De Nederlandse federatie Le Droit Humain is de Nederlandse vertegenwoordiging van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij Le Droit Humain, een internationale maçonnieke obediëntie oftewel koepelorganisatie van gemengde vrijmetselaarsloges. De Nederlandse federatie heeft al enige jaren een stabiel ledenaantal van ca. 360 vrouwen en mannen.
De Internationale Orde Le Droit Humain behoort tot de zogenaamde liberale of adogmatische strekking binnen de vrijmetselarij. Dat betekent dat zij elk dogma of verplicht geloof in een opperwezen afwijst. Het staat de leden vrij te geloven of niet, de gewetensvrijheid van de leden gaat echter boven alles. De obediëntie staat daarbij een absolute scheiding van kerk en staat voor.
Ritus en graden De Internationale Orde Le Droit Humain werkt wereldwijd volgens de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus. De werkzaamheden in de drie basisgraden van leerling, gezel en meester vinden plaats in zogeheten blauwe of symbolieke loges.
Binnen de Nederlandse federatie kan daarbij volgens drie verschillende ritualen gewerkt worden:
Het Franse rituaal: dit is gebaseerd op het oorspronkelijke rituaal van de Internationale Orde en werd opgesteld en ingevoerd door Georges Martin. In de meeste landen waarin Le Droit Humain actief is, wordt gewerkt aan de hand van dit rituaal. Het Engelse rituaal, dat gebaseerd is op het zogeheten Dharma rituaal dat begin vorige eeuw in Engeland werd ingevoerd door Annie Besant. Het is sterk theosofisch georiënteerd en wordt gekenmerkt door onder meer zang, wierook, en theïstische teksten Het Nederlands rituaal dat in 1920 is opgesteld en ingevoerd door H.J. van Ginkel, een van de eerste Nederlandse leden van Le Droit Humain en vertegenwoordiger van de Opperraad. Het bevat elementen uit de Nederlandse masculiene vrijmetselarij maar ook uit de Schotse Ritus en kent theosofische invloeden. Dit rituaal wordt alleen in de Nederlandse federatie gebruikt, door de meeste loges binnen de federatie.
Daarnaast worden binnen de Nederlandse federatie ook de hogere graden van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus beoefend in afzonderlijke vervolmakingsloges, kapittels, areopagi en een consistorie. Ook zijn er zogeheten zijgraden met onder meer Merkmeesterloges, een Royal Ark Mariners loge en een kapittel van het Heilig Koninklijk Gewelf van Jeruzalem.
Structuur De Internationale Orde 'Le Droit Humain' kent van oudsher drie organisatievormen: Als in een land nog geen loge werkzaam is, is de eerste loge die daar wordt opgericht de pioniersloge. Deze staat onder direct gezag van de Opperraad van de Internationale Orde, statutair gevestigd in Parijs. Als er meer dan één maar minder dan vijf loges werkzaam zijn in een land, met minimaal 30 leden, is er sprake van een jurisdictie. Deze staat onder gezag van een gedelegeerde van de Opperraad. Bij meer dan vijf loges en meer dan 120 leden wordt een federatie gevormd. Deze kan - binnen de grenzen van de ordegrondwet van de Internationale Orde - autonome beslissingen nemen over werkwijze en structuur. In Nederland is sinds 1919 een federatie gevestigd. De Nederlandse federatie wordt bestuurd door de Federale Raad, het uitvoerend orgaan. Besluiten worden genomen door het jaarlijks Nationale Convent, het wetgevend orgaan van de federatie. Elke loge binnen de federatie is een zelfstandige vereniging, met een eigen bestuur.
Zoals elke federatie kent ook de Nederlandse federatie een vertegenwoordiger van de Opperraad. Deze wordt benoemd door de Opperraad en is de intermediair tussen de Opperraad en de federatie (en vice versa). Deze functionaris heeft het hoogste initiatieke gezag binnen de federatie en ziet erop toe dat de bepalingen in de grondwet van de Internationale Orde worden gerespecteerd. De vertegenwoordiger van de Opperraad wordt bijgestaan door het consistorie, bestaande uit leden met de 31e graad en hoger.
Werkplaatsen De Nederlandse federatie telt anno 2025 18 loges of werkplaatsen werkend in de basisgraden van leerling, gezel en meester. Daarnaast zijn er 9 werkplaatsen voor de Schotse hogere graden en 7 voor de zijgraden.
