thumb|Borstbeeld van Swiebertje in Oudewater Swiebertje is een reeks Nederlandse kinderboeken, vanaf 1936 geschreven door John Henri uit den Bogaard, en een Nederlandse televisieserie die op de boeken gebaseerd is, uitgezonden door de NCRV in de jaren 60 en 70.
Geschiedenis De hoofdpersoon is de landloper Swiebertje (naar eigen zeggen zowel zijn voornaam als zijn achternaam), een zwerver die het steeds aan de stok krijgt met veldwachter Bromsnor. Daarnaast maakt hij voortdurend juffrouw Saartje, de huishoudster van de burgemeester, het hof. Hij werd vooral bekend door de populaire televisieserie, waarin Joop Doderer de rol van Swiebertje vertolkte. De figuur van Malle Pietje kwam er in 1968 als vast personage bij. De serie kwam pas echt op gang rond 1960, na een aantal proefuitzendingen, de eerste daarvan in 1955. Doderer improviseerde zijn tekst zodanig, dat in de huiskamers aan het schudden van het beeld zichtbaar was dat de cameralieden ook schaterden van het lachen. Swiebertje werd gedurende 14 jaar, vanaf oktober 1961 tot april 1975, met een proefaflevering in 1955 door de NCRV op televisie (Nederland 1) uitgezonden. De serie eindigde met het vertrek van Swiebertje naar Canada.
Van de afleveringen in kleur (1973-1975) zijn inmiddels tien dvd's uitgebracht, met in totaal 20 afleveringen. Ook van de zwart-witafleveringen van 1961 tot en met 1963 zijn er dvd's uitgebracht. De periode oktober 1964-1972 is nagenoeg helemaal verloren gegaan omdat de Ampexbanden waarop werd opgenomen zijn gewist. Ten tijde van de tv-afleveringen trokken Joop Doderer en Lou Geels door het land om voor kinderen toneelvoorstellingen te geven als respectievelijk Swiebertje en Bromsnor. Joop Doderer vertolkte de rol van Swiebertje zó lang dat men tegenwoordig spreekt van het Swiebertje-effect wanneer het publiek een acteur sterk met één bepaalde rol vereenzelvigt.
In zijn rol viel zijn aparte taalgebruik op. Hij voegde bijvoorbeeld aan veel woorden een "n" toe: zo werd kopje "kopjen" en koekje "koekjen".
Thematiek De sfeer in de serie is die van vóór de Eerste Wereldoorlog, en is sterk hiërarchisch, mogelijk zelfs feodaal getint. De verhalen spelen in de kleinere (fictieve) plattelandsgemeente Ouder-Angstel, waar schijnbaar een 'baron' de dienst nog uitmaakt. De aristocratisch pratende burgemeester, broer van de baron, wordt met 'edelachtbare' aangesproken en heeft een huishoudster in uniform, die de zwerver Swiebertje af en toe een boterham toestopt. De veldwachter Bromsnor – op een gemoedelijke manier likkend naar boven en trappend naar beneden – grijpt iedere gelegenheid aan om Swiebertje zonder duidelijke vorm van proces in het 'hok onder de toren' op te sluiten. Vaak is er een misverstand waarbij Swiebertje ergens valselijk van wordt beschuldigd, maar het loopt altijd goed af.
Swiebertje woont overal in het dorp. De ene keer in de hooiberg en de andere keer in het tuinhuisje van de baron. Swiebertje werkt overal om aan geld te komen. Hij werkt bij de boeren, de burgemeester, bij de barones, in de herberg "De Vergulde Kip" en bij Piet van Dijk. Swiebertje verdient het geld altijd eerlijk. Als hij veel geld vindt, gaat hij op zoek naar de eigenaar van het geld. Bromsnor denkt altijd iets anders, maar toch wil hij Swiebertje altijd wel helpen.
