Landmark Worldwide (van 1991-2013 Landmark Education), kortweg Landmark, is een Amerikaans bedrijf, opgericht in 1991 met een hoofdkwartier in San Francisco (Californië), dat trainingen aanbiedt die beogen de persoonlijke en beroepsmatige effectiviteit en levensvoldoening van mensen te verbeteren. De onderneming opereert internationaal. Het gedachtegoed en de trainingsmethodiek zijn een voortzetting van est (Erhard Seminars Training), een Large Group Awareness Training-methodiek die in de jaren 1970 ontwikkeld werd door Werner Erhard. In 1985 werd est, dat door de mentaal belastende opzet controversieel was geworden, in licht gewijzigde vorm voortgezet onder de naam The Landmark Forum, de naam waaronder de basistraining nog steeds wordt gegeven.
Geschiedenis thumb|250px|Werner Erhard/John Paul Rosenberg in 2010 In 1971 startte de Amerikaan John Paul Rosenberg, die zich toen Werner Erhard noemde, het bedrijf Erhard Seminars Training waarmee hij est-cursussen aanbood.Der Werner-Erhard-Kult: "Erhard Seminar Training", EST, The Centers Network, Forum, Landmark und das Hunger-Projekt. Münchner Rundschau 28.10.1983 (de). Erhard ontleende denkbeelden aan de Scientology-beweging en combineerde de methoden die hij daar had geleerd met elementen van de zelfhulp-massapsychologie uit de jaren zestig van de twintigste eeuw. De est-training werd gekenmerkt door een spartaanse en emotioneel belastende aanpak, waarbij intensief contact bestond tussen een uitdagende coach en een grote groep deelnemers. De effecten bleken soms negatief. Diverse processen waren het gevolg, waardoor het bedrijf een slechte naam kreeg.
In 1985 werd est voortgezet onder de naam Landmark Forum. In 1991 deed Erhard de "technologie" achter de seminars aan enkele van zijn werknemers over, onder wie zijn broer Harry Rosenberg, die het bedrijf Landmark Education oprichtte, en zijn zus Joan Rosenberg, die lid is van de Board of Directors. Zij zetten op basis van het est-materiaal de trainingen voort in een wat minder extreme vorm, al is de training nog steeds emotioneel belastend.Steven Pressman, 'Soul Revival at the Forum', San Francisco Chronicle, 16 januari 1994. Gearchiveerd op 18 augustus 2022.Henry Alford, 'You’re O.K., but I’m Not. Let’s Share', New York Times, 26 november 2010Laura McClure, 'The Landmark Forum: 42 Hours, $500, 65 Breakdowns. My lost weekend with the trademark happy, bathroom-break hating, slightly spooky inheritors of est', Mother Jones, juli/aug 2009.
In 2011 ontkende Landmark Education, zoals de onderneming toen nog heette, elke schatplichtigheid aan de trainingsmethoden van Werner Erhard.Rennee Lockwood, 'Religiosity Rejected: Exploring the Religio-Spiritual Dimensions of Landmark Education', International Journal For the Study of New Religions 2.2 (2011) p.225–254, op p.227: "Landmark Education today insists that the Landmark Forum is entirely distinct from est, claiming that it is not based on or a derivation of Werner Erhard’s original program." In 2013 werd de naam veranderd in Landmark Worldwide. Sinds 2013 erkent de organisatie op de eigen website de schatplichtigheid aan Erhard wel.
De trainingsfilosofie van Landmark (en voorganger est) heeft grote invloed gehad op de ontwikkelingsgeschiedenis van coaching, de vorm van begeleiding die erop gericht is mensen in positieve zin te veranderen, beroepsmatig of persoonlijk.Leni Wildflower & Diane Brennan, The Handbook of Knowledge-Based Coaching: From Theory to Practice, Wiley. 2011, hfdst. 20, 'The Self-Help and Human Potential Movements': "Of the many disciplines that have influenced the development of coaching, aside from humanistic psychology, the teachings found in est and later Landmark Education (...) may be the most influential. These programs are based on the premise that transforming one's life is possible and that what is crucial for this transformation is to take responsibility for one's life."
