Chandrikapersad (Chan) Santokhi (Lelydorp, 3 februari 1959Crimefighter met lef, door Leonoor Wagenaar, in Parbode 1 december 2006 – Paramaribo, 30 maart 2026)Nu.nl, Surinaamse oud-president Santokhi (67) acht maanden na eind termijn overleden, 30 maart 2026 was een Surinaams politicus en commissaris van de politie. Van 16 juli 2020 tot 16 juli 2025 was hij president van de Republiek Suriname.
Santokhi was sinds 2011 voorzitter van de Vooruitstrevende Hervormings Partij.
Biografie Jeugd Santokhi werd geboren op 3 februari 1959 in Lelydorp (in het hedendaagse Surinaamse district Wanica). Santokhi groeide op het platteland op als jongste in een gezin van negen kinderen. Zijn vader was landbouwer en werkte ook als arbeider in de haven van Paramaribo en zijn moeder werkte als winkelbediende bij een Chinese supermarkt in Lelydorp.
Politiecarrière Na het behalen van zijn vwo-diploma aan de Algemene Middelbare School in Paramaribo, heeft Santokhi met een beurs van de staat van 1978 tot 1982 aan de Nederlandse Politieacademie te Apeldoorn gestudeerd.Chandrikapersad Santokhi (Den Haag) in Premtime, 26 september 2011 Na het afronden van zijn studie keerde hij in september 1982 terug naar Suriname om er te werken als politie-inspecteur. In een interview met Prem Radhakishun zei Santokhi dat velen hem in die tijd voor 'gek verklaarden' dat hij na zijn afstuderen terugkeerde naar Suriname om er tijdens de militaire dictatuur van Desi Bouterse te gaan werken voor de politie in een periode waarin weinig respect bestond voor de politie.
Sinds zijn 23e jaar heeft Santokhi gewerkt als politie-inspecteur te Geyersvlijt en later in Wanica totdat hij in 1989 benoemd werd tot hoofd van de landelijke recherche. In 1991 werd hij benoemd tot commissaris van politie en tevens tot hoofd van de justitiële dienst van het Korps Politie Suriname.De meest bedreigde man van Suriname, door Stieven Ramdharie, in de Volkskrant, 2 oktober 2007. Gearchiveerd op 15 september 2017.
Minister van Justitie In september 2005 werd Santokhi namens de Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP) Minister van Justitie en Politie in het derde kabinet van Ronald Venetiaan. Zijn periode als minister werd gekenmerkt door een harde aanpak van de criminaliteit, in het bijzonder de Surinaamse drugshandel, en een strak, no-nonsense beleid op het gebied van naleving van wet en recht. Hierdoor werd hij 'sheriff' genoemd, een bijnaam die hij van Desi Bouterse kreeg. Zijn beleid zorgde ervoor dat Suriname geschrapt werd van de Amerikaanse lijst van doorvoerlanden van drugs. Ook verwierf Suriname, onder zijn bestuur, de positie van het veiligste land van Zuid-Amerika (op het gebied van het aantal moorden).'Misdaadbestrijding Suriname op de tocht', De Telegraaf, 13 augustus 2010https://www.apintie.sr/vidi.php?vid=5341 Interview met VHP voorzitter Chan Santokhi en VHP ondervoorzitter dr. Oehlers, Apintie TV juli 2012
Strafproces Decembermoorden Santokhi die sinds 2000, als politiecommissaris, het onderzoek naar de Decembermoorden leidde, deed er in het begin van zijn ministerschap alles aan zodat het Decembermoorden strafproces eindelijk kon beginnen.Bouterse haalt fel uit naar Santokhi, door Stieven Ramdharie, de Volkskrant, 27 november 2007. Gearchiveerd op 29 september 2017. Zo liet hij bijvoorbeeld speciaal voor het Decembermoorden-strafproces een zwaar beveiligde rechtszaal bouwen op Boxel, Domburg. Doordat Santokhi de motor achter het strafproces was, werd hij een veelbesproken onderwerp van Desi Bouterse, de hoofdverdachte in dat proces. Zo zei Bouterse op 26 november 2007, vier dagen voor aanvang van het proces, tijdens een drukbezochte spoedbijeenkomst in Ocer (het hoofdkwartier van Bouterse's partij), dat Santokhi hem wilde opsluiten en vermoorden.Bouterse bedreigt minister van Justitie Santokhi, door Stieven Ramdharie, de Volkskrant, 28 november 2007. Gearchiveerd op 15 september 2017. Bouterse betoogde dat "talloze eerdere pogingen om hem uit te schakelen" allemaal waren mislukt en waarschuwde Santokhi ook om voorzichtig te zijn met zijn "plannen om Bouterse te elimineren". Althans, Bouterse noemde de naam van Santokhi niet, in plaats daarvan gebruikte hij het woordje 'sheriff' om de toenmalige minister van Justitie aan te duiden. Aan het eind van de toespraak van Bouterse werd, onder luid gejuich, I Shot the Sheriff, de hit van Bob Marley, provocerend afgedraaid.