Rolverdeling Hoofdrollen Personage Acteur Periode Swiebertje Joop Doderer 1955, 1961-1975 Saartje van Santen,de huishoudster van de burgemeester Coba Kelling 1955 Sophie Köhler 1955 Conny Stuart 1961 Annie Leenders 1961-1964 Jetty Cantor 1964-1966 Riek Schagen 1966-1975 Bromsnor, de veldwachter Tonnie Foletta 1955 Lou Geels 1961-1975 Cornelia Bromsnor,de vrouw van de veldwachter Diny Sprock 1955, 1961-1962 Coba Kelling 1967 Lies de Wind 1970 Teddy Schaank 1973-1975 Robèrt van Troetelaer tot Stoethaspel,de burgemeester Guus Hermus 1955 Jo Vischer jr. 1955 Jan Blaaser 1961-1962 Rien van Nunen 1962-1970 Louis Borel 1970-1972 Bert Dijkstra 1972-1975 Malle Pietje (Piet van Dijk) Piet Ekel 1968-1975
Terugkerende gastrollen Personage Acteur Periode Barones Henriëtte van Troetelaer tot Stoethaspel Emmy van Swoll 1962-1963 Ellen de Thouars 1971-1975 Freule Nicolien, de nicht van de barones Kitty Janssen 1962-1963 Conny van Manen 1974 Marijke Bakker 1969-1975 Jacobus, de huisknecht van de barones Rob Milton 1962-1963 Peter Holland 1973-1975 Bella, het dienstmeisje van de barones Elisabeth Wetzer 1962-1963 Leontien Ceulemans 1974-1975 Kokky, de kok van de barones Johan van Doorn 1962-1963 Paul Meijer 1974-1975
Gastrollen Personage Acteur Piëtro Peter Holland Bakker Rob Milton Boer Rob Milton Borreboem de beer Rob List Sulletje Sijbel Jan Hahn Thérèse Sijbel Hella Faassen Lodewijk Sijbel John Soer Fraulein Ingelein Coba Kelling Jan Duim Ben Hulsman Meneer van Pannerden Frans Koppers Annemarie Rita Schipper Pier de knokker Rudi Falkenhagen Boer Derks Jan Apon Klaasdirk Derks Wim de Meyer Jorus Jengel Frans Zuidinga Jodocus Jengel Gerard Heystee Verhuizers De Wama's Pierre Meier Arend Hauer Mary Meier Emmy Lopes Dias Madeleen Christine de Gier Juffrouw Petronella Nel Kars (1965-1966) en Tineke van Leer (1970-1971) Jonker Simonus Kater van Vlaswijk Lou Steenbergen Gozewijn Lambertus Wim Kouwenhoven Gemeentesecretaris Jan Blaaser Barend Okkel Herbert Joeks Josefien Diny de Neef Orgeldries Pierre Biersma Frieda Zilverschoon Joekie Broedelet Elise Zilverschoon Sara Heyblom Claartje Maroesja Lacunes Cheffin Teddy Schaank Olivier Vingervlug Bert van der Linden Boer Dykema Paul Meijer (1971-1972) en Tonnie Foletta (1974-1975) Opoe Klaassen Sara Heyblom Meester Hipsilon Eli Blom Hendrik Kleun Herbert Joeks Ferdinand van der Grijp Dick Swidde Clementine Deuterhops Ingeborg Uyt den Boogaard Sientje Ineke Swanevelt Filibert Deuterhops Greg Palmer Boerin Struik Emmy Lopes Dias Boer Struik Jan Juray Molenaar Kwispel Peter Holland Professor John Leddy Ulkie Bulkie Wim Hoddes Boerin Stine Lerou (1971-1972) en Ditty Doornbos (1973-1974) Karel van Borselen François Bernard Habakuk Rozemeijer Dries Krijn Fridolinus Piet van der Meulen Stien Dommel Tineke van Leer Driekus Dommel Wim Hoddes Pianist Ted Perron Walter Starkenborg Joop Schouman Sander Stegeman Tom van Beek Ada Spanjers Helen Hedy Peer Mulder Ton Merkelbach Leendert Spruyt Peter Voormey Jonker Godert van Kwispelstein Floris van Spronsen Miebet Ineke Swanevelt Jaap Olaf Wijnants Bode Hubbezak Tonnie Foletta Lobbes Hans Hoekman Tommy Sanders uit Canada John Leddy
Afleveringen Er zijn vier tv-spelen en daarna 103 serieafleveringen gemaakt:
Tv-spelen (1955) Afl. (tv-spelen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 1 Swiebertje als burgemeester 20 april 1955 2 2 Swiebertje als woonwagenklant 2 november 1955 4 minuten in archief Beeld en Geluidhttps://web.archive.org/web/20171107014136/http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?chapterid=1164&filterid=974&contentid=7&searchID=4889470&columnorderid=12&orderby=2&itemsOnPage=10&defsortcol=12&defsortby=2&pvname=personen&pis=expressies%3Bselecties&startrow=1&resultitemid=1&nrofresults=507&verityID=%2F10508%2F10508%2F10508%2F192665%40expressies
Tv-spelen (1961) Het betreft hier herhalingen van de tv-spelen uit 1955, maar in een nieuwe uitvoering. Afl. (tv-spelen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 3 Swiebertje als burgemeester 3 mei 1961 2 4 Swiebertje als woonwagenklant 31 mei 1961 dvd 10/zwart-wit, dvd 1