Principes Landmark werkt volgens het large-group awareness training-concept, waarbij grote groepen mensen gedurende een groot aantal uren per dag in meerdaagse cursussen in intensief contact staan met hun trainer/coach en met elkaar. Hierbij wordt onder leiding van de trainer gewerkt aan het opbouwen van geloof in de eigen kansen, talenten en middelen om nieuwe wegen in te slaan. De nadruk wordt gelegd op bewustwording van nieuwe levensmogelijkheden, het loslaten van belemmerende patronen en het losmaken van emoties. In dat verband wordt ook gewerkt met individuele bekentenissen voor de groep. Het punt hierbij is niet zozeer bestaande onvolkomenheden af te leren, als wel zicht te krijgen op het eigen functioneren zodat men beter met deze onvolkomenheden kan omgaan .De Complete Mens, Sander van Walsum, Artikel verschenen in De Volkskrant, zaterdag 10 mei 2014 De organisatie stelt dat het doel is om de deelnemers in staat te stellen hun leven te verbeteren en te verrijken, zodat het in alle opzichten succesvoller wordt zowel in het werkzame leven als het privéleven.
Een paar van de behandelde gesprekstechnieken hierbij zijn eerlijk/authentiek zijn over zaken waar je tot dan toe niet recht door zee over was het completeren van relaties waar nog zaken uit te spreken waren het bereiken van resultaten door andere mensen erbij te betrekken
Een paar van de onderliggende ontwerpprincipes hierbij zijn dat integriteit dient als fundament voor werkbare afspraken met jezelf en anderen dat er vaak verschil zit tussen de feitelijke gebeurtenissen in het verleden en het verhaal dat mensen vertellen over wat er gebeurd is dat mensen in de loop van het leven tactieken ontwikkelen om met situaties om te gaan waarin er iets mis is, men er niet bij hoort of op zichzelf wordt aangewezen.
Veel van deze ontwerpprincipes zijn bekend uit de Ontologie. De taal die men gebruikt, vormt hierin een instrument om zaken helder te krijgen en uit te drukken hoe men met iets is. In cursussen van Landmark wordt een eigen jargon gebruikt, aangevuld met elementen uit onder meer het existentialisme, boeddhisme, christendom, de antieke Griekse filosofie en de freudiaanse psychologie. Enkele basisbegrippen zijn "transformation" en "enrollment". Cursisten maken een "transformatie" door, die het gevolg is van op een andere manier naar jezelf en de wereld kijken en gaan dan anderen via enrollment werven om ook cursussen te gaan volgen gestimuleerd door het bedrijf.
Business model Voor de cursussen wordt gebruikgemaakt van mond-tot-mondreclame: deelnemers worden aangespoord om hun resultaten te delen met vrienden, bekenden en collega's en men wordt gestimuleerd vervolgcursussen te doen. Tot en met 2015 hebben meer dan 2,2 miljoen mensen programma's van Landmark gevolgd. De omzet bedroeg in 2015 circa 81 miljoen euro.http://www.landmarkworldwide.com Belangrijkste kosten zijn huur, reiskosten, telecommunicatie en personeel. Landmark is in eigendom van meer dan 500 medewerkers via een zogenoemd ESOP, employee stock ownership program, oftewel aandeelhoudersprogramma voor medewerkers. Het management rapporteert aan de raad van bestuur, die jaarlijks via het ESOP wordt verkozen. De winst wordt niet uitgekeerd en ingezet voor verdere groei van de organisatie.
