thumb|Bart van Leeuwen tijdens Bart en De Zwart op Veronica Radio 3 (1987) thumb|Erik de Zwart tijdens Bart en De Zwart op Veronica Radio 3 (1987) thumb|Klaas van Kruistum (rechts) tijdens Jouw Weekendfinale! op 3FM (2009) NPO 3FM is een nationale radiozender van de Nederlandse Publieke Omroep, die zich richt op de doelgroep 15 tot en met 35 jaar. Het radiostation zendt veel nieuwe muziek uit, regelmatig afgewisseld met gouwe ouwe uit de jaren 70, 80, 90 en 2000. Dit kan commerciële rock- en popmuziek zijn, met aanvullend alternatieve, elektronische, house- en dancemuziek.
Geschiedenis Radio 3 De zender begon onder de naam Hilversum 3. Opvallend was de zogenoemde verticale programmering. Bestaande omroepverenigingen hadden een eigen dag en eigen identiteit waarop ze hun soms vreemde programma's mochten uitzenden. Het was dus een grote versnippering in het uitzendschema dat daardoor een grote onduidelijkheid teweeg bracht, want "wanneer was nu wat te horen?" Daardoor was de populariteit van Hilversum 3 vrij matig. Dit kwam ook door dat Hilversum 3 in het leven was geroepen om de populaire zeezender Radio Veronica overbodig te maken, wat niet echt lukte doordat er op Hilversum 3 (wat dus een popstation zou moeten zijn) ook de Muzikale fruitmand met psalmen en andere geestelijke liederen werd uitgezonden. Ook was er tot december 1991 elke zaterdagmiddag NCRV zaterdagsport te horen en tot maart 1979 elke zondagmiddag NOS Langs de Lijn, wat ook niet echt thuishoorde op een radiostation met popmuziek. De zender was een vrolijk gevarieerde bende waardoor het station een onduidelijke identiteit creëerde. De NOS zond van maandag tot en met zaterdag wel iedere avond horizontaal uit tussen 18:00 en 19:00 uur.
De uitzenddagen waren sinds 30 september 1974 als volgt verdeeld over de omroepen: maandag: AVRO dinsdag: VARA woensdag: EO en VPRO (tot en met september 1984 de KRO; en in 1984 en 1985 EO, VPRO en NOS) donderdag: TROS vrijdag: Veronica (tussen 1982 en 1985 's ochtends EO, NCRV en NOS; van 1979 tot 1982 EO, NCRV, Veronica en VPRO; en voor 1979 EO, NCRV, NOS, Veronica (1 uur) en VPRO) zaterdag: NCRV zondag: KRO (tot en met september 1984 AVRO, VARA, TROS, NOS).
Nadat de zeezenders zoals Radio Veronica per zaterdag 31 augustus 1974 hun uitzendingen verplicht moesten staken, ging de populariteit van Hilversum 3 steeds meer omhoog en vanaf najaar 1974 was het jarenlang de best beluisterde zender van Nederland, vooral op de TROS-donderdag, doordat deze omroep vanaf 3 oktober 1974 tot en met 20 mei 1976 de tipplaat Alarmschijf, Tipparade, Nederlandse Top 40 en de Soulshow ging uitzenden. Vanaf Hemelvaartsdag 27 mei 1976 ging de TROS de TROS Europarade en de Polderpopparade uitzenden en vanaf 1 juni 1978 de TROS Top 50. Vanaf 6 april 1979 waren door de zendtijduitbreiding van Veronica ook de vrijdagmiddaguitzendingen zeer goed beluisterd.
Twintig jaar later vonden er grote veranderingen plaats in het schema en de indeling van alle publieke radiozenders. Vanaf zondag 1 december 1985 ging de zender verder als Radio 3 en werden ook diverse FM-frequenties aangepast. Zo veranderde voor Zuid-Limburg de frequentie van 101,2 MHz naar 103,9 MHz. Vanaf september 1988 werd op werkdagen een uur vroeger begonnen, vanaf 6:00 uur.
Vanaf zaterdag 4 januari 1992 gingen de AVRO, KRO en NCRV onder de omroepnaam AKN horizontaal geprogrammeerde programma's onder de noemer Station 3 maken, dat iedere zaterdag, zondag en maandag tussen 6:00 uur en 00:00 uur werd uitgezonden. Datzelfde jaar volgde er vanaf maandag 5 oktober een algehele, nieuwe horizontale programmering op het eveneens vernieuwde Radio 3, waardoor de stelregel "elke dag een andere omroep" grotendeels verdween. Alleen Veronica (zaterdag) en de TROS (zondag) hielden nog even een 'eigen' uitzenddag over. Tevens werden vanaf de nacht van 4 op 5 oktober 1992 de nachtuitzendingen weer ingevoerd, waardoor Radio 3 vanaf dan weer 24 uur per dag in de lucht is.
