Centrum Informatie en Documentatie Israël

links|kaderloos

Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI; in eigen spelling Israel) is een Nederlandse stichting en lobbyorganisatie die opkomt voor de belangen van Israël en van Joden in Nederland en daarbuiten. De organisatie werd in 1974 opgericht naar aanleiding van de Jom Kipoeroorlog. CIDI onderhoudt contacten met politici en beleidsmakers, organiseert reizen naar Israël en Auschwitz, becommentarieert berichtgeving in de media en ontwikkelt lesmateriaal. Sinds de jaren tachtig registreert CIDI antisemitische incidenten in Nederland en publiceert het daarover jaarlijks de Monitor Antisemitische Incidenten.

CIDI geldt als een van de belangrijkste organisaties van de pro-Israëllobby in Nederland.Een lobby om jaloers op te zijn. NRC, 15 augustus 2014. Gearchiveerd op 12 november 2020. Critici verwijten de organisatie dat zij kritiek op Israël te snel als antisemitisme bestempelt. CIDI stelt open te zijn over zijn lobbywerk en geen overheidssubsidie te ontvangen, ook niet van Israël.Missie en visie. CIDI. Geraadpleegd op 28 september 2026.

Geschiedenis Oprichting (1973–1976) Op 9 december 1973 kwamen hoogleraar staatsrecht David Simons, jurist en drukker Bob Levisson, Dolf Kohnstamm, Sal van Weesel en Ies Zadoks voor het eerst bijeen. Zij maakten zich zorgen over de omslag in de Nederlandse houding tegenover Israël na de Jom Kipoeroorlog en de oliecrisis, en wilden tegenwicht bieden aan wat zij als propaganda zagen.Annet Röst, Veertig jaar hoeder en waakhond. NIW, 11 november 2013. Gearchiveerd op 29 januari 2023.Het CIDI blaast vijftig kaarsjes uit. Jonet.nl, 4 april 2024. Simons (1904–1998) werd de eerste voorzitter, Levisson (1913–2001) de eerste directeur.Den Haag – kantoor CIDI, Jagerstraat. if then is now, 8 september 2015. Gearchiveerd op 23 maart 2023.

Het centrum begon in een achterkamer van Levisson in Den Haag. Volgens oud-bestuurslid Dick Houwaart, destijds directeur voorlichting bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, stuurde het CIDI wekelijks een gestencilde informatiebrief naar kranten, tijdschriften en Kamerleden. Het geld kwam van particulieren, in de beginjaren vooral uit de Haagse Joodse gemeenschap.Margalith Kleijwegt, Interview Ronny Naftaniel: "Er is een genuanceerd geluid nodig". Benjamin (Joods Maatschappelijk Werk), 29 maart 2023.

Onder Naftaniel (1976–2013) In 1976 trad Ronny Naftaniel in dienst als hoofdmedewerker. Naftaniel had leiding gegeven aan de Werkgroep Israël, een actiegroep van Joodse jongeren die na de Jom Kipoeroorlog was opgericht en een tweestatenoplossing bepleitte. Volgens eigen zeggen wilde hij het CIDI omvormen van een informatiemachine tot een politiek actieve organisatie. In 1980 volgde Naftaniel Levisson op als directeur.Ronny Naftaniel. CIDI. Gearchiveerd op 26 maart 2023.

Naftaniel voegde de strijd tegen antisemitisme en racisme toe aan de taken van het CIDI. Antisemitische incidenten werden in Nederland aanvankelijk geregistreerd door de Stichting Bestrijding Antisemitisme (STIBA). Later deed ook het CIDI dat, en na de opheffing van STIBA in 1995 zette het CIDI de registratie als enige voort.Antisemitisme. De cijfers (2019) en het beleid (2020). Republiek Allochtonië, 7 december 2020. Het CIDI-meldpunt bestaat sinds 1984.CIDI: Centrum Informatie en Documentatie Israel. Joods.nl, 23 februari 2023.

Volgens Naftaniel onthulde hij in de jaren zeventig dat Nederlandse bedrijven meewerkten aan de Arabische boycot door werknemers een zogenoemde niet-Joodverklaring te laten overleggen. Zijn onthullingen in Vrij Nederland leidden volgens hem tot een parlementair onderzoek en wettelijke maatregelen. Later onderhandelde hij namens de Joodse gemeenschap met overheid, banken en verzekeraars over de teruggave van in de oorlog geroofde Joodse tegoeden, waaruit de Maror-gelden voortkwamen.

