thumb|Openingsceremonie Het Europees kampioenschap voetbal mannen 2012 (UEFA Euro 2012, ook kortweg Euro 2012) vond plaats van 8 juni tot en met 1 juli 2012 in Oekraïne en Polen. Het was de 14e editie van het door de UEFA georganiseerde Europees kampioenschap voetbal mannen en de derde keer dat het toernooi door twee landen werd georganiseerd.
De gezamenlijke kandidatuur van Oekraïne en Polen kreeg het toernooi op 18 april 2007 toegewezen door de Europese voetbalbond UEFA, nadat Italië en Hongarije-Kroatië in de finaleronde in Cardiff, Wales waren afgevallen. Van de 53 UEFA-leden waren de twee gastlanden automatisch geplaatst voor het eindtoernooi. De 51 andere landen moesten zich via een kwalificatieproces, dat begon in augustus 2010 en eindigde in november 2011, voor de resterende 14 plaatsen proberen te plaatsen. Het was het laatste EK met 16 teams: vanaf 2016 doen 24 landen mee aan de eindronde. Het voorstel om al in 2012 het deelnemersveld tot 24 uit te breiden werd afgewezen.
De zestien landen die aan het eindtoernooi deelnamen werden in vier poules van vier teams ingedeeld, waarna de nummers 1 en 2 van elke poule doorgingen naar de knock-outfase, die georganiseerd waren volgens een systeem met rechtstreekse uitschakeling. De finale werd gespeeld in het NSK Olimpiejsky-stadion in de Oekraïense hoofdstad Kiev. Spanje won het toernooi door in de finale Italië met 4 - 0 te verslaan.
Organisatie Toewijzing thumb|Polen vieren de toewijzing van het toernooi door de UEFA in Cardiff in 2007 Zeven landen toonden interesse in het organiseren van het EK. Deze landen waren: Griekenland; Italië; Kroatië en Hongarije (gezamenlijk); Polen en Oekraïne (gezamenlijk); en Turkije.
Op 8 november 2005 bracht UEFA de kandidaten terug tot een kleine lijst van drie:
(11 stemmen) en (9 stemmen) en (7 stemmen) (6 stemmen, afgevallen) (2 stemmen, afgevallen)
Op 31 mei 2006 hadden alle drie de kandidaten de tweede fase afgerond door meer details aan de UEFA te geven. UEFA bezocht daarop in september dat jaar de kandidaat-landen.
Van de landen had alleen Italië al een keer een eindronde georganiseerd. Overigens had de hoofdstad van Kroatië, Zagreb een halve finale en een troostfinale georganiseerd in het kader van het EK 1976 als onderdeel van Joegoslavië.
Met acht stemmen kregen Oekraïne en Polen in de finaleronde de voorkeur boven Italië (vier stemmen) en het duo Kroatië/Hongarije (nul stemmen).
Italië Italië had al het Europees kampioenschap voetbal van 1968 en 1980 georganiseerd, en ook het Wereldkampioenschap voetbal van 1934 en 1990.
De volgende steden waren uitgekozen: Rome, Milaan, Bari, Florence, Napels, Palermo, Turijn, Udine en, zou het toernooi uitgebreid worden tot 24 teams, Bologna, Cagliari, Genua en Verona.
Hongarije en Kroatië Hongarije hoopte op de organisatie, nadat ze verloren hadden in de organisaties voor Euro 2004 en Euro 2008. De voorgestelde speelsteden waren: Kroatië: Zagreb, Split, Rijeka, Osijek Hongarije: Boedapest, Székesfehérvár, Győr en Debrecen
Speelsteden en stadions De wedstrijden werden afgewerkt in acht speelsteden, gelijk verdeeld over de beide gastlanden. In Oekraïne (UTC+2) waren dat Charkiv, Donetsk, Kiev en Lviv, in Polen (UTC+1) werd gevoetbald in Gdańsk, Poznań, Warschau en Wrocław. De Poolse steden Chorzów en Krakau stonden op de reservelijst, evenals het Oekraïense Odessa. De Oekraïense stad Dnipro stond aanvankelijk op de lijst van speelsteden, maar door onvoldoende vooruitgang in de aanleg van infrastructuur rond het vliegveld, besloot de UEFA om Charkiv aan te wijzen als speelstad."Selection of host cities for UEFA EURO 2012™", uefa.com, 13 mei 2009"Four Ukraine host cities confirmed", uefa.com, 11 december 2009
Warschau Wrocław Gdańsk Poznań Nationaal StadionCapaciteit: 58.580https://web.archive.org/web/20111207131114/http://www.euro-2012-polandukraine.com/euro-2012-stadiums/166/warsaw-national-stadium.html Stadion MiejskiCapaciteit: 45.105 PGE Arena GdańskCapaciteit: 43.615 Stadion MiejskiCapaciteit: 43.269 150px 150px 180px 150px 440px Kiev Donetsk Lviv Charkiv NSK OlimpiejskyCapaciteit: 70.050https://web.archive.org/web/20120712221406/http://nsc-olimpiyskiy.com.ua/en/stadium/facts Donbas ArenaCapaciteit: 51.504https://web.archive.org/web/20111207132053/http://www.euro-2012-polandukraine.com/euro-2012-stadiums/170/donetsk-donbass-arena.html Arena LvivCapaciteit: 34.915https://web.archive.org/web/20120702222306/http://areny.lviv.ua/index.php/uk/objects-euro2012/stadion-euro-2012 MetaliststadionCapaciteit: 38.633https://web.archive.org/web/20111207131847/http://www.euro-2012-polandukraine.com/euro-2012-stadiums/172/kharkiv-metalist-stadium.html 180px180px 180px 180px
Selecties
Scheidsrechters De UEFA maakte de teams van scheidsrechters en hun assistenten bekend op 20 december 2011.Scheidsrechters Als test waren er voor dit toernooi bij elke wedstrijd 2 extra assistent-scheidsrechters toegevoegd. Eerder was dit al gebeurd bij de Champions League en de Europa League.
