Belforten in België en Frankrijk is een geheel van 56 torens, dat door de UNESCO vanaf 1999 werd aangewezen als Werelderfgoed. Het zijn architectonische manifestaties van macht en rijkdom van de steden in het historisch Vlaanderen en naburige gebieden vanaf de late middeleeuwen.
Algemene situering In vergelijking met de slottoren (symbool van de adel) en de kerktoren (symbool van de kerk) representeert het belfort, als derde toren in het stedelijk landschap, de macht van schout en schepenen. De belforten werden gebouwd tussen de 11de en 17de eeuw en lopen qua bouwstijl daarmee uiteen van romaans, gotisch en renaissance tot barok. Weinig torens zijn vrijstaand. De meeste belforten zijn gebouwd op of aan een stadhuis of lakenhal.
300px|thumb|left|Kaart met de belforten in België en Frankrijk op de Werelderfgoedlijst
Ondanks het thema (burgerlijke belforten) bevat de UNESCO-lijst ook nog zes Vlaamse kerktorens die tevens dienden als uitkijktoren of alarmbeltoren: de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen, de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen, de Sint-Pieterskerk (Leuven), de Sint-Germanuskerk (Tienen), de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (Tongeren) en de Sint-Leonarduskerk in Zoutleeuw.
Geschiedenis In 1999 nam de UNESCO 26 Vlaamse en 6 Waalse torens op in een nieuwe lijst Belforten in Vlaanderen en Wallonië. In 2005 werden het belfort van het Waalse Gembloers en 23 belforten in het noorden van Frankrijk toegevoegd aan de lijst. Deze werd dan hernoemd tot Belforten in België en Frankrijk. Een opmerkelijke afwezige op de lijst lijkt de toren van het Stadhuis van Brussel, maar deze is nooit als belfort gebouwd. Het eigenlijke belfort van Brussel stond tegen de Sint-Niklaaskerk en is in 1714 ingestort. Overigens maakt het stadhuis van Brussel wel deel uit van het werelderfgoed Grote Markt. miniatuur|249x249px|Sint-Hermesbasiliek Ronse In januari 2010 gingen er stemmen op om ook het enige belfort van Nederland, het Belfort van Sluis in Zeeuws-Vlaanderen toe te voegen.https://www.pzc.nl/regio/zeeland/6091226/Belfort-werelderfgoed.ece Ook de stad Ronse diende in 2022 bij Onroerend Erfgoed Vlaanderen een dossier in om bij uitbreiding de toren van de Sint-Hermesbasiliek toe te voegen aan deze UNESCO-lijst.
België miniatuur|19de-eeuwse miniatuur van het Belfort van Gent. Fragment uit het manuscript "Gand et Flandre" met kronieken, kaarten, miniaturen en monumenten. Gemaakt door Bruno Christiaenssens, 1844. de nummers corresponderen met de volgorde in de complete lijst ID 943/943bis van de UNESCO, zie Externe links
Antwerpen (provincie) ID 943-002AntwerpenToren van de KathedraalID 943-003AntwerpenStadhuis Quote van externe link Gedetailleerde argumentatie voor lijst ID 943/943bis, UNESCO Website: "Het Hôtel de Ville in Antwerpen (1564) is an excellent voorbeeld van de transpositie van Renaissance principes in de centrale risalith met bovenliggende verminderende registers geflankeerd door obelisken en figuurwerk en afgemaakt met en fronton, het thema van het centrale Belfort herhalend." – Hôtel de Ville is Frans voor 'Stadhuis'. ID 943-009HerentalsVoormalige Stads- en LakenhalID 943-013LierStadhuis en BelfortID 943-016MechelenToren van de Kathedraal de UNESCO stelt ongepast in het Frans: ID 943-016 Tour de Saint-Rombaut ; in het Nederlands is dit Sint-Romboutstoren die de belangrijkste toren is van de kathedraal, ooit ook gebruikt als wachttoren tegen brand.ID 943-015MechelenOude Lakenhal met Belfort, het oudste deel van het huidige stadhuisUNESCO stelt, ongepast in het Frans: ID 943-015 Ancienne Halle avec Beffroi ; in het Nederlands is dit Oude [of: Voormalige] Halle met Belfort. Deze 14e-eeuwse Lakenhal met het nooit tot de ontworpen hoogte gebouwde Belfort – beiden bijna nooit gebruikt voor het eigenlijke doel – met recentere aangrenzende gebouwen vormen het hedendaagse Stadhuis.