In 1992 richtte het CIDI OPTIN op, een organisatie ter bevordering van de handel tussen Israël en Nederland. In 2002 volgde de jongerenorganisatie CIJO (zie CIJO) en in 2009 was het CIDI betrokken bij de oprichting van het Iran Comité (zie Lobby-activiteiten).

Op 11 november 2013 vierde het CIDI zijn veertigjarig bestaan in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag, waar ook afscheid werd genomen van Naftaniel. Onder de sprekers waren premier Mark Rutte en oud-premier Jan Peter Balkenende.40 jaar CIDI. CIDI, 1 november 2013.Ronny Naftaniel, verpersoonlijking van het CIDI, stopt ermee. Reformatorisch Dagblad, 11 november 2013. Naftaniel bleef daarna als senior adviseur aan het CIDI verbonden.

2013–2023 Na Naftaniel volgden Esther Voet (2013–2015) en Hanna Luden (2015–2022) elkaar op als directeur (zie Bestuur en directie). In mei 2021, tijdens gevechten tussen Israël en Hamas, hield het CIDI samen met CIJO en Christenen voor Israël een manifestatie in Den Haag voorafgaand aan een Kamerdebat. Kamerleden kregen een manifest aangeboden met een oproep om Israëls recht op zelfverdediging te steunen en antisemitisme te bestrijden.CIDI manifestatie voor Israel in Den Haag. CIDI, 20 mei 2021. Op 1 januari 2023 werd Naomi Mestrum directeur.

Na 7 oktober 2023 Na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 organiseerde het CIDI met andere Joodse, christelijke en Israëlische organisaties op 12 oktober een manifestatie voor Israël op de Dam.Manifestatie voor Israel 12 oktober. CIDI, 11 oktober 2023. Volgens het CIDI zelf kwam zijn werk daarna in een ongekende stroomversnelling, met manifestaties, media-optredens en voorlichting aan de Tweede Kamer.CIDI op de bres voor Israel!. CIDI, 27 december 2023.

In februari 2024 kondigde het CIDI aan zijn werk tegen antisemitisme onder te brengen in een apart meldpunt om de pijlers "Israel" en "antisemitisme" te splitsen na aanleiding van kritiek en verwarring.

Het vijftigjarig jubileum werd op 18 mei 2025 gevierd met het symposium Israël in een veranderende wereldorde in het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam.Over het event. CIDI 50 jaar. Geraadpleegd op 30 september 2026. Premier Dick Schoof en de Israëlische president Isaac Herzog feliciteerden het CIDI via videoboodschappen. Activisten bekladden het gebouw met rode verf en zo'n honderd pro-Palestijnse demonstranten protesteerden tegen de viering, die zij ongepast vonden terwijl de oorlog in Gaza voortduurde. Burgemeester Femke Halsema wees hun een plek aan de overkant van de gracht toe.Gebouw waar CIDI jubileum viert beklad met rode verf, buiten protest. NOS, 18 mei 2025.

In juli 2025 kwam het CIDI opnieuw in het nieuws door een NRC-onderzoek naar de Israëllobby in de Tweede Kamer (zie Lobby-activiteiten).

Bestuur en directie De stichting wordt geleid door een bestuur, sinds 2015 onder voorzitterschap van Ronnie Eisenmann, en een directie die verantwoordelijk is voor de dagelijkse gang van zaken. Een raad van advies met vertegenwoordigers van Joodse organisaties in Nederland staat beide bij.CIDI-bestuur. CIDI. Gearchiveerd op 30 maart 2023.

Ronny Naftaniel was van 1980 tot 2013 directeur en decennialang het publieke gezicht van de organisatie. Sinds januari 2023 is Naomi Mestrum directeur. Zij kwam in 2007 bij CIDI als financieel en projectmanager en werd in 2017 adjunct-directeur.In gesprek met Naomi Mestrum over seksueel geweld door Hamas. Christelijk Nieuws, 9 juli 2025.