De volgende twaalf teams waren geselecteerd door de UEFA om te fluiten op het EK: Land Scheidsrechter Assistent-scheidsrechters Extra assistent-scheidsrechters Duitsland Wolfgang Stark1 Mike PickelJan-Hendrik Salver Deniz AytekinFlorian Meyer Engeland Howard Webb Peter Kirkup2Michael Mullarkey Martin AtkinsonMark Clattenburg Frankrijk Stéphane Lannoy Michaël AnnonierFrédéric Cano Ruddy BuquetFredy Fautrel Hongarije Viktor Kassai1 Gábor ErősGyörgy Ring Tamás BognárIstván Vad Italië Nicola Rizzoli Renato FaveraniAndrea Stefani Gianluca RocchiPaolo Tagliavento Nederland Björn Kuipers1 Sander van RoekelErwin Zeinstra Pol van BoekelRichard Liesveld Portugal Pedro Proença Bertino MirandaRicardo Santos Duarte GomesJorge Sousa Schotland Craig Thomson Derek RoseAlasdair Ross William CollumEuan Norris Slovenië Damir Skomina Primož ArharMatej Žunič Matej JugSlavko Vinčić Spanje Carlos Velasco Carballo1 Roberto Alonso FernándezJuan Carlos Yuste Jiménez Carlos Clos GómezDavid Fernández Borbalán Turkije Cüneyt Çakır Bahattin DuranTarık Ongun Hüseyin GöçekBülent Yıldırım Zweden Jonas Eriksson Mathias KlaseniusStefan Wittberg Stefan JohannessonMarkus Strömbergsson 1 Scheidsrechter mocht na de groepsfase naar huis. 2 Scheidsrechter werd na de groepsfase vervangen door de Nederlandse arbiter Van Roekel.
De volgende scheidsrechters waren in de groepsfase van het toernooi actief als vierde official en als reserve-scheidsrechters: Land Vierde official Noorwegen Tom Harald Hagen Oekraïne Viktor Sjvetsov Polen Marcin Borski Tsjechië Pavel Královec
De volgende grensrechters werden als reserves aangewezen: Land Grensrechter Ierland Damien MacGraith Oekraïne Oleksandr Voytyuk Polen Marcin Borkowski Slowakije Roman Slyško
Accessoires thumb|De mascottes Slavek en Slavko De slogan van het EK 2012 was Creating history together.Informatie over het logo en de slogan op de website van UEFA De slogan werd samen met het logo bekendgemaakt op 14 december 2009. Het logo is ontworpen door de Portugese kunstgroep Brandia Central.UEFA EURO 2012 Logo – Revamped and Revealed!!. Gearchiveerd op 3 mei 2023.
In november 2010 werden de mascottes van het toernooi bekendgemaakt. Ze heetten Slavek en Slavko en zagen eruit als poppetjes met haarkleur in de kleuren van de vlaggen van de gastlanden. Verder dragen ze T-shirts met de nummers 20 en 12, verwijzend naar het jaar 2012.
Het officiële themalied van het EK 2012 werd gezongen door de 30-jarige Duitse zangeres Oceana Mahlmann. Haar nummer Endless Summer werd op 6 mei 2012 gepresenteerd door de UEFA. Deutsche Sängerin Oceana singt Fußball-EM-Song, Der Spiegel, 6 mei 2012. Gearchiveerd op 2 januari 2023.
Prijzengeld Het prijzengeld voor het toernooi was als volgt:UEFA confirms Euro 2012 prize money Behalen van het toernooi: € 8.000.000 Wedstrijd winnen in groepsfase: € 1.000.000 Wedstrijd gelijkspelen in groepsfase: € 500.000 Derde plaats in groepsfase: € 1.000.000 Behalen van kwartfinale: € 2.000.000 Behalen van halve finale: € 3.000.000 Verliezen van finale: € 4.500.000 Winnen van finale: € 7.500.000
Het totale prijzengeld kwam uit op € 196.000.000. De winnaar van het toernooi kon maximaal € 23.500.000 verdienen. De meeste landen keerden premies uit aan hun spelers als ze kampioen zouden worden.
