters staan bekend als Sino-Xenische uitspraken en zijn nuttig geweest bij de reconstructie van het Middelchinees.

Beschrijving Chinese geleerden hebben de Chinese karakters () traditioneel ingedeeld in zes typen op basis van hun etymologie: thumb|Uittreksel uit een inleiding van 1436 op Chinese karakters

Pictogrammen, die picturale vertegenwoordigingen zijn van het weergegeven morfeem, bijv. voor 'berg'. Ideogrammen, die proberen abstracte begrippen te visualiseren, zoals 'omhoog' en 'beneden'. Ook beschouwd als ideogrammen zijn pictogrammen met een ideografische indicator; bijvoorbeeld is een pictogram dat 'mes' betekent, terwijl een ideogram is dat 'lemmet' betekent. Samengestelde ideogrammen, waarbij elk onderdeel van het teken (radicaal genoemd) verwijst naar de betekenis. Bijvoorbeeld 'rust' is samengesteld uit de karakters voor 'persoon' () en 'boom' (), met het beoogde idee dat iemand tegen een boom leunt, dat wil zeggen rustend. Fonogrammen, waarbij het ene onderdeel (het radicaal) de algemene betekenis van het teken aangeeft, en het andere (fonetische) onderdeel de uitspraak aanduidt. Een voorbeeld is , waar het fonetische onderdeel , de uitspraak aan het karakter geeft en het radicaal ('hout') de betekenis van 'steunbalk' aangeeft. Tekens van dit type vormen ongeveer 90% van de Chinese logogrammen. Tekens met veranderde annotatie zijn tekens die oorspronkelijk hetzelfde teken waren, maar zijn afgesplitst door orthografische en vaak semantische verschuiving. Bijvoorbeeld kan zowel 'muziek' () en 'plezier' () betekenen. Geïmproviseerde tekens worden gebruikt wanneer een inheems woord in de spreektaal geen corresponderend teken heeft, en daarom wordt een ander teken met hetzelfde of een soortgelijk geluid (en vaak een betekenis die erbij in de buurt komt) "geleend"; af en toe kan de nieuwe betekenis de oude betekenis vervangen. Bijvoorbeeld, was vroeger een pictografisch woord dat 'neus' betekende, maar werd geleend om 'zelf' aan te duiden, en wordt nu bijna uitsluitend gebruikt voor deze betekenis; de oorspronkelijke betekenis overleeft alleen in standaardzinnen en meer archaïsche samenstellingen. De Japanse Kanji worden beschouwd als van dit type teken. Bijvoorbeeld: Japans ; is een vereenvoudigde vorm van Chinees gebruikt in Korea en Japan, en is de Chinese naam voor dit type.

De eerste twee typen zijn "enkel-lichaam", wat betekent dat het karakter onafhankelijk van andere karakters is gecreëerd. "Enkel-lichaam"-pictogrammen en ideogrammen vormen slechts een klein deel van de Chinese logogrammen. Productiever voor het Chinese schrift waren de twee samenstellingsmethoden, dat wil zeggen dat het karakter is gecreëerd door verschillende karakters samen te voegen. Ondanks dat ze "samenstellingen" worden genoemd, zijn deze logogrammen nog steeds één karakter en nemen evenveel ruimte in als elk ander logogram. De laatste twee typen zijn methoden voor het gebruik van karakters, in plaats van de formatie van karakters zelf. De meest productieve methode voor het Chinese schrift, de radicaal-fonetische methode, werd mogelijk gemaakt door bepaalde verschillen in het fonetische systeem van lettergrepen te negeren. In het Oudchinees werden medeklinkers na het einde van de finale en meestal genegeerd; deze ontwikkelden zich tot tonen in het Middelchinees, die eveneens werden genegeerd bij het creëren van nieuwe tekens. Eveneens genegeerd waren verschillen in aspiratie (tussen geaspireerde versus niet-geaspireerde obstruenten, en stemhebbende versus stemloze sonoranten); het verschil tussen lettergrepen van type A en type B in het Oudchinees (vaak beschreven als aanwezigheid versus afwezigheid van mouillering of faryngalisering ); en soms het het stemhebbend uitspreken van initiële obstruenten en/of de aanwezigheid van een mediale /r/ na de initiële medeklinker. Vroeger werd er in het algemeen meer vrijheid van uitspraak toegestaan. In de tijd van het Middelchinees kwamen nieuw gecreëerde karakters meestal exact overeen met de uitspraak, behalve de toon - vaak door als fonetische onderdeel een teken te gebruiken dat zelf een radicaal-fonetische samenstelling is.

