Iron Man is een fictieve superheld uit de comics van Marvel Comics. Hij werd bedacht door Stan Lee, Larry Lieber, Don Heck en Jack Kirby en verscheen voor het eerst in Tales of Suspense #39 (Maart 1963).
De acteur die Iron Man vertolkte in het Marvel Cinematic Universe is Robert Downey jr.
Publicatiegeschiedenis Iron Man werd bedacht in samenwerking tussen verschillende schrijvers en tekenaars. Stan Lee bedacht de verhalen, Larry Lieber werkte ze uit, Don Heck deed vooral in de eerste Iron Man-strips veel van het tekenwerk en gaf de bekendste personages, waaronder Tony Stark zelf, hun uiterlijk, en Jack Kirby ontwierp steeds de cover van een strip. Bovendien bedacht hij Iron Mans oorspronkelijke harnas.
Iron Man deed zijn intrede in strips van meestal 13, maar soms ook 18 pagina’s lang. Net als de andere strips in Tales of Suspense draaiden zijn strips vaak om sciencefiction en bovennatuurlijke thema’s. In nummer 40 werd Iron Man´s oorspronkelijke grijze harnas vervangen door een gouden pantser, en in nummer 48 droeg hij voor het eerst zijn beroemde rood-gouden pak. Vanaf nummer 59 (November 1964) begon Iron Man zijn plaats in Tales of Suspense te delen met Captain America. In maart 1968 werd na 99 nummers de strip "Tales of Suspense" geheel omgedoopt tot Captain America. Iron Man kwam hier nog eenmaal in voor. In mei 1968 kreeg Iron Man zijn eigen stripserie beginnend met Iron Man nummer 1.
Iron Man was oorspronkelijk bedoeld als een anticommunistische held. In de verschillende stripseries waar Iron Man centraal in stond waren technologische vooruitgang en nationale veiligheid steeds terugkerende thema’s. Geleidelijk veranderde dit waardoor Stark in een meer complex personage veranderde.
Schrijvers gebruiken Iron Man vaak als een symbool van de menselijke creativiteit, maar ook van menselijke zwakheden. Hij wordt vaak samen met Captain America en Thor afgebeeld als de "Grote Drie" van de Avengers (Vergelders).
Gedurende het grootste deel van zijn carrière is Iron Man lid geweest van de superheldengroep The Avengers.
Biografie in de strips Anthony Edward “Tony” Stark is de zoon van de industriemagnaat Howard Stark en Maria Carbonell. Al op jonge leeftijd bleek hij een aanleg te hebben voor mechanica. Op zijn vijftiende werd hij al toegelaten in een universitair elektrotechniek programma op het “Massachusetts Institute of Technology”. Toen hij 21 was erfde hij, na de dood van zijn ouders bij een auto-ongeluk, zijn vaders bedrijf Stark Industries, en veranderde het binnen een paar jaar in een miljoenenbedrijf dat vooral wapens en munitie leverde aan de Amerikaanse overheid.
Stark werd naar Vietnam gestuurd om toe te zien op een veldtest van een wapen ontworpen door zijn bedrijf. Hij stapte hierbij echter op een boobytrap waarbij een granaatscherf zich in zijn borst boorde. De gewonde Tony Stark werd vervolgens gevangen door de Communistische leider Wong-Chu die hem informeerde dat de scherf in zijn borst binnen een week zijn hart zou doorboren en hem zou doden. Hij bood Stark de kans om een operatie te ondergaan die zijn leven zou kunnen redden, op voorwaarde dat hij voor de communisten een nieuw wapen zou bouwen. Stark ging akkoord in de hoop zo tijd te winnen. Stark kreeg een Arcreactor in zijn borst geplaatst op de plaats waar de granaatscherven binnen waren gedrongen. Die moest ervoor zorgen dat ze niet verder kwamen tot aan zijn hart. Toen hij vrij kwam veranderde hij de structuur tot een nieuwere reactor.