Seizoen 1 (1961-1962) - Pas op, Swiebertje Afl. (seizoen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 5 Gefeliciteerd, Saartje! 18 oktober 1961 20 minuten in archief Beeld en Geluidhttps://web.archive.org/web/20171107003559/http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?chapterid=1164&filterid=974&contentid=7&searchID=4889470&columnorderid=12&orderby=2&itemsOnPage=10&defsortcol=12&defsortby=2&pvname=personen&pis=expressies%3Bselecties&startrow=1&resultitemid=7&nrofresults=507&verityID=%2F10508%2F10500%2F10500%2F1023940%40expressies 2 6 Oei, Bromsnor 15 november 1961 5 minuten in archief Beeld en Geluidhttps://web.archive.org/web/20170706053724/http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164 3 7 Gebraden kip 13 december 1961 zwart-wit, dvd 1 4 8 Eind goed, al goed 7 februari 1962 zwart-wit, dvd 1
Seizoen 2 (1962-1963) - Baron Swiebertje Afl. (seizoen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 9 Freule Nicolien 3 november 1962 zwart-wit, dvd 2 2 10 Daar klopt iets niet 29 december 1962 zwart-wit, dvd 2 3 11 Welterusten, Jacobus 26 januari 1963 zwart-wit, dvd 3 4 12 Die Bromsnor toch 23 februari 1963 zwart-wit, dvd 3 5 13 Dromen zijn bedrog 23 maart 1963 zwart-wit, dvd 4 6 14 De burgemeester gaat op bezoek 20 april 1963 zwart-wit, dvd 4 7 15 Meneer de baron komt thuis 18 mei 1963 zwart-wit, dvd 5
Seizoen 3 (1963-1964) - Swiebertje en de vreemdelingen Afl. (seizoen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 16 Saartje in de knel 5 oktober 1963 zwart-wit, dvd 5 2 17 Van kasten en katjes 2 november 1963 zwart-wit, dvd 6 3 18 Huishoudster gevraagd 28 december 1963 zwart-wit, dvd 6 4 19 Huishoudster op zicht 25 januari 1964 zwart-wit, dvd 7 5 20 Kleren maken de man 22 februari 1964 zwart-wit, dvd 7 6 21 Welkom vreemdeling! 21 maart 1964 zwart-wit, dvd 8 7 22 Swiebertje zoekt het uit 18 april 1964 zwart-wit, dvd 8
Seizoen 4 (1964-1965) - Bravo Swiebertje Afl. (seizoen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 23 De jas van Swiebertje 17 oktober 1964 2 24 Pas op voor bolhoeden 14 november 1964 3 25 Allemaal smoesjes 12 december 1964 4 26 Koek en ei... maar vooral: koek! 9 januari 1965 5 27 Vergeet-me-nietjes met koek! 6 maart 1965 6 28 Nauwelijks begonnen, bijna gewonnen! 3 april 1965 7 29 Bruidsboeket en boerendans 15 mei 1965
Seizoen 5 (1965-1966) - Hiep, hiep, voor Swiep Afl. (seizoen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 30 Zomaar een gewone dag 16 oktober 1965 3 minuten in archief Beeld en Geluidhttps://web.archive.org/web/20171107013115/http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?chapterid=1164&filterid=974&contentid=7&searchID=4889470&columnorderid=12&orderby=2&itemsOnPage=10&defsortcol=12&defsortby=2&pvname=personen&pis=expressies%3Bselecties&startrow=4&resultitemid=36&nrofresults=507&verityID=%2F10508%2F338033%2F370024%2F3898129%40expressies 2 31 Zeg maar gewoon: Saartje 13 november 1965 3 32 Koffiepraatjes! 8 januari 1966 4 33 Swiebertje als tijgerjager 5 februari 1966 5 34 Bromsnor in het nauw 5 maart 1966 6 35 Hoog bezoek 2 april 1966 7 36 Allemaal malligheid 30 april 1966 aftiteling 1 minuut in archief Beeld en Geluidhttps://web.archive.org/web/20171107055451/http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?chapterid=1164&filterid=974&contentid=7&searchID=4889470&columnorderid=12&orderby=2&itemsOnPage=10&defsortcol=12&defsortby=2&pvname=personen&pis=expressies%3Bselecties&startrow=4&resultitemid=37&nrofresults=507&verityID=%2F10508%2F10508%2F10508%2F3853475%40expressies
Seizoen 6 (1966-1967) - Aap, Snor, Swiep Afl. (seizoen) Afl. (serie) Titel Uitzenddatum Uitgebracht op dvd 1 37 Swiep staat voor aap 17 september 1966 12 minuten in archief Beeld en Geluid 2 38 Proost, signora 15 oktober 1966 3 39 Zeg het met bloemen 7 januari 1967 4 40 Bar en boos, Swieber 4 februari 1967 5 41 Spoken op bezoek 4 maart 1967 6 42 Een avondje om nooit te vergeten 1 april 1967 7 43 Bromsnor, doe je plicht 29 april 1967 1 minuut in archief Beeld en Geluidhttps://web.archive.org/web/20171107014327/http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?chapterid=1164&filterid=974&contentid=7&searchID=4889470&columnorderid=12&orderby=2&itemsOnPage=10&defsortcol=12&defsortby=2&pvname=personen&pis=expressies%3Bselecties&startrow=5&resultitemid=41&nrofresults=507&verityID=%2F10508%2F10508%2F10508%2F3898455%40expressies
Seizoen 7 (1967-1968) - Kop op, Swiebertje