De Tweede Kamerverkiezingen 1922 waren algemene Nederlandse verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Zij vonden plaats op 5 juli 1922.

De verkiezingen werden gehouden als gevolg van de afloop van de zittingstermijn van de Tweede Kamer die gekozen was bij de verkiezingen van 1918.

Dit waren de eerste Nederlandse verkiezingen met algemeen kiesrecht; door de aanvaarding van het initiatiefvoorstel-Marchant kregen vrouwen vanaf deze verkiezingen ook actief kiesrecht.In 1918 was aan vrouwen al passief kiesrecht toegekend. Een wijziging van de Kieswet zorgde ervoor dat kleine partijen minder kans maakten dan bij de verkiezingen in 1918. Om in aanmerking te komen voor een zetel in de Tweede Kamer diende een partij ten minste 75% van de kiesdeler te behalen.

De verkiezingen van 1922 waren daarnaast ook de eerste verkiezingen waarin iedere volwassen vrouw kiesrecht kon uitvoeren, een mijlpaal voor het feminisme in Nederland.

Uitslag Opkomst 1918 1922 # stemmen % # stemmen % Kiesgerechtigden 1.517.380 3.145.161 Niet opgekomen 175.636 11,57% van het aantal kiesgerechtigden. 268.807 8,55 Opkomst 1.341.744 88,43 2.876.354 91,45 Blanco stemmen n.b. - 1.812 0,06 Ongeldige stemmen n.b. - 49.984 1,74 Geldige stemmen 1.341.744 n.b. 2.824.558 98,20% van het aantal uitgebrachte stemmen. Kiesdeler 13.418 28.246