Stark kreeg een klein laboratorium tot zijn beschikking, samen met een andere gevangene; professor Ho Yinsen, een geniaal elektrotechnicus die ook door de communisten gevangen was genomen. Met zijn hulp ontwierp Stark een gepantserd pak voorzien van verschillende wapens. Het pak bevatte ook een elektromagnetische generator die de granaatscherf "vast zou houden" in een krachtveld, zodat Stark´s hart veilig zou zijn. Terwijl Stark het harnas oplaadde leidde Yinsen de communisten af, wat hem zijn leven kostte. Nadat het pak volledig was opgeladen gebruikte Stark het om te ontsnappen aan Wong Chu en Yinsen te wreken, door alle aanwezige communistische soldaten te verslaan.
Eenmaal terug in Amerika paste Stark de gepantserde borstplaat wat aan zodat hij deze onder zijn kleding kon dragen en niet voortdurend zijn hele harnas hoefde te dragen. Aangezien hij nu niet langer zonder de pacemaker kon besloot Stark de rest van het pak ook te blijven gebruiken. Hij nam de naam Iron Man aan en werd een superheld. Hij hield wel de oorsprong van het pak en het feit dat hij niet zonder het harnas kon leven geheim. Om zijn eigen identiteit te beschermen liet Stark het gerucht rondgaan dat Iron Man een door hem betaalde bodyguard was die in ruil voor geld het pantser gebruikte voor heldendaden.
In het begin gebruikte Stark Iron Mans identiteit puur om spionnen en criminelen die Stark Industries aanvielen te bevechten. Later begon hij zich te richten op elke persoon of organisatie die de wereld bedreigden. Iron Man was tevens een van de oprichters van de superheldengroep The Avengers. Hij gaf zelfs zijn villa in Manhattan aan de Avengers als hoofdkwartier.
In de loop der jaren verbeterde Stark het Iron Man-pantser steeds meer. Zijn natuurlijke aanleg voor mechanica hielp hem om zijn pak steeds verder aan te passen. Uiteindelijk onderging Stark ook een hart transplantatie zodat hij niet langer afhankelijk was van het pak om in leven te blijven. Daarnaast besloot hij niet langer wapens te leveren en richtte zijn bedrijf op andere soorten technologie.
Krachten en vaardigheden Harnas Iron Man heeft van nature geen superkrachten, hij ontleent al zijn krachten aan zijn pantser. Het originele harnas dat Stark ontwierp als gevangene van de communisten was grijs, erg groot en log van formaat. Al snel ontwierp hij een beter passend harnas, en verbeteringen zijn een vóórtdurend proces. Het pantser (uitzonderingen daargelaten) bestaat uit miljoenen minuscule eenheden die door enorm sterke magnetische velden als een geheel functioneren; elke eenheid op zich levert energie, kracht, computervermogen etc. Ze ontlenen hun structurele sterkte aan een legering van goud en titanium. De energie van het harnas is afkomstig van zonne-energie, elektrische batterijen en een geïntegreerde generator die kosmische straling absorbeert (Eigenlijk remt de generator passerende deeltjes alleen een heel klein beetje af) als voeding.
Omdat Stark zijn pantser steeds verder verbetert en aanpast verschillen zijn krachten van tijd tot tijd. Het pak geeft Stark bovenmenselijke kracht en liftvermogen (tegenwoordig kan hij ongeveer honderd ton tillen), en stelt hem in staat te vliegen (met een maximumsnelheid van ongeveer negen maal die van het geluid). Het pantser kan andere vormen van energie zoals hitte omzetten in elektriciteit en zelfs elektrische energie direct absorberen om de batterijen op te laden. Het pantser kan geheel luchtdicht worden afgesloten voor missies onder water of in het luchtledige.
Alle systemen van het pantser worden cybernetisch door Tony Stark bestuurd via de speciale helm - het neuro-netwerk neemt zijn hersenimpulsen waar en reageert op zijn gedachten. Via sensoren aan binnen en buitenkant krijgt Tony constant informatie over de status van het harnas. De wapens van het pantser zijn in de loop der tijd veranderd, maar standaard bevat het pantser altijd energiestralen (repulsors) die Iron Man vanuit zijn handschoenen afvuurt, en een "monobeam", een breed-spectrum-laser op zijn borst. Ook een elektromagnetische puls generator, een energieschild, manipulatie van magnetische velden en geluidsgolven zijn bekende wapens van Iron Man.