Vanwege de lange periode van taalevolutie van het Chinees zijn dergelijke "onderdelen-hints" in de tekens (zoals aangeduid door de radicaal-fonetische samenstellingen) soms nutteloos en kunnen ze misleidend zijn in modern gebruik. Bijvoorbeeld, gebaseerd op 'elk', uitgesproken als in Standaardmandarijn, zijn de karakters ('vernederen'), ('betreuren'), en ('zee'), uitgesproken respectievelijk , en in het Mandarijn. Drie van deze karakters werden heel vergelijkbaar uitgesproken in het Oudchinees - (每), (悔) en (海) volgens een recente reconstructie door William H. Baxter en Laurent Sagart - maar door klankverschuiving in de tussenliggende 3000 jaar (inclusief twee verschillende dialectale ontwikkelingen, in het geval van de laatste twee tekens) worden de karakters nu heel verschillend uitgesproken.

Een teken staat in het Mandarijn Chinees meestal niet gelijk aan een woord: de meeste woorden bestaan uit twee of meer tekens. Om de betekenis van het hele woord te begrijpen, is het meestal niet genoeg om alleen de betekenis van elk van de twee tekens te weten. Zo is besturen, is helpen, maar de combinatie betekent economie.

Geschiedenis thumb|Vergelijkende evolutie van pictogrammen naar abstracte vormen, in spijkerschrift, Egyptische en Chinese karakters

Oorsprong Volgens een legende zijn Chinese karakters uitgevonden door Cangjie, een bureaucraat onder de legendarische Gele Keizer. Geïnspireerd door zijn studie van de dieren van de wereld, het landschap van de aarde en de sterren aan de hemel, zou Cangjie symbolen hebben uitgevonden genaamd 字 - de eerste Chinese karakters. De legende luidt dat op de dag dat de karakters werden gecreëerd, graan uit de lucht regende en dat de mensen die nacht geesten en demonen hoorden huilen omdat de mensen niet langer bedrogen konden worden.

In de afgelopen decennia zijn er een reeks gegraveerde tekens en afbeeldingen gevonden bij neolithische vindplaatsen in China, waaronder Jiahu (ca. 6500 v.chr.), Dadiwan en Damaidi uit het 6e millennium v.chr. en Banpo (5e millennium v.chr.). Vaak gaan deze vondsten vergezeld met nieuwsberichten die het vermeende begin van het Chinese schrift met duizenden jaren terugdringen.; Echter, omdat deze tekens individueel voorkomen, zonder enige impliciete context, en grof en eenvoudig zijn gemaakt, concludeerde Qiu Xigui dat "we hebben geen bewijs om te concluderen dat deze tekens een schrift waren, noch is er reden om te concluderen dat ze de voorouder waren van de Chinese karakters van de Shang-dynastie." De tekens demonstreren echter wel een geschiedenis van het gebruik van tekens in de vallei van de Gele Rivier tijdens het Neolithicum tot en met de Shang-periode.

Orakelbottenschrift Het vroegste vastgestelde bewijs van het Chinese schrift dat tot nu toe is ontdekt, is de verzameling van inscripties gekerfd op bronzen potten en orakelbotten uit de late Shang-dynastie (ca. 1250–1050 v.chr.). De vroegste hiervan dateert van rond 1200 v.chr. In 1899 werden stukjes van deze botten verkocht als "drakenbotten" voor medicinale doeleinden, toen geleerden de symbolen erop identificeerden als Chinees schrift. In 1928 was de bron van de botten te herleiden tot een dorp in de buurt van Anyang in de provincie Henan, dat tussen 1928 en 1937 door de Academia Sinica werd uitgegraven. Er zijn meer dan 150.000 fragmenten gevonden.

miniatuur|links|Ossen­schouder­blad met orakel­botten­inscriptie

Orakelbotteninscripties zijn verslagen van waarnemingen die in communicatie met de geesten van koninklijke voorouders zijn uitgevoerd. De kortste zijn slechts enkele karakters lang, terwijl de langste dertig tot veertig karakters lang zijn. De Shang-koning communiceerde met zijn voorouders over onderwerpen met betrekking tot de koninklijke familie, militair succes, weersvoorspellingen, rituele offers en aanverwante onderwerpen door middel van scapulimantie (waarzeggerij met gebruik van schouderbladen), en de antwoorden werden vastgelegd op het voorwerp van waarzeggerij zelf (het schouderblad).

Het orakelbottenschrift is een goed ontwikkeld schrift, wat suggereert dat de oorsprong van het Chinese schrift eerder ligt dan het late tweede millennium v.chr. Hoewel deze waarzeggende inscripties het vroegst overgebleven bewijs zijn van oud Chinees schrift, wordt algemeen aangenomen dat schrijven ook werd gebruikt voor vele andere niet-officiële doeleinden, maar dat het materiaal waarop andere teksten werden geschreven - waarschijnlijk hout en bamboe - minder duurzaam was dan bot en schildpadschild, en sindsdien is weggerot.

Bronstijd: parallelle schriftvormen en geleidelijke evolutie thumb|Chinese tekens op een inscriptie uit ca. 900 voor Christus rechts|miniatuur| De Shi Qiang-pan, een bronzen ritueel bassin uit ongeveer 900 voor Christus. Lange inscripties aan de oppervlakte beschrijven de daden en deugden van de eerste zeven Zhou-koningen.