+ Voorzitters Periode Naam 1974–1980 Dagobert (David) Simons 1980–januari 1999 Robert Abraham (Bob) LevissonCIDI geeft militaire kist van oprichter Bob Levisson in bruikleen aan Westerbork. CIDI, 24 juni 2020. Gearchiveerd op 23 maart 2023. januari 1999–maart 2010 John ManheimJohn Manheim wordt nieuwe voorzitter CIDI. Reformatorisch Dagblad, 20 januari 1999. Gearchiveerd op 18 november 2020. maart 2010–januari 2015 Onno HoesOnno Hoes vertrekt als CIDI-voorzitter. NIW, 2 oktober 2014. Gearchiveerd op 30 januari 2023. sinds januari 2015 Ronnie Eisenmann

+ Directeuren Periode Naam 1974–1980 Robert Abraham (Bob) Levisson 1980–maart 2013 Ronny Naftaniel maart 2013–mei 2015 Esther VoetEsther Voet weg als directeur CIDI. NOS, 1 mei 2015. Gearchiveerd op 5 maart 2023. september 2015–december 2022 Hanna LudenHanna Luden nieuwe directeur van het CIDI. NOS, 19 augustus 2015. Gearchiveerd op 5 december 2020. sinds januari 2023 Naomi Mestrum

Financiering CIDI wordt grotendeels gefinancierd uit donaties, jaarlijkse bijdragen van Vrienden van CIDI en legaten; de stichting heeft de ANBI-status. Donoren worden niet openbaar gemaakt. Volgens CIDI ontvangt de organisatie geen overheidssubsidie, ook niet van de Israëlische overheid. Wel ontving CIDI projectsubsidies, onder meer ruim een ton van de gemeente Amsterdam voor studiereizen in 2021 en 2022 (zie Yad Vashem-reizen).Politie raadt deelname aan CIDI-reis af bij eigen werknemers. Ewout Klei, De Kanttekening, 18 januari 2022. Gearchiveerd op 1 februari 2023.

Sinds 2005 ontvangen CIDI en zijn jongerenorganisatie bijdragen van de Stichting Collectieve Maror-gelden. Die stichting verdeelt middelen uit de restitutie van tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofde Joodse bezittingen, waaronder uitkeringen van verzekeraars, voor collectieve Joodse doelen.Besluiten Ronde 2005; Besluiten Ronde 2019. Maror.nl. Gearchiveerd op 1 april 2023. Volgens een berekening van The Rights Forum ontving CIDI tussen 2005 en 2019 in totaal circa € 1,8 miljoen.CIDI ontving joodse restitutiegelden voor reizen, website en zelfpromotie. The Rights Forum, 23 juli 2019. Gearchiveerd op 16 september 2021.

Doel en activiteiten De stichting vermeldt vier hoofddoelen:Over CIDI (nov 2020). Gearchiveerd op 30 maart 2023. Het beschermen en versterken van de banden tussen Nederland, de Europese Unie en Israël Informatievoorziening over Israël en het Midden-Oosten Het stimuleren van het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen Het bestrijden van antisemitisme

CIDI komt op voor de rechten van Joden in Nederland, in Israël en in de rest van de wereld. Doelgroepen zijn politici en beleidsmakers, media, jongeren (studenten) en de eigen achterban.Missie en visie (nov 2020). Gearchiveerd op 30 maart 2023.

Het CIDI werkt aan haar doelstellingen door middel van artikelen op haar website, lobbyen bij politici en beleidsmakers, georganiseerde reizen voor diverse doelgroepen (zoals politici, journalisten en opiniemakers), het organiseren van lezingen en bijeenkomsten, publicaties in de Nederlandse media, sociale media, en onderzoek.CIDI Activiteitenoverzicht 2019, p. 3. maart 2020. Gearchiveerd op 5 januari 2022. CIDI verspreidt ook (gratis) onderwijsmateriaal over het Israëlisch-Palestijns conflict.

Het CIDI brengt elk jaar een rapport uit met een overzicht van meldingen van antisemitische incidenten. De gegevens komen van meldingen bij zowel het CIDI zelf, als bij andere organisaties, waaronder het Meldpunt Discriminatie Internet en de regiopolitie Amsterdam-Amstelland.

De stichting zegt het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen te willen stimuleren op basis van twee staten, de zogeheten tweestatenoplossing, die het zelfbeschikkingsrecht van zowel Joden als Palestijnen respecteert. Wel vond CIDI de zogenaamde ‘Deal van de Eeuw’, zoals in januari 2020 door Donald Trump gepresenteerd zonder inspraak vanuit Palestijnse kant, een goed uitgangspunt voor de Palestijnse "gedroomde eigen staat" en dit 'vredesinitiatief' "een nieuwe, realistische kans op een eigen staat."CIDI: vredesplan Trump goed startpunt voor onderhandelingen. CIDI, 28 januari 2020. Gearchiveerd op 22 maart 2023.

Lobby-activiteiten