De opkomst van commerciële radio aan het begin van de jaren negentig zorgde voor een lager marktaandeel. Ferry Maat, destijds programmaleider en eindredacteur van de TROS op Radio 2 en Radio 3, vreesde al eerder voor slechtere luistercijfers door de verhuizing van de TROS van de donderdag naar de zondag. Paul van der Lugt werd in april 1992 benoemd als centrale zendercoördinator; hij moest ervoor zorgen dat Radio 3 een duidelijkere en eigen identiteit kreeg. Het station kreeg een slogan, "De jongste zender van Nederland", en als logo een kuiken (dat 'de jongste' moest benadrukken). Verder werd er meer relatief onbekende muziek tussen nieuwe en gouwe ouwe hits gedraaid (sandwichformule) en werd er meer aandacht besteed aan livemuziek en popfestivals. Zo werd onder meer een samenwerkingsverband aangegaan met Pinkpop, waardoor de nationale publieke popzender al sinds de editie van 1992 elk jaar live uitzendt vanaf het festivalterrein in Landgraaf. Eind jaren 90 volgde ook nog een samenwerkingsverband met A campingflight to Lowlands Paradise en Noorderslag.
Radio 3FM Radio 3 verkreeg vanaf januari 1994 een volledig landelijke dekking op de FM-band. Om dit extra te bekrachtigen, werd het label FM aan de naam toegevoegd. De middengolfzender was niet meer nodig en ging over naar Radio 10 Gold. Ondanks alle vernieuwingen verloor de publieke popzender in april 1997 de jarenlange nummer één positie aan Sky Radio.
Er werd steeds meer samengewerkt tussen de diverse omroepverenigingen om Radio 3FM als één geheel te laten klinken. Veronica verliet per vrijdag 1 september 1995 echter het publieke bestel voor een commercieel avontuur. De TROS verhuisde daarom per 2 september 1995 naar de zaterdag ("de zinderende zaterdag"). De zendtijd voor de zondag werd verdeeld over meerdere omroepen, met veel aandacht voor album-muziek en alternatieve klanken.
Per 1997 kwam er, los van de omroepen, een speciale muziekredactie. Deze bepaalt tot op heden in samenwerking met de dj's welke muziek er overdag op de zender gedraaid mag worden, wat de zender herkenbaar, maar ook voorspelbaar maakt.
3FM Per 1 september 2003 werd Florent Luyckx als nieuwe zendercoördinator aangesteld, die mede verantwoordelijk was voor een aantal (controversiële) veranderingen. Om de geschikte doelgroep aan te spreken moest het station een vloeiender toon voeren. De naam werd kortweg '3FM' met een nieuw logo in blauwe graffiti-style op een rode achtergrond en bijbehorende kreet Serious Radio. Het vernieuwde imago was meer gericht op muziek, blijkend uit het motto "Als je van muziek houdt, dan luister je naar 3FM". Dit betekende ook het vertrek van Henk Westbroek, Cobus Bosscha en Isabelle Brinkman, wat bij het publiek niet onverdeeld enthousiast werd ontvangen. Hierdoor kwamen er wél kansen vrij voor jonge radiomakers om landelijk te kunnen doorbreken.
Na de frequentieverdeling voor commerciële radio in 2003 nam de concurrentie in de doelgroep toe, en dat leidde in de tweede helft van 2004 mede tot het vertrek van Rob Stenders, Patrick Kicken en Ruud de Wild. Velen voorspelden de ondergang van 3FM. De programmering werd in twee jaar tijd minstens drie keer veranderd. Stenders werd opgevolgd door Giel Beelen en De Wild door Wouter van der Goes, die in september 2006 3FM verruilde voor Qmusic en werd opgevolgd door Coen Swijnenberg en Sander Lantinga. In 2007 keerde ook Stenders weer terug bij de zender. Het marktaandeel daalde, maar 3FM wist het tij te keren en behoorde vanaf eind 2007 weer tot de top 5 van best beluisterde radiostations. In de periode november/december 2013 was het na jaren weer het best beluisterde radiostation van Nederland. Van 2006 tot 2013 werd bij de NTR op vrijdagavond Ekstra Weekend uitgezonden, dat in die tijd een van de populairste radioprogramma's was.