West-Vlaanderen ID 943-004BruggeBelfort bekend als HalletorenID 943-006DiksmuideStadhuis en BelfortID 943-011KortrijkBelfort bekend als Halletoren Het Belfort heet nu Halletoren vanwege een aangrenzende Lakenhal die niet meer bestaat; de toren is nu vrijstaand.ID 943-014Lo-ReningeVroegere Stadhuis met Belfort, nu een hotelID 943-017MenenStadhuis en aangrenzend BelfortID 943-018NieuwpoortGraanhal, ook bekend als Stadshalle, met BelfortID 943-020RoeselareStadhuis, Markthal en BelfortID 943-022TieltBelfort bekend als Hallentoren, Lakenhal en Schepenhuis Het Belfort heet Hallentoren, meervoud: van de twee naastgelegen vleugels of hallen bestaat er nog maar één, daarom Lakenhal, enkelvoud.ID 943-025VeurneBelfort, bekend als Landhuis of Belfort Het Landhuis in het centrum was ooit de zetel van de kasselrij of burggraafschap Veurne-Ambacht die de streek diende, in tegenstelling tot het Stadhuis dat de stad dient. Het Landhuis werd later gerechtshof en is tegenwoordig een cultureel gebouw.ID 943-010IeperLakenhalle met Belfort
Oost-Vlaanderen ID 943-001AalstSchepenhuis met BelfortID 943-005DendermondeStadhuis met BelfortID 943-007EekloStadhuis met BelfortID 943-008GentBelfort, Lakenhal en Mammelokker De naam Mammelokker voor het wachthuis aan de kant van de Lakenhal die ooit dienstdeed als gevangenis, zie verhaal van een gevangene.ID 943-019OudenaardeStadhuis met Belfort
Vlaams-Brabant ID 943-012LeuvenSint-Pieterskerk en BelfortID 943-023TienenSint-Germanuskerk met StadstorenID 943-026ZoutleeuwSint-Leonarduskerk
Limburg ID 943-021Sint-TruidenStadhuis met BelfortID 943-024TongerenOnze-Lieve-Vrouwebasiliek met Stadstoren
Henegouwen ID 943-027BincheBelfort van het StadhuisID 943-028CharleroiBelfort van het StadhuisID 943-029BergenBelfortID 943-031ThuinBelfortID 943-032DoornikBelfort
Namen ID 943-056GembloersBelfortID 943-030NamenBelfort
Frankrijk Noorderdepartement ID 943-033ArmentièresBelfort van het StadhuisID 943-034BelleBelfort van het StadhuisID 943-035Sint-WinoksbergenBelfortID 943-036CambraiBelfortID 943-037KomenBelfort van het StadhuisID 943-038DouaiBelfort van het StadhuisID 943-040DuinkerkeBelfort van het Stadhuisde UNESCO stelt: ID 943-040 Beffroi de l’Hôtel de Ville, ID 943-039 Beffroi de l'église Saint-Eloi – meer in: Monuments in DunkirkID 943-039DuinkerkeBelfort van de Sint-ElooiskerkID 943-041GrevelingenBelfortID 943-042RijselBelfort van het StadhuisID 943-043LoosBelfort van het Stadhuis
Pas-de-Calais ID 943-044Aire-sur-la-LysBelfort van het StadhuisID 943-045ArrasBelfort van het StadhuisID 943-046BéthuneBelfortID 943-047Boulogne-sur-MerBelfort van het StadhuisID 943-048CalaisBelfort van het StadhuisID 943-049HesdinBelfort van het Stadhuis
Somme ID 943-050AbbevilleBelfortID 943-051AmiensBelfortID 943-052DoullensBelfort van het vroegere Stadhuis, nu het toeristeninformatiebureauID 943-053LucheuxBelfort op de StadspoortID 943-054RueBelfortID 943-055Saint-RiquierBelfort
Gironde ID 943-056BordeauxBelfort van het vroegere Stadhuis (La Grosse Cloche)
Zie ook Werelderfgoedlijst
Externe link Korte beschrijving van ID 943/943bis, UNESCO Website
Gedetailleerde argumenten voor lijst ID 943/943bis, UNESCO Website
De complete lijst ID 943/943bis, UNESCO Website (monumenten gesorteerd op UNESCO ID) Artikelen over het fenomeen Belforten van het Vlaamse departement voor Monumenten en Landschap De Belgische Belforten op de UNESCO lijst ID 943 (zonder Gembloux) met foto's en slideshows – van het Vlaamse departement voor Monumenten en Landschap De Franse Belforten op de UNESCO lijst ID 943bis met foto's en beschrijvingen; en een algemeen artikel De Franse Belforten op de UNESCO lijst ID 943bis met thumbnails, foto's en beschrijvingen (gearchiveerd)
Voetnoten
Categorie:Werelderfgoed in België Categorie:Werelderfgoed in Frankrijk