Enige tijd geleden onderging Tony Stark het z.g. Extremis-proces, een ingrijpende biologische verandering die hem in staat stelde letterlijk één te worden met zijn harnas, maar ook om direct contact te maken met vrijwel ieder soort technologie. Deze functies werden onherstelbaar verstoord door een door de buitenaardse Skrulls gemaakt computervirus, maar de biologische veranderingen - een efficiënter bloedsomloop, extreem versterkte immuunreactie, versnelde genezing en verbeterde hersenfuncties -zijn voor zover bekend nog steeds aanwezig.
Naast zijn basis-harnas heeft Stark ook vele speciale modellen ontworpen voor onder anderen reizen door de ruimte, diepzeeduiken en stealth. Hij ontwierp ook ooit een pak genaamd de “Hulkbuster” dat speciaal gemaakt was om tegen de hulk te vechten.
Vaardigheden Stark is van nature een genie op het gebied van mechanica en technologie. Dit komt hem vaak van pas in lastige situaties waar hij zijn pantser of andere hulpmiddelen vaak op een onorthodoxe, maar effectieve manier gebruikt om te ontsnappen. Verder is Stark een gerespecteerd zakenman en eigenaar van een miljoenenbedrijf.
Toen Stark een tijdje niet in staat was zijn pantser te gebruiken onderging hij gevechtstraining van Captain America, iets wat hij nog vaak toepast. Verder heeft Stark een enorme wilskracht en zal niet snel opgeven.
In andere media Ultimate Iron Man De Ultimate Marvel versie van Iron Man verscheen voor het eerst in een team-up strip geschreven door Brian Michael Bendis. Net als zijn tegenhanger uit de originele strips is de Ultimate Tony Stark een rijke zakenman en uitvinder die het Iron Man pak creëerde. Ook lijdt hij aan een levensbedreigende ziekte, in dit geval een hersentumor die niet operatief verwijderd kan worden en hem ergens tussen de komende zes maanden en vijf jaar fataal zal worden. De kennis dat hij niet lang meer te leven heeft zette Tony ertoe aan een superheld te worden.
De Ultimate Tony Stark is een van de slimste personages in het Ultimate Marvel universum. In tegenstelling tot de originele strips is het feit dat Tony Stark Iron Man is in de Ultimate strips publiekelijk bekend.
Marvel Cinematic Universe
Sinds 2008 verscheen het personage in het Marvel Cinematic Universe en wordt vertolkt door Robert Downey jr.. Tony Stark is een beroemde wapenmaker en heeft zijn eigen bedrijf, Stark Industries, dat hij runt met Obadiah Stane en zijn assistent Pepper Potts. Hij gaat naar Afghanistan om daar zijn nieuwe wapens te testen, zoals de Jericho Missile. Hij wordt echter aangevallen en ontvoerd door de terroristische groep Tien Ringen, wiens leider wil dat hij een nieuwe versie van het wapen voor hen bouwt. Tony raakt bij de aanval gewond; er belanden granaatscherven in zijn borstkas. Vanaf dat moment moet hij continue een magneet in zijn lichaam dragen, anders zullen de scherven zijn hart doorboren. Deze magneet drijft hij aan met een boogreactor; een door hemzelf uitgevonden energiebron. Als gevangene van de Ten Rings doet Tony net alsof hij een nieuwe raket voor hen maakt, maar hij maakt een pak om te ontsnappen: de Mark 1. Hij ontsnapt met hulp van Yinsen, die bij de ontsnapping omkomt.
Als hij thuis is maakt hij bekend dat hij stopt met het maken van wapens en sluit de wapen-tak van Stark Industries. Wel gaat hij door met het maken van een nieuw pak, de Mark 2. Obadiah Stane, die samen met Tony de wapens maakte, verkoopt echter nog wel wapens aan terroristen. Hij bouwt ook een nieuw pak voor zijn vriend Luitenant-kolonel James Rhodes, die later War Machine zal worden.