12px
12px
45px
45px
12px
45px
(A61)
45px
45px
45px (Europa-Park) 45px
45px
45px
45px
(A5a)
De Bundesautobahn 5 (kort BAB5, A5 of 5) is een Duitse autosnelweg die loopt vanaf het knooppunt Hattenbacher Dreieck via Frankfurt am Main, Darmstadt, Karlsruhe naar Bazel. De snelweg is 440 km lang. Tussen Karlsruhe en Bazel loopt de A5 langs de grens van het Zwarte Woud op korte afstand van de grens met Frankrijk. De A7 en de A5 maken onderdeel uit van de noord-zuidverbinding vanuit Scandinavië naar de Alpen en Zuid-Europa.
Het tracé ligt grotendeels langs het zuidelijke trajectdeel van de zogenoemde HaFraBa, een in de jaren 20 geplande snelweg van Hamburg via Frankfurt naar Bazel, die in de jaren 30 grotendeels als Reichsautobahn werd gebouwd. Met de invoering van het nummeringssysteem kreeg de snelweg in 1975 het huidige nummer A5.
Verloop Hessen De eerste 178 kilometer van de A5 loopt door Hessen. De weg begint bij de Hattenbacher Dreieck als vervolg van de A7 uit Kassel en loopt vervolgens richting het westen. Hierna is het tracéverloop door de doorkruising van het zuidelijke Knüllgebergte gekenmerkt door vele bochten en weinig aansluitingen, voordat na rond de 20 kilometer met Alsfeld de eerste grotere stad wordt bereikt. Tot in de omgeving van Gießen, waarbij de snelweg alleen nog door de noordelijke uitloper van de Vogelsberg gaat, zijn tussen de aansluitingen weer relatief grote afstand. Bij het Reiskirchener Dreieck, waar de A480 naar de Gießener Ring afbuigt, maakt de snelweg een kleine knik en loopt vanaf dit punt hoofdzakelijk richting het zuiden. Het volgende knooppunt is Gambacher Kreuz met de A45, de Sauerlandlinie, waarbij de ontbrekende relatie Dortmund - Kassel deels wordt opgevangen door de Gießener Ring.
Zuidelijk van het knooppunt wordt de Wetterau doorkruist, waarbij het tracé door het vlakke terrein lange rechtstanden kent. Bij Friedberg schampt de A5 voor korte tijd de oostelijke uitlopers van de Taunus, voordat de eerste noordelijke en westelijke voorsteden van Frankfurt am Main in beeld komen. In het stadsgebied volgen drie knooppunten achter elkaar: Bad Homburger Kreuz verbindt de A5 met de A661 als oostelijke randweg om Frankfurt richting Offenbach am Main. Bij het Nordwestkreuz Frankfurt wordt de A66 gekruist, welke een verbinding tussen Frankfurt en Wiesbaden vormt. Als laatste buigt bij Westkreuz Frankfurt de A648 af, welke een toevoersnelweg voor de binnenstad van Frankfurt evenals Messe Frankfurt is. Nadat de Main met de Europabrücke overbrugd is, komt de A5 na korte tijd aan bij de Flughafen Frankfurt am Main, een van de grootste luchthaven van Europa. Direct bij de luchthaven bevindt zich het knooppunt Frankfurter Kreuz, welke een verbinding is met de A3 tussen Keulen en Würzburg, een van de drukste knooppunten van Duitsland.
Na het verlaten van het grote bosgebied, Frankfurter Stadtwald zuidelijk van de Mainmetropool, wordt Darmstadt bereikt. De wetenschapsstad wordt westelijk gepasseerd, waarbij de A672 bij Dreieck Darmstadt een verbinding naar de binnenstad is. Nog geen kilometer ten zuiden daarvan wisselt de A5 bij Darmstädter Kreuz met de A67 van tracé (TOTSO), beide verlopen parallel de Rijn-Neckarregio in. De laatste kilometers in Hessen verloopt langs de Bergstraße, welke een overgang van de Boven-Rijnse Laagvlakte naar het Odenwald is. Zuidelijk van Heppenheim wordt aansluitend de grens van Hessen bereikt.