Verkiezingsuitslag Partij 1918 1922 +/− # stemmen %% van het aantal geldige stemmen. zetels # stemmen % zetels % zetels Algemeene Bond (RKSP)     402.962 30,03 30 874.745 30,97 32 +0,94 +2   Sociaal-Democratische Arbeiderspartij     294.495 21,95 22 567.769 20,10 20 −1,85 −2   Anti-Revolutionaire Partij     180.187 13,43 13 402.277 14,24 16 +0,81 +3   Christelijk-Historische Unie      88.039   6,56   7 318.669 11,28 11 +4,72 +4   Liberale Unie      83.084   6,19   6 Bond van Vrije Liberalen      50.999   3,80   4 Economische Bond      41.691   3,11   3 Middenstandspartij      12.674   0,94   1 Neutrale Partij       7.153   0,53   1 Algemeene Staatspartij       6.711   0,50   0 VrijheidsbondLiberale Unie, Bond van Vrije Liberalen, Economische Bond, Middenstandspartij, Neutrale Partij en Algemeene Staatspartij zijn in 1921 opgegaan in de Vrijheidsbond.In 1922 lijstverbinding tussen Vrijheidsbond, VB - Lijst Staalman en VB - Lijst Ter Hall. − − − 224.288 7,94 VB - Lijst Staalman − − −   24.710 0,88 VB - Lijst Ter Hall − − −   22.360 0,79 subtotaal    202.312 15,07 15 271.358 9,61 10 −5,46 −5   Vrijzinnig-Democratische Bond      70.674   5,27   5 134.595 4,77 5 −0,50 0 Communistische Partij HollandNam in 1918 deel onder de naam Sociaal-Democratische Partij.      31.010   2,31   2   53.664 1,90 2 −0,41 0 Plattelandersbond (links)In 1922 lijstverbinding tussen Plattelandersbond (links), Plattelandersbond (rechts) en Plattelandersbond (rk).        9.089   0,67   1   36.668 1,30 Plattelandersbond (rechts) − − −    7.871 0,28 Plattelandersbond (rk) − − −    1.277 0,05 subtotaal        9.089   0,67   1   45.816 1,62 2 +0,95 +1   Liberale PartijIn 1922 lijstverbinding tussen Liberale Partij, Volkswelvaartspartij en Lijsten Braam. − − −   18.124 0,64 Volkswelvaartspartij          301   0,02   0    9.784 0,35 Lijsten BraamNam in 1918 deel onder de naam Groep Braam.          189   0,01   0       142 0,00 subtotaal          301   0,02   0   28.050 0,99 1 +0,97 +1   Staatkundig Gereformeerde Partij       5.180   0,39   0   26.744 0,95 1 +0,56 +1   Christen-Democratische Partij     10.653   0,79   1   20.760 0,74 0 −0,05 −1   HGSP − − −   20.431 0,72 0 +0,72 0 Christelijk-Sociale Partij       8.153   0,61   1   19.540 0,69 0 +0,08 −1   Nederlandse Bond van BelastingbetalersIn 1922 lijstverbinding tussen Nederlandse Bond van Belastingbetalers, NBB (Patriciërsbond) en NBB (Huiseigenaren). − − −   11.238 0,40 NBB (Patriciërsbond) − − −    3.495 0,12 NBB (Huiseigenaren) − − −    1.137 0,04 subtotaal − − −   15.870 0,56 0 +0,56 0 Lijsten Arts − − −   15.830 0,56 0 +0,56 0 Onafhankelijke Partij − − −   15.227 0,54 0 +0,54 0 Nieuwe Katholieke Partij − − −   13.499 0,48 0 +0,48 0 Socialistische Partij       8.951   0,67   1   12.411 0,44 0 −0,23 −1   Rapaille-partij − − −   11.458 0,41 0 +0,41 0 Plattelandspartij − − −   10.628 0,38 0 +0,38 0 Democratische Partij − − −    9.209 0,33 0 +0,33 0 Neutraal Blok Middenstanders − − −    7.963 0,28 0 +0,28 0 Bezuinigingsbond − − −    7.456 0,26 0 +0,26 0 Algemene Nederlandse Vrouwenorganisatie − − −    6.001 0,21 0 +0,21 0 Lijsten Van der ZwaagNam in 1918 deel onder de naam Groep Van der Zwaag.       2.649   0,20   0    3.723 0,13 0 −0,07 0 Kunstenaarspartij − − −    3.499 0,12 0 +0,12 0 Christelijke Volkspartij − − −    2.061 0,07 0 +0,07 0 Lijst Groenendaal − − −    1.902 0,07 0 +0,07 0 Grondpartij − − −    1.384 0,05 0 +0,05 0 Vrijdenkers − − −    1.123 0,04 0 +0,04 0 Lijst Coppenolle − − −    1.061 0,04 0 +0,04 0 Kiesvereniging Aller Belang − − −       741 0,03 0 +0,03 0 Partij voor Pensioenbelangen − − −       588 0,02 0 +0,02 0 Vrije Middenstandspartij − − −       577 0,02 0 +0,02 0 Arbeiderscandidaten − − −       548 0,02 0 +0,02 0 Kleine Middenstandspartij − − −       544 0,02 0 +0,02 0 Premievrij Staatspensioen − − −       544 0,02 0 +0,02 0 Vaderlandsche partij − − −       354 0,01 0 +0,01 0 Lijst Verweij − − −       291 0,01 0 +0,01 0 Nieuwe Plattelandspartij − − −       194 0,01 0 +0,01 0 Verhoging pensioen en ouderdomsrente − − −       167 0,01 0 +0,01 0 Revolutionaire partij − − −       142 0,00 0 +0,00 0 Lijst Schouten − − −        89 0,00 0 +0,00 0 Lijst Busch − − −        67 0,00 0 +0,00 0 Bond van Christen-Socialisten       8.415   0,63   1 − − − −0,63 −1   VDW       6.828   0,51   1 − − − −0,51 −1   overige partijen in 1918      11.657   0,88   0 − − − −0,88 0 Totaal   1.341.744Dit is het totaal aantal geldige stemmen zoals vermeld in de database van de Kiesraad. De stemmen van alle partijen opgeteld geven een totaal van 1.330.087. De Kiesraad geeft zelf ook aan dat er lacunes zijn. 100 100 2.824.558Dit is het totaal aantal geldige stemmen zoals vermeld in de database van de Kiesraad. De stemmen van alle partijen opgeteld geven een totaal van 2.893.308. De Kiesraad geeft zelf ook aan dat er lacunes zijn. 100 100 0 0

Gekozen leden

Opvallend is dat bijna alle grote partijen een vrouw in hun fractie kregen. Hun aantal steeg naar zeven. Alleen de ARP hield principieel vast aan het uitsluiten van de vrouw voor een Kamerlidmaatschap.

Twee gekozenen, Paul Reymer (AB) en Samuel van Houten (Liberale Partij), namen hun verkiezing niet aan; Reymer vanwege zijn benoeming als burgemeester van Eindhoven, Van Houten vanwege zijn hoge leeftijd. In hun plaats werden Anthonius Michielsen (AB) en Lizzy van Dorp (Liberale Partij) benoemd.

De zittingsperiode van de Tweede Kamer ging in op 25 juli 1922 en eindigde op 14 september 1925.

Formatie

Na een betrekkelijk korte formatie werd het kabinet-Ruijs de Beerenbrouck II gevormd, dat grotendeels dezelfde ministers had als zijn voorganger.

Bronnen Tweede Kamer 5 juli 1922 op www.verkiezingsuitslagen.nl Tweede-Kamerverkiezingen 5 juli 1922 op www.nlverkiezingen.com www.politiekcompendium.nl Verkiezingsprogramma's 1922 bij het DNPP

Noten

Categorie:Nederlandse politiek in 1922 Nederland Categorie:Tweede Kamerverkiezingen 1922