thumb|Chesterton ten tijde van zijn verloving, 1898 Gilbert Keith Chesterton (Londen, 29 mei 1874 — Beaconsfield, 14 juni 1936) was een Engels letterkundige en journalist. Hij verdedigde in zijn geschriften de waardigheid van de menselijke persoon tegen alle mogelijke 'ismen'. Zijn scherpe, met humor geladen aanvallen bezorgden hem grote populariteit, maar ook talrijke vijanden. Zijn bekendste werken zijn Orthodoxy (1908), The Everlasting Man (1925) en de korte detectiveverhalen Father Brown.
Chesterton is "de prins van de paradox"Douglas, J.D. G.K. Chesterton, the Eccentric Prince of Paradox, Christianity Today. May 24, 1974. genoemd. Hij schreef een nonchalant, geestig proza dat afgeladen was met verbluffende formuleringen, zoals: "Dieven respecteren het privébezit. Ze willen alleen het privébezit tot hun eigen privébezit maken, zodat ze het nog beter kunnen respecteren."The Man who was Thursday, hoofdstuk 4.
Chesterton is een christelijke schrijver die evenveel bewonderd en geciteerd wordt door zowel vrijzinnige als conservatieve christenen en ook door veel niet-christenen. De religieuze en politieke opvattingen van Chesterton zelf waren trouwens zo genuanceerd dat ze niet goed onder de vrijzinnige of conservatieve vlag onder te brengen zijn. Na zijn bekering zou hij echter een vurig apologeticus worden voor de Rooms-Katholieke Kerk, met name tegenover liberale, seculiere en protestantse vooroordelen.
Levensloop Geboren in Campden Hill in Kensington, Londen, ontving Chesterton zijn opleiding op St Paul's School, London. Hij vervolgde zijn opleiding op de Slade School of Fine Art om illustrator te worden en volgde bovendien lessen in literatuur aan het University College London. Geen van beide opleidingen heeft hij afgemaakt. Tussen 1896 en 1902 werkte Chesterton voor de Londense uitgevers Redway en T. Fisher Unwin. In die periode begon hij ook met journalistiek werk als freelance kunst- en literatuurcriticus. In 1901 trouwde hij met Frances Blogg (1869-1938)Zij was een Engelse auteur van gedichten, liederen en schooldrama's. De vrouw van G. K. Chesterton speelde een grote rol in zijn carrière als zijn secretaris en persoonlijk manager. Chesterton schreef Frances de eer toe dat zij hem terug naar het Anglicanisme had geleid, hoewel hij het anglicanisme later als een "bleke imitatie" beschouwde., met wie hij de rest van zijn leven samen zou blijven. In 1902 kreeg hij een wekelijks opiniecolumn in de Daily News (London), in 1905 gevolgd door een wekelijkse column in The Illustrated London News, waarvoor hij de volgende dertig jaar zou blijven schrijven.
Volgens Chesterton werd hij als een jongeman gefascineerd door occultisme en experimenteerde hij samen met zijn broer Cecil met ouijaborden.Autobiography, hoofdstuk 4 Naarmate hij ouder werd, werd hij steeds meer een orthodox christen, tot hij in 1922 overging tot het katholicisme.
Van jongs af aan had Chesterton grote interesse en talent voor kunst. Hij was van plan om een kunstenaar te worden en zijn werk toont een visie die abstracte ideeën in concrete en heldere beelden omzet. Zelfs zijn fictie lijkt zorgvuldig verborgen parabels te bevatten. Father Brown is eeuwig bezig met het corrigeren van de incorrecte gezichtspunten van de verbijsterde personen op de plaats delict en wandelt aan het eind met de crimineel weg om zijn priesterlijke rol van herkenning en berouw uit te oefenen.
Chesterton was een lange man (1,93 m) en woog rond de 130 kilo. Zijn omvang resulteerde in enkele beroemde anekdotes. Gedurende de Eerste Wereldoorlog vroeg een dame in Londen waarom hij niet aan het front was, waarop hij antwoordde: "Als u naar de zijkant gaat, dan ziet u dat ik daar ben."A. N. Wilson, Hilaire Belloc, Penguin Books. 1984. Een andere keer zei hij tegen zijn vriend George Bernard Shaw: "Als ze jou zien denkt iedereen dat er hongersnood heerst in Engeland". Shaw antwoordde: "Als ze jou zien denkt iedereen dat jij die veroorzaakt hebt". P.G. Wodehouse beschreef eens een luide knal als "een geluid als Chesterton vallend op een blikken plaat."THE WORLD OF MR. MULLINER, by P. G. Wodehouse
Chesterton ging gewoonlijk gekleed in een cape en een verkreukelde hoed, met een zwaardstok in zijn hand en een sigaar hangend uit zijn mond. Hij droeg soms een mes en een geladen pistool bij zich.