Santokhi heeft in het parlement en in de media meerdere malen laten merken dat hij een felle tegenstander is van de in april 2012 aangenomen Amnestiewet die erop gericht was de daders en verdachten van de Decembermoorden te vrijwaren van strafrechtelijke vervolging.
Santokhi's afkeer van Bouterse werd vaak in verband gebracht met het anti-Bouterse beleid van Nederland. Zo noemde Winston Wirth, hoofd van het wetenschappelijk bureau van de NDP, Santokhi in april 2012 de "schoothond van politiek Den Haag".Ingezonden: Is men bang voor de waarheid?, Starnieuws, 2 april 2012
Roger Khan-kwestie Op 15 juni 2006 werd de beruchte Guyanese drugsbaron Roger Khan in Paramaribo samen met drie van zijn lijfwachten gearresteerd tijdens een geheime anti-drugsoperatie. Bij de aanhouding van Khan, die volgens minister Santokhi al enige tijd werd voorbereid, werd ongeveer tweehonderd kilo cocaïne en een aantal vuurwapens aangetroffen. Roger Khan, die in vertrouwelijke Amerikaanse documenten de 'Pablo Escobar van Guyana' wordt genoemd en wiens naam in meer dan 200 moordzaken in Guyana voorkomt, stond meer dan 13 jaren op de internationale opsporingslijst van de Verenigde Staten wegens grootschalig import van drugs naar de VS. Vreemd was het dan ook niet, dat direct na de aanhouding van Khan de Amerikaanse justitie Santokhi verzocht om Khan uit te leveren aan Amerika. De Amerikaanse autoriteiten wilden zelfs vijf dagen na de aanhouding van Khan een 'ongeldig' verdrag uit de koloniale periode van Suriname laten heractiveren om Khan zo snel mogelijk uitgeleverd te krijgen.https://www.waterkant.net/suriname/2006/06/21/vs-wil-koloniaal-uitleveringsverdrag-activeren/. Gearchiveerd op 27 mei 2022.
Op 30 juni 2006 werd Roger Khan in het diepste geheim in opdracht van Santokhi uitgeleverd aan de Verenigde Staten. Santokhi beargumenteerde dit besluit door te zeggen dat Khan een "serieuze bedreiging vormde voor de openbare orde en veiligheid van Suriname". Ook zou Khan volgens Santokhi aanslagen hebben voorbereid op enkele topfunctionarissen van Suriname. Santokhi wilde de namen van deze functionarissen niet openbaar maken. De uitzetting van Khan zorgde in zowel Guyana als Suriname voor veel ophef, omdat in de wet van Suriname vastgelegd is dat een crimineel bij eventuele uitzetting moet worden uitgezet naar het land van herkomst (Guyana in dit geval). Ook over de manier hoe Khan Suriname zou zijn uitgezet zorgde voor wat vraagtekens. Parlementariër Ronnie Brunswijk zei, tijdens een openbare vergadering van De Nationale Assemblée, gerapporteerd te zijn dat Amerikaanse DEA-agenten Khan op Santo Boma hadden opgehaald en hem geblinddoekt naar de JAP-luchthaven hadden geëscorteerd. Volgens de Guyanese advocaten van Khan was hun cliënt geblinddoekt en verdoofd tijdens "de ontvoering dat een complot was van Suriname en de VS".https://www.waterkant.net/suriname/2006/07/06/controverse-over-amerikaanse-agenten-in-suriname/. Gearchiveerd op 12 augustus 2022. Santokhi ontkende dat Khan geblinddoekt en verdoofd was tijdens zijn uitlevering en zei dat de operatie alleen door Surinaams personeel werd uitgevoerd. Volgens Santokhi werd Khan uitgezet op grond van de vreemdelingenwet.
