Het Gascons (Gascon) is een dialect van het Occitaans of de langue d'oc. Het is de omgangstaal van Gascogne en Béarn.
Definitie De woorden gascon en basque (Baskisch) hebben dezelfde etymologische oorsprong: vascon (in het Spaans, wordt "Baskisch" geschreven als vasco). 'Gascon' is een Gallo-Romaanse aanpassing van de Germaanse uitspraak Waskon.
De kenmerkende eigenschappen van het Gascons hebben ervoor gezorgd dat het dialect onderwerp van discussie is geweest onder de linguïsten: De grote meerderheid van hen is van mening dat het Gascons een dialect is van het Occitaans, maar er zijn ook linguïsten die menen dat het hier een aparte taal betreft.
Sinds 2006 heeft het Gascons een officiële status in Catalonië.
In het Gascons zijn sterke invloeden van het Aquitaans terug te vinden. Deze oude substraattaal was nauw verwant met het Baskisch en werd gesproken in Gascogne voor de Romeinse overheersing van het gebied en de invoering van het Latijn. Volgens een recente studie spraken de inwoners van Gascogne al in de 6e eeuw een proto-Gascons.
Regio's Franse departementen Hautes-Pyrénées Landes Gers Gironde (met uitzondering van een deel waar 'saintongeoise' gesproken wordt) een deel van Pyrénées-Atlantiques: (Bigorre, Béarn en de tweetalige zone van Bayonne, Anglet, Biarritz, Bidache, La Bastide-Clairence, waar het Gascons wordt gesproken naast het Baskisch) Lot-et-Garonne, gedeeltelijk in de zone van de 'Languedocien' Haute-Garonne, gedeeltelijk in de zone van de 'Languedocien' Ariège, gedeeltelijk in de zone van de 'Languedocien' in de Spaanse vallei van Val d'Aran, in het noordwesten van Catalonië.
Daarnaast zijn er in het verleden Gasconse koloniën geweest in Spaans Baskenland: San Sebastian / Donostia, Hondarribia, Pasajes.
Kaart van Gascogne
Variëteiten van het Gascons béarnais (Pau) Aranees (Val d'Aran en andere valleien in de Pyreneeën) maritiem of parlar negre, soms « landais » genoemd (Bayonne, Biarritz, littoral landais, Haute-Lande) binnenlands of parlar clar (Auch) Noord-Gascons (Bordelais, Médoc, Pays de Buch, Entre-deux-Mers)
Het Aragonees, dat gesproken wordt in de provincie Huesca, heeft een aantal overeenkomsten met het Gascons.
+ Verschillen tussen de Gasconse variëteitenmaritiem Gasconsbéarnais Gasconsbigourdan GasconsAranees Gasconscommengois en couseranais Gasconsbinnenlands GasconsNoord Gascons bevestigende zinQue i va.Que i va.Que i va.I va.Que i va.Que i va.(Que) i va. ontkenningne l’escotava pasnon / ne l’escotava pasnon / ne l’escotava pasnon la escotavanon l’escotava capne l’escotava pas(ne) l’escotava pas vorming van het meervoudlos gojats -las gojataseths / los gojats -eras / las gojataseths / los gojats -eras / las gojatases gojats -es gojateseths gojats -eras gojataslos gojats -las gojataslos gojats -las gojatas
Gebruik van de taal Een enquête die in 1982 in Béarn gehouden is, toont aan dat 51% van de bevolking het Gascons spreekt, 70% het kan verstaan en 85% het van belang vindt dat de taal beschermd wordt.
Voorbeelden Woord Vertaling Standaarduitspraak aarde tèrra[tèrro] hemel cèu[cèou] water aiga[aïgo] vuur huec[houék] man òmi[omi] vrouw hemna[hénno] eten minjar[mindja] drinken béver[bebe] groot gran[gran] klein petit[petitt] nacht nueit[nouéjt] dag dia[dio]
Zie ook Linguïstiek Lijst van talen van de wereld Taalfamilies Indo-Europese talen Romaanse talen Occitaans Gascogne
Externe links Woordenboeken: woordenboek Gascons→Frans en Frans→Gascons Een ander woordenboek Gascons→Frans, met geluidsbestanden om de uitspraak te beluisteren Een ander woordenboek Gascons→Frans Verschillende links met betrekking tot het Gascons Onderwijs van het Occitaans en Baskisch in Aquitanië Le Cap'òc : Pedagogische vereniging die het spreken van Occitaans door kinderen wil stimuleren, gevestigd te Pau Gascon Lanas (IEO Landes) et Per Noste (IEO Pyrénées-Atlantiques) Frans-Béarnais woordenboek met uitspraak Instituut ter bescherming van het Gascons en het Béarnais Gasconse koloniën in Baskenland
Categorie:Lleida (provincie) Categorie:Natuurlijke taal Categorie:Cultuur in Nouvelle-Aquitaine Categorie:Occitaans dialect Categorie:Cultuur in Occitanie Categorie:Taal in Frankrijk Categorie:Taal in Spanje