De invloed van de 'muziekpolitie' is door de jaren heen steeds sterker geworden. Presentatoren van het VPRO-avondprogramma 3voor12 vertelden in 2005 op de zender dat ze zich beknot voelden in hun vrijheid.
In 2007 sleepte men een aantal Marconi Awards in de wacht – voor Beste Radiozender, Beste Presentator (Giel Beelen), Beste Programma (GIEL) en Aanstormend Talent (Domien Verschuuren). In 2009 werd 3FM wederom genomineerd voor een Marconi Award voor Beste Radiozender. In de zomer van dat jaar stopte Luyckx als zendercoördinator en werd in oktober 2009 opgevolgd door Wilbert Mutsaers.
Op 1 december 2011 was 3FM de grote winnaar bij de uitreiking van de Marconi Awards bij het Radio Gala 2011. Met beide Zilveren RadioSterren (Annemieke Schollaardt en Gerard Ekdom), De Gouden RadioRing (Ekstra Weekend) en de Marconi Talent Award (Sander Hoogendoorn) gaf 3FM-concurrenten zoals Q-music en Radio 538 het nakijken.
NPO 3FM thumb|Mobiele studio van NPO 3FM in het Vondelpark met de vormgeving die gebruikt werd van 2017 tot en met april 2020 Op dinsdag 19 augustus 2014 werden de letters NPO aan de naam 3FM toegevoegd. In november 2014 maakte Claudia de Breij bekend te stoppen met haar radioprogramma op de vrijdagmiddag. Ook Bart Arens stopte met zijn programma's Mega Top 50 en De radioshow van Bart in het weekeinde vanwege een overstap naar NPO Radio 2. In december 2014 maakte daarnaast Eric Corton bekend te stoppen met zijn programma That's Live. Hij werd opgevolgd door Sander Hoogendoorn.
Op 3 februari 2015 werd bekend dat Coen Swijnenberg en Sander Lantinga (van de Coen en Sander Show) per 17 augustus 2015 zouden overstappen naar Radio 538. Hun tijdslot werd vanaf 1 juni 2015 overgenomen door Frank van der Lende. Op 18 maart 2015 werd bekend dat ook Gerard Ekdom het radiostation ging verlaten, door per maandag 5 oktober 2015 over te stappen naar NPO Radio 2, om daar het nieuwe ochtendprogramma Ekdom in de Ochtend te gaan presenteren. Daarmee verloor NPO 3FM in korte tijd veel belangrijke dj's. NPO 3FM probeerde het vertrek van deze dj's op te vangen met jonge talenten uit de eigen dj-school. Ook werd Eva Koreman van Qmusic naar de zender gehaald.
In oktober 2015 vierde de zender zijn 50e verjaardag door vier dagen rechtstreeks vanaf het eiland Pampus radio te maken, een speciaal televisieprogramma over 50 jaar 3FM uit te zenden op NPO 3 en een concertavond in Paradiso te organiseren. Arjan Snijders bracht een boek uit getiteld 50 jaar 3FM: van Vrolijke Puinhoop naar Serious Radio. Aan het einde van dat jaar neemt zendermanager Wilbert Mutsaers afscheid van de zender. Hij gaat naar concert- en evenementenpromotor Mojo om daar als algemeen directeur aan de slag te gaan. Music director Basyl de Groot neemt als interim-zendermanager de honneurs waar en vervangt uiteindelijk Mutsaers definitief als zendermanager.
In november 2016 vertrokken ook Paul Rabbering en Timur Perlin naar NPO Radio 2. Op 7 november 2016 werd de nieuwe NPO 3FM-programmering bekendgemaakt. Kenmerkend aan deze wijziging is dat slechts drie dj's hun programma behielden op hetzelfde tijdstip en dat vrijwel alle programmatitels kwamen te vervallen. Deze werden vervangen door de voornamen (behoudens 3voor12Radio en de Mega Top 50) van de dj's. De slogan "Serious Radio" werd na 13 jaar geschrapt. Verder betekende het dat Giel Beelen na twaalf jaar met zijn ochtendprogramma GIEL ging stoppen; hij werd opgevolgd door Domien Verschuuren tussen 6:00 en 9:00 uur. Beelen zelf ging vanaf 2 januari 2017 op vrijdag-, zaterdag- en zondagavond het programma On Stage presenteren. Door de vele veranderingen daalden de luistercijfers fors.