Baden-Württemberg Bij Laudenbach komt de snelweg Baden-Württemberg binnen, waar de overige 262 kilometer van de A5 bevindt. De metropoolregio Rijn-Neckar wordt ongeveer door het midden doorkruist. Bij Kreuz Weinheim bestaat de mogelijk om naar de A659 naar Mannheim te wisselen. Bij Dossenheim gaat de A5 over de Neckar, voordat bij Kreuz Heidelberg de A656 naar Mannheim respectievelijk Heidelberg afbuigt. Rond de 15 kilometer zuidelijk is bij Kreuz Walldorf een verbinding naar de A6, welke bij Viernheimer Dreieck van de A67 afbuigt en is voor de deels sterk overbelaste A5 een alternatieve route. Tot na Karlsruhe loopt het tracé nog aan de westelijke uitlopers van de Kraichgau langs. Het tracé bij Bruchsal kenmerkt zich door lange rechtstanden, weinig aansluitingen evenals grote bosgebieden, waaronder de Hardtwald en Lußhardt.
Het stadsgebied van Karlsruhe wordt ten oosten gepasseerd, ter hoogte van het stadsdeel Durlach. Bovendien buigt bij Dreieck Karlsruhe de A8 in de richting van de deelstaathoofdstad Stuttgart en München af. Op de rond de 180 kilometer zuidelijk van Karlsruhe tot het einde bij de Zwitserse grens verloopt de snelweg grotendeels tussen de Vogezen in het westen en het Zwarte Woud in het oosten door de Boven-Rijnse Laagvlakte. In het verdere verloopt worden de steden Rastatt en Baden-Baden gepasseerd, voordat bij Appenweier en Offenburg de verbindingsweg naar het Elzasser Straatsburg gekruist wordt. De A5 nadert daarbij de Oberrhein tot ongeveer drie kilometer afstand (bij Lahr), voordat het ten oosten van de Kaiserstuhl met Freiburg im Breisgau de zuidelijke grote stad wordt aangedaan. De universiteitsstad wordt ten westen gepasseerd. Bij de aansluiting Hartheim/Heitersheim verloopt de A5 direct langs de Rijn respectievelijk de Franse grens. De nabijheid van de grens wordt ook daardoor direct merkbaar, omdat bij Dreieck Neuenburg de Franse A36 aangebonden worden, welke via Mulhouse naar Dijon en Lyon voert en als verbinding dient naar Zuid-Frankrijk en Spanje.
Op de laatste kilometers van de A5 buigt bij Dreieck Weil am Rhein de A98 naar Rheinfelden af, die een randweg om de agglomeratie van Bazel vormt. Drie kilometer zuidelijk van het knooppunt bevindt zich de gezamenlijke grenspost Weil am Rhein van de Duitse en Zwitserse douane. Deze ligt nog compleet op Duits grondgebied, pas ruim een kilometer zuidelijker wordt het eindpunt van de snelweg A5 bereikt. In Zwitserland gaat de weg verder als de tolplichtige snelweg Gotthard-Autobahn A2.
Geschiedenis Het begin van de A5 ligt al in de jaren 20, toen met het HaFraBa-project de eerste plannen voor een doorgaande noord-zuidverbinding van Hamburg via Frankfurt am Main naar Bazel ontwikkeld werd. De focus lag daarbij echter niet bij het gebruik door particulieren, omdat dit toen nog weinig voorkwam, maar meer op het vrachtverkeer en de Reichsbahn-snelbussen Frankfurt - Mannheim - Heidelberg. Deze reed het traject tussen Darmstadt en Frankfurt zesmaal dagelijks in beide richtingen. 175 Schlagzeilen: Die Serie zum Jubiläum (PDF, 8,61 MB) geraadpleegd op 24 april 2018
Het oudste trajectdeel van de A5 is Frankfurt am Main - Darmstadt. De eerste schop in de grond volgde op 23 september 1933 door Adolf Hitler tijdens een feestelijk geënsceneerde propaganda-evenement,RP-online: 75 Jahre Autobahn: Hitlers Autobahn-Lüge 22 september 2008, geraadpleegd op 24 april 2018 op 19 mei 1935 werd het deel geopend. Echter is het niet de oudste snelweg van Duitsland. De verbindingsweg van Keulen naar Bonn (tegenwoordig A555) werd al in 1932 voor het verkeer vrijgegeven, maar werd een jaar later onder het nationaalsocialisme tot provinciale weg (Landstraße) afgewaardeerd, om de mythe dat de nieuwe snelwegen als "Straßen Adolf Hitlers" door de nazi's als eigen prestatie zijn gebouwd, om als propaganda uit te buiten.Welt: Wie Hitler die Idee mit der Autobahn klaute 1 mei 2016, geraadpleegd op 24 april 2018. Gearchiveerd op 1 januari 2017.