Basisgraden Nr.NaamZetelOprichtingRituaal41 (nieuw)Saint-GermainDen Haag1924Engels43Christiaan RosenkreuzHilversum1911Nederlands74RamsesVelp1916 (Arnhem)Nederlands91Georges Martin IDen Haag1917Nederlands701Georges Martin IIIHaarlem1918Nederlands708PlatoZaandam1919Nederlands711Ken UzelvenBilthoven1920Nederlands812SerapisNaarden1927 (Huizen)Engels1001Amsterdam (fusie van Amsterdamse loges nummers 53, 93, 800, 801 en 802)Amstelveen1945 (Amsterdam)Nederlands1012OosterlichtZwolle1949Nederlands1027MemphisRotterdam1953Nederlands1062Sint-JanZutphen1957Nederlands1391Mosam TrajectamMaastricht1985Nederlands1427La Bonne EspéranceDordrecht1988Nederlands1453DeltaDelft1989Nederlands1805EmergoTerneuzen2003Frans2111Terra MarisVlissingen2020Frans2154CaleidoscoopEindhoven2022Nederlands
Hogere graden en zijgraden Nr.NaamZetelOprichtingVervolmakingsloges (4e t.m.14e graad)11HenochAmstelveen191114ThothDen Haag191415GalaädNaarden193623ParcivalBilthoven194932MelchizedekVelsen197187HermesDordrecht1987Kapittels (15e t.m.18e graad)4De EgelantierUtrecht1920Areopagi (19e t.m. 30e graad)131Aquila RegiaUtrechtConsistories (31e t.m. 33e graad)15SapientiaDen Haag1963Merkmeesterloges (Zijgraden)1De Witte KeursteenAmsterdam19632De SluitsteenNaarden19633De KroonsteenDen Haag19664De SpitssteenDordrecht199256LatomiaHoornRoyal Ark Mariner loges (Zijgraden)48NoachDen HaagKapittels Heilig Koninklijk Gewelf (Zijgraden)1Sint-AlbaanDen Haag Inactieve werkplaatsen In de loop der tijd zijn een aantal werkplaatsen uit de orde getreden, een sluimerend bestaan gaan leiden of opgeheven wegens gebrek aan leden. NrNaamZetelOprichtingOpheffing/ OvergangToelichtingSymbolieke loges (1e t.m. 3e graad)13CazotteAmsterdam19051918overgegaan naar N.V.V.V41 (oud)RakoczyDen Haag19111918overgegaan naar N.V.V.V44Georges MartinGenèveopgeheven53WashingtonAmsterdam19141945gefuseerd tot loge nr. 1001 Amsterdam92PythagorasRotterdam19151960overgegaan naar N.G.G.V93Georges Martin IIAmsterdam19171945gefuseerd tot loge nr. 1001 Amsterdam94Graaf van WelldoneUtrecht19161918overgegaan naar N.V.V.V402Lux OrientisWeltevreden19111919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie406Saint-GermainSoerabaja19131919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie421Thomas MoreSemarang19151919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie428SiriusMalang19151919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie429HermesBandoeng1919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie ? ?Solo1919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie ?SerapisBuitenzorg19171919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie ? ?Banka1919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie ? ?Medan1919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie ? ?Djakarta1919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie ? ?Kediri1919overgegaan naar Nederlands-Indische jurisdictie725HermesBussum19221976opgeheven726Goethe zum Flammenden SternFrankfurt am Main19211958overgegaan naar Duits-Oostenrijkse jurisdictie727VriendschapAmsterdam19221924opgeheven752DobrowskiPraag19221947overgegaan naar Tsjecho-Slowaakse jurisdictie756VertrauenWenen19221958overgegaan naar Duits-Oostenrijkse jurisdictie796BroedertrouwAmersfoort19211940opgeheven799GetrouwheidAmsterdam19241928opgeheven800De Drie ZuilenAmsterdam19251945gefuseerd tot loge nr. 1001 Amsterdam801EenheidAmsterdam19251945gefuseerd tot loge nr. 1001 Amsterdam802Hiram AbiffAmsterdam19251945gefuseerd tot loge nr. 1001 Amsterdam819Giordano BrunoPraag19251947overgegaan naar Tsjecho-Slowaakse jurisdictie843ComeniusOstrava19261930opgeheven874Ars RegiaAmsterdam19271934opgeheven900HarmonieWenen19281958overgegaan naar Duits-Oostenrijkse jurisdictie906Zur ErkenntnisBerlijn19291958overgegaan naar Duits-Oostenrijkse jurisdictie914HansaHamburg19281958overgegaan naar Duits-Oostenrijkse jurisdictie923Lux VeritatisEindhoven19302009opgeheven925AcaciaDen Haag19301934opgeheven935PythagorasZagreb1931overgegaan