Vaak vergat Chesterton waar hij naartoe moest en miste dan de trein die hem daarheen zou brengen. Het is meerdere keren voorgekomen dat hij een telegram naar zijn vrouw, Frances Blogg, stuurde vanuit een verafgelegen (en incorrecte) locatie. Hij schreef dan bijvoorbeeld: "Ben op Market Harborough. Waar behoor ik te zijn?", waarop zij dan antwoordde, "Thuis."Ward, Maisie. Gilbert Keith Chesterton, hoofdstuk 15. Sheed & Ward, 1944. Door deze geheugenproblemen en het feit dat Chesterton als kind extreem onhandig was, hebben verschillende personen gespeculeerd dat Chesterton ongediagnosticeerde dyspraxie had.Biggs, Victoria, Caged in Chaos, hoofdstuk 1, Jessica Kingsley, 2005
Chesterton voerde graag vriendschappelijke polemieken met mannen zoals George Bernard Shaw, H. G. Wells, Bertrand Russell en Clarence Darrow. Volgens zijn autobiografie speelden Shaw en hij cowboys in een stomme film die nooit uitgebracht is. Op 7 januari 1914 nam Chesterton (samen met zijn broer Cecil en toekomstige schoonzus Ada) deel aan het schijnproces tegen John Jasper voor de moord op Edwin Drood. Chesterton was rechter en Shaw speelde de rol van juryvoorzitter. Die herfst werd Chesterton getroffen door een ernstige ziekte waarvan hij nauwelijks herstelde. Hij was maandenlang bedlegerig en gedurende een aanzienlijk deel van die tijd bewusteloos.
Chesterton werd in 1935 genomineerd voor de Nobelprijs voor Literatuur.Nomination Archive, Gilbert K Chesterton (Digitale versie)
Chesterton stierf op 14 juni 1936 in zijn huis in Beaconsfield, Buckinghamshire. De preek bij zijn requiemmis in de Kathedraal van Westminster te Londen werd gesproken door Ronald Knox. Hij is begraven in Beaconsfield op de katholieke begraafplaats. Chestertons erfenis bedroeg 28.389 pond, dat is ongeveer gelijk aan 1.430.000 pond in 2009.
thumb|Page 31, caricature of G. K. Chesterton, from scan of Harper's Weekly July 1914, for the article "When Chesterton is angry" by Neith Boyce. Bibliografie thumb|300px|All Things Considered, G. K. Chesterton, pagina 236, Methuen, London, 1908Chesterton heeft veel geschreven: ongeveer 80 boeken, enkele honderden gedichten, ongeveer 200 korte verhalen, 4000 essays en enkele toneelspelen. Hieronder zijn bekendste werken: Fictie (selectie) 1900 - The wild knight and other poems (Digitale versie) 1901 - The defendant (Digitale versie) 1904 - The Napoleon of Notting Hill (Digitale versie) 1905 - The club of queer trades (Digitale versie). Vert. door F. van Velsen als: De krankzinnige rechter. Roman, 1949 (Digitale versie) 1908 - The man who was Thursday. A nightmare (Digitale versie). Vert. door Wouter Steenhoff als: Wie is Donderdag?. (Digitale versie). Vert. door A.J. Richel als: De man die Donderdag was. Utrecht, Uitgeverij Het Spectrum N.V., 1961. Vert. door Joop Wigman als: De man die Donderdag was. Een nachtmerrie. Leiden, Menken Kasander & Wigman, 2000 1909 - The ball and the cross (Digitale versie). Vert. door Caspar Hendriks als: Het eeuwig twistgesprek (The ball and the cross), 1929 (Digitale versie) 1911 - The innocence of Father Brown (Digitale versie). Gedeeltelijk vert. door W. Nieuwenhuis als: Avonturen van Pater Brown. Bevat: I: Het blauwe kruis. Vertaling van: The Blue Cross, 1910. II: De zonderlinge voetstappen. Vertaling van: The Queer Feet, 1910. III: De onzichtbare man. Vertaling van: The Invisible Man, 1911. IV: Het teeken van het gebroken zwaard. Vertaling van: The Sign of the Broken Sword, 1911 (Digitale versie). Bewerkt. door N.H.M. Zwager als: The innocence of father Brown, 1929 (Digitale versie). Vert. door A.A.O. Arens ... et al. onder leiding van Godfried Bomans als: Father Brown houdt zich van den domme. Utrecht, Het Spectrum, 1958 1911 - The ballad of the white horse (Digitale versie) 1912 - Manalive (Digitale versie) 1913 - Magic. A fantastic comedy (Digitale versie). Vert. door Simon B. Stokvis als: Tooverij. Een fantastisch blijspel in een voorspel en drie bedrijven. Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1917 1914 - The flying inn (Digitale versie). Vert. door Jean H.P. Jacobs als: De vliegende herberg. Roman van Gilbert Keith Chesterton, 1929 (Digitale versie) 1914 - The wisdom of Father Brown (Digitale versie). Vert. E. Brongersma en André Noorbeek o.l.v. Godfried Bomans als: De wijsheid van Father Brown. Utrecht, Het Spectrum, 1960 1915 - Poems (Digitale versie) 1915 - Wine, water and song (Digitale versie) 1922 - The man who knew too much (Digitale versie). Ontleend aan en tezamen met The paradoxes of Mr. Pond, 1937 en vert. door E. Brongersma als: De man die teveel wist. Utrecht, Uitgeverij Het Spectrum, 1955 (Digitale versie) 1926 - The incredulity of Father Brown (Digitale versie). Vert. door E.A.M. Santen en R. Mok-Timmermans o.l.v. Godfried Bomans als: Father Brown laat zich niet foppen. Utrecht, Het Spectrum, 1961 1927 - The collected poems of G.K. Chesterton (Digitale versie) 1927 - The secret of Father Brown (Digitale versie). Vert. door E.A.M. Santen en E. Brongersma onder leiding van Godfried Bomans als: Het geheim van Father Brown. Utrecht, Prisma-boeken, 1961 1935 - The scandal of Father Brown (Digitale versie). Vert. door A.A.O. Arens, F.G. Crabbendijke en E. Brongersma o.l.v. Godfried Bomans als: De blamage van Father Brown. Utrecht, Het Spectrum, 1961 1935 - The well and the shadows 1937 - The paradoxes of Mr. Pond 1947 - The father Brown stories. Vert. o.l.v. Godfried Bomans als: Avonturen van Father Brown, 1951. I (Digitale versie); II (Digitale versie) 1974 - Greybeards at play, and other comic verse 1986 - Daylight and nightmare : uncollected stories and fables 1987 - Collected nonsense and light verse
Non-fictie (selectie) 1902 - Twelve types. A book of essays 1903 - Varied types (Digitale versie) 1903 - Robert Browning (Digitale versie) 1903 - Charles Dickens, G.K. Chesterton and F.G. Kitton (Digitale versie). Vert. door P.J.M. Boezeman-Droog als: Charles Dickens, 1952 (Digitale versie) 1904 - G. F. Watts (Digitale versie, 1914) 1905 - Heretics. Bevat: Orthodoxy - Negative spirit - Kipling - Shaw - Wells - Christmas - Omar - Yellow press - Moore - Sandals - Science - Dickinson - Celts - Family - Smart novelists - McCabe - Whistler - South Africa - Slum novelists (Digitale versie) 1908 - All things considered (Digitale versie) 1908 - Orthodoxy (Digitale versie). Vert. als: Orthodoxie. Den Haag, M. Hols, 1910. Vert. door Piet Kerstens als: Orthodoxie, 1934 (Digitale versie). Vert. door Hans Schaeffer als: Orthodoxie. Kampen, Kok, 2001 . Vert. door Christoph Chin-Sue als: Orthodoxie. Groningen, Uitgeverij de Blauwe Tijger, 2017 1909 - Thackeray (ed.) (Digitale versie) 1909 - Tremendous trifles (Digitale versie) 1909 - George Bernard Shaw (Digitale versie) 1910 - What's wrong with the world (Digitale versie). Vert. door Jos Panhuysen als: Wat mankeert de wereld?, ca. 1930 (Digitale versie) 1910 - Alarms and discursions (Digitale versie) 1911 - Appreciations and criticisms of the works of Charles Dickens (Digitale versie) 1912 - A miscellany of men (Digitale versie) 1913 - The victorian age in English literature (Digitale versie) 1914 - Trial of John Jasper, lay precentor of Cloisterham Cathedral in the County of Kent, for the murder of Edwin Drood, engineer'. Heard by Mr. Justice Gilbert Keith Chesterton, sitting with a special jury, in the King's Hall, Covent Garden, W.C., on Wednesday, the 7th January, 1914 from the shorthand notes of J.W.T. Ley, verbatim report of the proceedings (Digitale versie) 1914 - The barbarism of Berlin (Digitale versie). Vert. door W. de Veer als: Berlijnsche barbaarschheid. London, Nelson, 1914 (Digitale versie)