Oorspronkelijk was een snelweg als "HaFraBa" van Hamburg via Frankfurt naar Bazel als één tracé gepland. Door de nummering van de Duitse snelwegen werd het noordelijke deel vanaf Hattenbacher Dreieck deel van de A7, die van de Deense grens bij Flensburg tot de Oostenrijkse grens bij Füssen loopt. De tussen Darmstadt en Mannheim liggende traject daagt tegenwoordig de nummers A67, A6 en A656, de A5 verloopt via een parallelle route enkele kilometers ten oosten van het oorspronkelijke tracé. Het nieuwe tracé werd in de jaren 60 aangelegd.
Het trajectdeel Ettlingen - Bruchhausen werd in 1955, Bruchhausen - Baden-Baden in 1956 en Baden-Baden - Bühl in 1958 voor het verkeer vrijgegeven. In 1959 volgde het trajectdeel Bühl - Achern en Müllheim/Neuenburg-Märkt. In 1960 was het deel Achern - Offenburg gereed, gevolgd door het deel Offenburg - Riegel en Freiburg-Süd - Müllheim/Neuenburg in 1961. In 1962 werd de onderbreking tussen Riegel en Freiburg-Süd voltooid en in 1963 was het deel tussen Märkt en Weil am Rhein gereed. Het trajectdeel Weil am Rhein tot de Zwitserse grens werd op 14 juni 1980 geopend.
Met de bouw van de "Bergstraßenautobahn" Darmstadt - Heidelberg ontstond in 1968 tussen beide steden een tweede directe verbinding, welke sinds 1975 het nummer A5 draagt. Het oude tracé is tegenwoordig onderdeel van de snelwegen A67, A6 en A656. Door deze bouwmaatregel ontstond ook het trajectdeel van de A6 tussen Mannheimer en Walldorfer Kreuz.
De aansluiting Karlsruhe-Nord werd op 5 maart 2007 na meer dan drie jaar bouwtijd geopend. Het is onderdeel van het omstreden noordtangent van Karlsruhe, welke Hagsfeld met de B10 bij Grötzingen verbindt. De totale kosten voor dit tracé bedroegen rond de €11 miljoen.ka-news: Durchbruch im Norden 5 maart 2007, geraadpleegd op 24 april 2018. Gearchiveerd op 29 januari 2018.
Op 28 april 2008 kon na meer dan twee jaar bouwtijd de nieuwe aansluiting Rastatt-Süd voor het verkeer worden vrijgegeven. Het werd samen met de randweg om Sandweier in de B3 geopend, waarbij het hele project €11 miljoen kostten. Gelijktijdig werd de bestaande aansluiting Rastatt in Rastatt-Nord hernoemd.Baden-Baden, persbericht: Nach zwei Jahren Bauzeit und 11 Millionen Euro Kosten Neuer Autobahnanschluss Rastatt-Süd wurde am Vormittag für den Verkehr freigegeben 28 april 2008, geraadpleegd op 24 april 2008
Via Solutions Südwest, een consortium van de ondernemingen VINCI, Meridiam en Kirchhoff, kreeg op 10 februari 2009 van het Bondsverkeersministerie de opdracht de A5 tussen Malsch en Offenburg te renoveren en naar 2x3 rijstroken te verbreden. Dit was in kader van een publiek-private samenwerking waarbij het beheer voor een looptijd van 30 jaar werd overgedragen. Als vergoeding krijgt het consortium een deel van de vrachtwagentol.[Website Via Solutions Südwest] geraadpleegd op 24 april 2018
Meer als een halve eeuw was de aansluiting Frankfurt-Niederrad onvolledig. Vanaf de straat Schwanheimer Ufer is het wel mogelijk om de snelweg in beide richtingen op te rijden, maar ontbreekt de afrit vanaf het noorden. De automobilisten uit het noorden moesten een omweg via het Frankfurter Kreuz voor de koop nemen om het belangrijke bedrijventerrein, het zogenaamde Bürostadt Niedderrad, te bereiken. Omdat direct ten noorden van de aansluiting de Europabrücke over de Main ligt, is het alleen tegen zeer hoge kosten mogelijk om de aansluiting volledig te maken. Als alternatief besloot men om de ontbrekende verbinding rond een kilometer zuidelijk aan de Straßburger Straße aan te leggen. Na bijna twee jaar bouwen kon de afrit op 8 juni 2013 voor het verkeer worden vrijgegeven. De kosten voor deze maatregel bedroegen rond de €6 miljoen, waarbij de Bond rond de 70% betaalde.Hessisches Ministerium des Innern und für Sport, persbericht: Ausgebaute A 5 Anschlussstelle Frankfurt-Niederrad für Verkehr freigegeben 8 juli 2013, geraadpleegd op 24 april 2018
Voormalige planning thumb|left|Geplande tracé van de A5; blauw is gerealiseerd en oranje was het geplande tracé uit 1976.