naar Joegoslavische jurisdictie973Fiat LuxLeeuwarden19392001werd wilde loge, in 2005 overgegaan naar G.O.L.1002's GravenshageDen Haag19451947tijdelijke fusie van loges nr. 41 (nieuw) en 911028VrijheidRotterdam1952 (Dordrecht)1960overgegaan naar N.G.G.V.1031De HoeksteenGroningen19532009opgeheven1033Via LucisDen Haag19532008opgeheven1060Lux OrientisAmstelveen19572007opgeheven1061De Ruwe SteenAmstelveen19571960overgegaan naar N.G.G.V., wilde loge sinds 1986, terug naar Le Droit Humain in 1992, overgegaan naar S.G.O.v.D. in 2001.1061PhoenixDen Haag19571960overgegaan naar N.G.G.V.1086De BroederketenAmsterdam19591977opgeheven1308ZuiderkruisRoermond1981opgeheven1753Maria DeraismesHoorn20022009opgeheven1960De Gulden SnedeBussum20122022opgehevenVervolmakingsloges (4e t.m.14e graad)24 ?Amsterdam25De LaurierHilversum19551985opgeheven30MoriaHaren1963 (Leeuwarden)2008sluimerend67Het OostenZutphen1986 (Deventer)2001opgehevenKapittels (15e t.m.18e graad) ?Prins RackozyNederlands-Indië1920uit de orde getredenMerkmeesterloges (Zijgraden)15De SluitsteenBataviauit de orde getreden
Geschiedenis Le Droit Humain in Nederland thumb|Georges Martin
Ontstaan De grondlegger van de orde was de Franse arts en politicus Georges Martin (1844 - 1916). In 1893 werd door hem, samen met de schrijfster en voorvechtster voor vrouwenrechten Maria Deraismes (1828 - 1894), in Frankrijk de gemengde obediëntie 'Le Droit Humain' opgericht. In 1901 werd de obediëntie internationaal.
De Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain' is actief in Nederland sedert 1904. Op 18 juni van dat jaar werden - in aanwezigheid van Georges Martin - de eerste logeleden ingewijd. Dit gebeurde door de theosofe en socialiste Annie Besant (1847 - 1933), die met enkele Engelse leden van de orde naar Nederland was afgereisd. Er werden zes mannen en vier vrouwen ingewijd als leerling, twee dagen later werden zij op een dag bevorderd tot gezel en vervolgens tot meester vrijmetselaar.
De pioniersloge in Nederland, loge n° 13 'Cazotte', werd op 10 juni 1905 geïnstalleerd tijdens een bijzondere zitting in Amsterdam. Georges Martin woonde de plechtigheid bij en hield een rede waarin hij de gemengde vrijmetselarij in Nederland een krachtige groei toewenste. Tevens gaf hij een uiteenzetting van zijn plannen voor de organisatie van de orde.
In januari 1911 werd een loge opgericht in Den Haag, gevolgd door loges in Laren, Rotterdam, Arnhem en Utrecht. De Nederlandse jurisdictie zag het levenslicht, en in 1919 kreeg de Nederlandse afdeling de status van federatie. Tevens werd een Nationale Raad voor de Nederlandse federatie opgericht, met als voorzitter de vertegenwoordiger van de Opperraad bij de federatie, en twaalf leden.
Onder invloed van Annie Besant en de Britse geestelijke Charles Webster Leadbeater (1854 - 1934) traden vele theosofen toe tot de orde. Ook werden de ritualen aangepast in theosofische zin, met mystiek-religieuze kenmerken, in afwijking van de oorspronkelijke ritualen zoals opgesteld door Georges Martin die een atheïstisch karakter hadden. Dit leidde tot onenigheid omtrent de te hanteren ritualen en in 1919 splitsten drie loges zich af van de Nederlandse federatie om het Nederlandsch Verbond van Vrijmetselaren op te richten. Dit betrof de loges 'Cazotte' te Amsterdam, 'Rakoczy' te Den Haag en 'Graaf van Welldone' te Utrecht. miniatuur|Vrijmetselaarsloge Le Droit Humain, Buitenzorg - Nederlands-Indië, 1920-1930. Collectie Tropenmuseum De Nederlandse federatie bevatte ook loges in de Nederlandse koloniale gebieden in Nederlands-Indië, de Nederlands-Indische federatie werd in 1919 opgericht vanuit de Nederlandse federatie. Vanuit Nederland werden verder pioniersloges opgericht in Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk, Tsjecho-Slowakije en Zuid-Slavië. Deze loges groeiden op termijn uit tot jurisdicties of federaties, of verdwenen na de Tweede Wereldoorlog.
Verdere ontwikkeling