Woestijnhagedissen (Eremias) zijn een geslacht van hagedissen uit de familie echte hagedissen (Lacertidae).
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Arend Friedrich August Wiegmann in 1834. Er zijn 44 soorten, het soortenaantal verandert echter regelmatig omdat er nieuwe soorten worden ontdekt. De soort Eremias isfahanica bijvoorbeeld is pas in 2016 voor het eerst wetenschappelijk beschreven en de soort Eremias dzungarica is pas sinds 2017 bekend. In de literatuur worden dergelijke soorten vaak nog niet vermeld.
Uiterlijke kenmerken Vanwege de grote geografische variatie zijn er grote verschillen in kleur maar de vorm is wel hetzelfde; een stompe kop en krachtige poten. De lichaamslengte bedraagt ongeveer tien centimeter, de staart is iets langer dan de kop en de romp samen.
Levenswijze Een aantal woestijnhagedissen zijn eierlevendbarend, een voorbeeld is Eremias multiocellata. Veel soorten hebben net als de verwante Acanthodactylus-soorten kleine huidflapjes op de tenen om snel over zand te kunnen rennen. De hagedissen worden wel renners (Engels: 'racers') genoemd, omdat ze watervlug zijn.
Verspreiding en habitat Alle soorten komen voor in een groot deel van Eurazië en het Midden-Oosten en leven in de landen Afghanistan, Armenië, Azerbeidzjan, China, Georgië, Iran, Kazachstan, Kirgizië, Moldavië, Mongolië, Oekraïne, Oezbekistan, Pakistan, Roemenië, Rusland, Tadzjikistan, Turkmenistan en Turkije.
Alleen de steppehagedis (Eremias arguta) leeft ook deels in Europa, rond Georgië, Armenië en Oekraïne. Dit is een van de soorten die ooit tot het geslacht Lacerta werd gerekend, die meer in Europa voorkomen.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan 33 soorten een beschermingsstatus toegewezen. Achtentwintig soorten worden gezien als 'veilig' (Least Concern of LC) en vier soorten worden beschouwd als 'onzeker' (Data Deficient of DD). Eremias pleskei ten slotte staat te boek als 'ernstig bedreigd' (Critically Endangered of CR).
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Eremias acutirostris Boulenger, 1887 Afghanistan, Iran, Pakistan Eremias afghanistanica Böhme & Scerbak, 1991 Afghanistan Eremias andersoni Darevsky & Szczerbak, 1978 Iran Eremias argus Peters, 1869 China, Korea, Mongolië, Rusland Steppehagedis(Eremias arguta) Pallas, 1773 Armenië, Azerbeidzjan, China, Georgië, Iran, Kazachstan, Moldavië, Mongolië, Oekraïne, Oezbekistan, Roemenië, Rusland, Tadzjikistan, Turkije Eremias aria Anderson & Leviton, 1967 Afghanistan Eremias brenchleyi Günther, 1872 Afghanistan Eremias buechneri Bedriaga, 1906 China Eremias cholistanica Baig & Masroor, 2006 Pakistan Eremias dzungarica Orlova, Poyarkov Jr., Chirikova, Nazarov, Munkhbaatar, Munkhbayar & Terbish, 2017 MongoliëEremias fahimiiMozaffari, Ahmadzadeh & Saberi-Pirooz, 2020 Iran Eremias fasciata Blanford, 1874 Afghanistan, Iran, Pakistan Eremias grammica Lichtenstein, 1823 Kazachstan, Turkmenistan, Tadzjikistan, Oezbekistan, Iran, Afghanistan, Kirgizië, ChinaEremias graphica Orlova, Rasegar-Pouyani, Rajabizadeh, Nabizadeh, Poyarkov, Melnikov &. Nazarov, 2023 Iran Eremias intermedia Strauch, 1876 Kazachstan, Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Iran, Kirgizië Eremias isfahanica Rastegar-Pouyani, Hosseinian, Rafiee, Kami, Rajabizadeh & Wink, 2016 IranEremias kakariMasroor, Khisroon, Khan & Jablonski, 2020 Afghanistan, Pakistan Eremias kavirensis Mozaffari & Parham, 2007 IranEremias killasaifullahiMasroor, Khan, Nadeem, Amir, Khisroon & Jablonski, 2022 Iran Eremias kokshaaliensis Eremchenko & Panfilov, 1999 China, Kirgizië Eremias kopetdaghica Eremchenko & Panfilov, 1999 Iran, Turkmenistan Eremias lalezharica Moravec, 1994 Iran Eremias lineolata Nikolsky, 1897 Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Kazachstan, Iran, Afghanistan Eremias montana Rastegar-Pouyani & Rastegar-Pouyani, 2001 Iran Eremias multiocellata Günther, 1872 Mongolië, China, Kazachstan, Kirgizië, Rusland, mogelijk in Oezbekistan Eremias nigrocellata Nikolsky, 1896 Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Iran, Afghanistan Eremias nikolskii Nikolsky, 1905 Oezbekistan, Tadzjikistan, Kirgizië, Kazachstan Eremias papenfussi Mozaffari, Ahmadzadeh & Parham, 2011 Iran Eremias persica Blanford, 1874 Turkmenistan, Iran, Afghanistan, Pakistan Eremias pleskei Nikolsky, 1905 Armenië, Turkije, Iran, Azerbeidzjan Eremias przewalskii Strauch, 1876 Mongolië, Rusland, China, KirgiziëEremias pseudofasciataOrlova, Rasegar-Pouyani, Rajabizadeh, Nabizadeh, Poyarkov, Melnikov &. Nazarov, 2023 Iran Eremias quadrifrons Strauch, 1876 ChinaEremias rafiqiMasroor, Khan, Nadeem, Amir, Khisroon & Jablonski, 2022 Iran Eremias regeli Nikolsky, 1905 Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, AfghanistanEremias roborowskiiBedriaga, 1912 China (Xinjiang) Eremias scripta Strauch, 1867 Kazachstan, Turkmenistan, Iran, Afghanistan, Pakistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Kirgizië Eremias strauchi Kessler, 1878 Armenië, Azerbeidzjan, Turkije, Iran Eremias stummeri Wettstein, 1940 Kazachstan, Kirgizië Eremias suphani Başoğlu & Hellmich, 1968 Turkije, Iran Eremias szczerbaki Jeriomtschenko, Panfilow, & Zarinenko, 1992 Kirgizië Eremias velox Pallas, 1771 Kazachstan, Turkmenistan, Tadzjikistan, Oezbekistan, Kirgizië, Iran, Afghanistan, China, Rusland, Azerbeidzjan, Georgië, mogelijk in Pakistan Eremias vermiculata Blanford, 1875 Mongolië, China, Kazachstan Eremias yarkandensis Blanford, 1875 China, Kirgizië
Bronvermelding
Categorie:Echte hagedissen