Kwalificatie thumb|Deelnemende landen en eindresultaat
In september 2009 maakte de UEFA bekend dat de kwalificatie voor EURO 2012 verspeeld zou worden in 6 groepen van 6 en 3 groepen van 5. De nummer 1 uit elke groep en de beste nummer 2 konden zich direct plaatsen, de 8 overige nummers 2 speelden in een play-off om de laatste 4 plaatsen. Om tot een klassement te komen tussen de nummers 2 werden bij de nummers 2 uit de poules van 6 de resultaten tegen de nummers 6 weggestreept. De gastlanden Polen en Oekraïne waren als organisatoren reeds van deelname verzekerd. De loting voor de kwalificatiegroepen vond op 7 februari 2010 plaats in de Poolse hoofdstad Warschau.
De volgende data waren gereserveerd voor kwalificatiewedstrijden van iedere groep: 3/4 en 7 september 2010 8/9 en 12 oktober 2010 25/26 en 29 maart 2011 3/4 en 7 juni 2011 2/3 en 6 september 2011 7/8 en 11 oktober 2011
De volgende data waren gereserveerd voor de play-offwedstrijden tussen de overgebleven acht landen die zich niet direct hebben geplaatst: 11 november 2011 15 november 2011
Gekwalificeerde landen Land Gekwalificeerd als Kwalificatiedatum Prestatie EK 2008 Prestatie op dit Toernooi Winnaar groep H 11-10-2011 1 1964 2004 Groepsfase Winnaar groep A 02-09-2011 1 3 2 1972 2008 Halve finale Winnaar groep G 07-10-2011 0 1968 2004 Kwartfinale Winnaar groep D 11-10-2011 2 1960 2008 Kwartfinale Winnaar groep F 11-10-2011 1 1980 2008 Kwartfinale Winnaar play-offs 15-11-2011 0 1988 1988 Groepsfase Winnaar groep C 06-09-2011 1 1968 2008 Finale Winnaar play-offs 15-11-2011 0 1996 2008 Groepsfase Winnaar groep E 06-09-2011 1 1976 2008 Groepsfase Gastland 18-04-2007 0 Groepsfase Gastland 18-04-2007 0 2008 2008 Groepsfase Winnaar play-offs 15-11-2011 0 1984 2008 Halve finale Winnaar groep B 11-10-2011 3 1 4 1960 2008 Groepsfase Winnaar groep I 06-09-2011 2 1964 2008 Winnaar Winnaar play-offs 15-11-2011 5 1 6 1960 2008 Kwartfinale Beste nummer 2 11-10-2011 0 1992 2008 Groepsfase 1 waarvan vijf keer als West-Duitsland 2 waarvan twee keer als West-Duitsland 3 waarvan vijf keer als de Sovjet-Unie en één keer als het Gemenebest van Onafhankelijke Staten 4 waarvan één keer als de Sovjet-Unie 5 waarvan drie keer als Tsjecho-Slowakije 6 waarvan één keer als Tsjecho-Slowakije
Selecties
Elk gekwalificeerd team mocht 23 spelers (waarvan 3 doelmannen) selecteren om mee te doen aan het toernooi. Dit moest gebeuren voor de deadline van 29 mei 2012.
Groepsfase thumb|275px|upright=1.5|Resultaten deelnemers EK 2012 Potindeling Oekraïne en Polen waren als gastland automatisch ingedeeld in Pot 1. Spanje was in die pot ingedeeld als titelhouder. De overige teams werden ingedeeld op basis van hun toernooicoëfficiënten."EURO finals draw seedings unveiled", UEFA.com, 16 november 2011 De groepen werden samengesteld door uit elke pot 1 land te loten. De potindeling met tussen haakjes de bepalende toernooicoëfficiënt, was als volgt:"National Team Coefficient Ranking; Matches considered up to 16/11/2011", UEFA.com, 16 november 2011. Gearchiveerd op 6 april 2023. Pot 1 (Groepshoofd) Pot 2 Pot 3 Pot 4 (gastland) (gastland) (titelhouder) (43,116) (40,860) (40,446) (34,357) (33,563) (33,212) (33,003) (32,455) (31,717) (31,675) (31,205) (30,508) (29,602) (28,576)
Beslissingscriteria In eerste instantie worden teams gerangschikt op het aantal punten in alle groepswedstrijden. Mochten twee of meer teams hetzelfde puntenaantal hebben, bepalen de volgende criteria hun positie:
Hoogste aantal punten verkregen bij de onderlinge wedstrijden tussen de teams. Doelsaldo verkregen bij de onderlinge wedstrijden tussen de gelijk eindigende teams (als er meer dan twee teams gelijk staan);