Cursusleiders kunnen hun effectiviteit afmeten aan het percentage inschrijvingen per avond. Landmark beschouwt 20 procent inschrijvingen als een "satisfactory performance". 25% van 150 aanwezigen geldt als "outstanding performance". Bij de vrijwillige cursusleiders wordt het halen van deze percentages gebruikt voor de beoordeling of ze geschikt zijn om programma's te gaan leiden voor meer gevorderden.
Maatschappelijke context In de maatschappij hebben in de afgelopen paar decennia grote verschuivingen plaatsgevonden in hoe de bevolking aankijkt tegen geloof, spiritualiteit en persoonlijke beleving. Dit is parallel gelopen met een steeds verder lopende individualisering in de maatschappij. Hierbij is men vanuit een voornamelijk kerkelijke indeling met bijbehorende dogma's, overgegaan naar meer individueel georiënteerde belevingsvormen.Sociaal en Cultureel Planbureau, Joep de Hart, studie: Christenen in Nederland, dec 2018 Zelfspiritualiteit is inmiddels wijdverbreid en geïnstitutionaliseerd geraakt in Nederland.Sociaal en Cultureel Planbureau, Joep de Hart, studie: Geloven binnen en buiten verband, mei 2014 In deze context is er in Nederland vanaf begin jaren '90 een sterke opkomst geweest van cursussen in persoonlijke en zakelijke groei. Landmark en de basiscursus Landmark Forum passen in deze ontwikkeling.M.L. Heck, 'Education Embraced: Substantiating the Educational Foundations of Landmark Education’s Transformative Learning Model', International Multilingual Journal of Contemporary Research Vol 3. Nr. 2. (2015), pp 149-162. Gearchiveerd op 16 augustus 2022.
In Australië is er een studie gedaan naar de componenten van Landmark die in bovenstaande beeld passen. Dit zijn:Rennee Lockwood, 'Religiosity Rejected: Exploring the Religio-Spiritual Dimensions of Landmark Education', International Journal For the Study of New Religions 2.2 (2011) p.225–254 (conclusie op p. 248-249). (i) het gebruik van Oosterse spirituele concepten voor geestelijke groei; (ii) het streven naar verlichting, wedergeboorte, verlossing om de gebreken van de moderniteit te boven te komen; (iii) het creëren van een sacraal gemeenschapsgevoel; (iv) de schepping van een afzonderlijke taal voor de ervaringen die worden opgedaan; (v) het geven van een transcendente kleur aan het programma, de doelstellingen en de gehanteerde begrippen; (vi) het geloof in doorbraken en wonderen te kunnen veroorzaken; (vii) de voorstelling van het begrip Zelf als iets dat heilig is en richting geeft aan het streven om niet alleen de persoonlijkheid, maar ook de wereld beter te maken.
Verloop activiteiten in Europa en controverses In de jaren negentig was Landmark zeer populair in Europa. Landmark bleek achteraf een trendsetter en heeft een hele beweging aan vergelijkbare cursussen tot gevolg gehad. Zelfontwikkeling is inmiddels niet meer weg te denken uit de Europese en Nederlandse maatschappij. Het succes van Landmark destijds was hier een vroege indicator van.
Door de combinatie van het transformatieve karakter van het onderwijs en het business model werd het bedrijf soms echter kritisch ontvangen. In vele landen waar het bedrijf toen actief was, verschenen artikelen in de pers en vakbladen over de werkwijze en de risico's voor sommige deelnemers. Kritiek was er op de structuur van de cursus, de gebruikte massapsychologie, de wervingsmethoden, het afhankelijk maken van cursisten en het gebrek aan gekwalificeerde docenten. Volgens psychiater Peter Hanneman van het Amsterdamse Riagg was, vanwege de opzet om een dramatische verandering in korte tijd te bewerkstelligen, gebruik makend van dubieuze psychologische technieken gericht op gedragswijziging, het bijwonen van Landmark-sessies 'niet zonder risico's'.Chantal van Wees, 'De geluksindustrie. Hoe slimme mensen makke schapen worden', ESTA 8, april 2009.