De Surinaamse advocaat van Khan, Irwin Kanhai, diende na de uitzetting van Khan een vordering in bij het Openbaar Ministerie om de uitlevering binnen 24 uur ongedaan te maken, maar dit werd door de kortgedingrechter afgewezen. In De Nationale Assemblée werd Santokhi flink onder vuur genomen door voornamelijk parlementariërs van de Nationale Democratische Partij. Nadat toenmalig president Venetiaan opmerkte dat "het leek alsof bepaalde assembléeleden zware criminelen wilden komen verdedigen" liepen de emoties zo hoog op dat Jennifer Simons en Theo Vishnudatt door de politie uit het parlement moesten worden verwijderd.https://www.waterkant.net/suriname/2006/06/30/surinaams-parlement-op-stelten-na-uitlevering/. Gearchiveerd op 10 augustus 2022.https://web.archive.org/web/20090826173716/http://www.korps-politie-suriname.com/nieuws/nieuwsbronnen%20nationaal/archief%20nieuwsbronnen%20nationaal/2006/2006-06-nieuwsbronnen/2006-06-nieuwsbronnen.htm
Door het besluit van Santokhi liepen de spanningen tussen Suriname en Guyana op. Voormalig president van Guyana, Janet Jagan, noemde Suriname een "marionet van de VS".https://www.waterkant.net/suriname/2006/07/12/deportatie-khan-uit-suriname-geen-illegale-actie/. Gearchiveerd op 6 december 2022. Bij de Surinaamse ambassade in Guyana werd dagenlang een massale protestdemonstratie gehouden tegen de uitlevering van Khan aan Amerika. Bij de Surinaamse ambassade in Washington waren er enkele demonstranten, waaronder de moeder van Khan.https://www.waterkant.net/suriname/2006/06/25/moeder-khan-protesteert-bij-surinaamse-ambassade/. Gearchiveerd op 8 december 2022. Opmerkelijk is dat Guyana na de arrestatie van Khan nooit een uitleveringsverzoek voor Khan had ingediend.
In december 2006 vroeg Amerika de Surinaamse justitie om rechtshulp in het strafproces tegen Roger Khan, omdat het in Suriname verzamelde bewijsmateriaal over Khans arrestatie in Paramaribo van 'enig belang' zou kunnen zijn voor een veroordeling van Khan.https://www.waterkant.net/suriname/2006/12/08/amerikaanse-justitie-vraagt-suriname-rechtshulp/. Gearchiveerd op 6 juli 2022. Santokhi verleende zijn medewerking en in oktober 2009 werd Khan door de rechtbank van New York veroordeeld tot 40 jaar celstraf wegens internationale drugshandel en het afpersen van de kroongetuige in zijn zaak. Zelfs na de veroordeling van Khan sprak Guyana nog over "oneerlijk" gedrag van de Surinaamse justitie. "Zijn criminele daden vond men niet vies, maar hem justitieel aanpakken wel", zei Santokhi in een reactie tegenover de Ware Tijd. "De oplossing voor internationale criminaliteit is een internationale aanpak". "En als het nodig is, dan doe we het daarom opnieuw op precies dezelfde wijze", zei Santokhi.https://www.waterkant.net/suriname/2009/10/19/justitie-suriname-blij-met-vonnis-roger-khan/. Gearchiveerd op 24 maart 2023.Dossier Roger Khan, verschillende bronnen via Nickerie.net
De kwestie-Roger Khan kreeg in 2011 een interessante wending doordat er in uitgelekte vertrouwelijke Amerikaanse documenten, gepubliceerd door WikiLeaks, stond dat Desi Bouterse en Khan in 2006 een samenwerking waren aangegaan in de cocaïnehandel en dat Bouterse Khan, die naar verluidt leider is van het Guyanese doodseskader Phantom Squad, gevraagd had om huurmoordenaars te leveren om Santokhi en procureur-generaal Subhas Punwasi te liquideren. Ook zou toenmalig president Ronald Venetiaan gegijzeld worden. Door deze 'uitgelekte' informatie werden de beweringen van Santokhi uit 2006 bevestigd. In de Amerikaanse diplomatieke documenten wordt Santokhi 'de grootste Surinaamse bondgenoot van de VS' genoemd.https://web.archive.org/web/20110125120216/http://www.rnw.nl/suriname/article/bouterse-drugs-%E2%80%98business-usual%E2%80%99
Segebai-affaire